"Ekologiýa medeniýeti we daşky gurşawy goramak" žurnaly

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi
Salgysy: Aşgabat şäheri, Bitarap Türkmenistan şaýoly 15
Telefon belgileri: 94-17-24

Makalalar

Ykdysady ösüşiň ýokary depgini

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýakynda, 3-nji fewralda sanly ulgam arkaly geçirilen nobatdaky mejlisi Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynyň turuwbaşdan ynamly gadamlar bilen ösüşiň täze belentliklerini nazarlaýandygyny tassyklady. Bu mejlisde milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň şu ýylyň ýanwar aýynda ýerine ýetirilen işleriniň jemleri jemlenildi, resminamalaryň birnäçesiniň taslamalaryna hem-de döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine garaldy. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzyň ähli künjeklerinde toplumlaýyn özgertmeler üstünlikli amala aşyrylýar, häzirki zaman düzümleri kemala gelýär, dürli maksatly täze binalardyr desgalar gurlup ulanmaga berilýär. Iri möçberli sebit we milli maýa goýum taslamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi buýsandyryjy ýagdaýdyr. Munuň özi ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň durnukly ösýändigini tassyklaýar.

Ýurdumyzyň sebitlerini ösdürmek möhüm wezipedir

7-nji fewralda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Mary welaýatyna iş saparyny amala aşyryp, sebitde ýerine ýetirilýän möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy bilen tanyşdy. Döwlet Baştutanymyz bu ýerde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk, gurluşyk we senagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasarlarynyň hem-de beýleki käbir ýolbaşçylaryň gatnaşmagynda ýurdumyzyň sebitlerini mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek meselelerine bagyşlanan iş maslahatyny geçirdi. Iş maslahatynda, hususan-da, obasenagat toplumyny ösdürmek we onuň kuwwatyny artdyrmak meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Rowaç menziller

Watan mertebesi beýikdir

Golaýda maýor Sapar Berdiýewiň serkerdelik edýän harby bölüminiň medeniýet öýünde, etrabyň merkezi kitaphanasynyň baş kitaphanaçysy Gülşirin Hydyrowa, TMÝG-niň etrap geňeşiniň esasy hünärmeni Enejan Ýoldaşowa, Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň etrap komitetiniň esasy hünärmeni Sonagül Hudaýberenowa dagynyň gatnaşmagynda «Watan mertebesi beýikdir, goragy mukaddes borçdur» ady bilen wagyz-nesihat duşuşygy geçirildi. Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzyň her bir güni taryhy senelere beslenýär. Şu berkarar Watanda, mukaddes toprakda dogulmak, ýaşamak, ony goramak, Garaşsyzlyk döwrüniň Watan goragçylary bolmak — uly mertebe. Watanyň asudalygynyň, howpsuzlygynyň goragynda sak durup, belent ynama, sylag-hormata mynasyp bolmak bagtdyr. Döwlet Baştutanymyzyň harby gullukçylary aýratyn üns merkezinde saklap, olaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmakda, milli goşunymyzyň harby kuwwatyny pugtalandyrmakda, goşunymyzyň goranyş ukybyny gowulandyrmakda, harby tehnikalara erk etmekde görkezýän şahsy göreldesi biziň her birimiz üçin nusgalyk mekdep bolup durýar. Duşuşygyň dowamynda türkmenleriň harby-gahrymançylygy, ýanbermez watançy millet bolandygy, milli gymmatlyklarynyň, ruhy mirasynyň, aýratyn-da, nesil terbiýesiniň häsiýetli aýratynlygy, söweş tilsim

“Ýewropa Bileleşigi–Merkezi Aziýa” ykdysady forumy şu ýyl Almatyda geçiriler

Gazagystanyň Almaty şäherinde şu ýyl “Ýewropa Bileleşigi – Merkezi Aziýa” ykdysady forumy geçiriler diýip, Gazagystanyň Daşary işler ministri Muhtar Tleuberdi bilen ÝB-niň Daşary gatnaşyklar we howpsuzlyk syýasaty boýunça ýokary wekili Žosep Borrelliň bilelikdäki beýanatynda aýdylýar. Bu barada Gazagystanyň Daşary işler ministrliginiň resmi metbugaty penşenbe güni habar berdi. Gazagystan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 30 ýyllygy mynasybetli ýaýradylan bilelikdäki metbugat beýanatynda, taraplar hyzmatdaşlygyň berk we geljegi uly binýadyny döretmek, şeýle hem Merkezi Aziýada asudalyk we durnukly ösüş üçin zerur bolan sebitleýin gepleşikleri güýçlendirmek isleýändiklerini tassykladylar.

Hindistan ― Gazagystan konteýner otlusy Türkmenistanyň üstünden geçer

Hindistandan Gazagystana barýan konteýner otlusy Eýranyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň çäginden geçer. Bu barada Gazagystanyň «Железнодорожник Казахстана» neşiri habar berýär. Künji tohumy ýüklenen konteýnerler Hindistanyň Mundra portundan Arap deňziniň üsti bilen Eýranyň Bandar Abbas portuna deňiz arkaly iberildi. Mundan başga-da, iberilen ýük demir ýol arkaly Eýranyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň üsti bilen Almaty (Gazagystan) şäherine barar. Jemi syýahat wagty 20 günden gowrak bolar.

Dokma senagaty — okgunly ösýän pudak

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe peder ýoluny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň baştutanlygynda ýurdumyzda depginli ösýän pudaklaryň biri-de dokma pudagydyr. Hormatly Prezidentimiz «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylymyzda geçiren Döwlet Maslahatyndaky taryhy çykyşynda: «Senagat önümlerimiz hem-de brend markaly dokma harytlarymyz bilen ýurdumyzyň sebit we dünýä bazarlaryndaky ornuny yzygiderli pugtalandyrýarys, täze bazarlara ýol açýarys» diýip belledi. Bu ajaýyp sözler dokma senagatynda zähmet çekýän her bir adamy öňküden-de hyjuwly işlemäge ruhlandyrdy. Dokma senagaty ýurduň ykdysady ösüşine itergi berýän, halk hojalyk toplumynyň iň bir düşewüntli, geljegi uly bolan esasy pudaklarynyň biridir. Ol ýurdumyzyň senagat taýdan kuwwatly döwlete öwrülmegine saldamly goşandyny goşýar. Dokma pudagynda gazanylan üstünliklerdir tejribeler bilen tanşyp, şeýle-de Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» kitabyndaky: «...Marynyň bazarynda, esasan, pagta ýüplüginden dokalan matalar has köp bolupdyr. Ýerli ussalar şeýle bir ussatlyga ýetipdirler, olar matalaryň aýry-aýry görnüşlerinden soltanlardyr emeldarlar üçin lybaslar tikipdirler, olaryň bahasy bolsa, parça bilen deň ekeni» ýa-da: «Türkmen parçalary Hytaýda, Hindista

Daşoguz welaýatynyň ulag infrastrukturasy depginli kämilleşýär

Geçen ýylda Daşoguz welaýatynda amala aşyrylan ýolagçy we ýük gatnawlarynyň mukdary görnetin ýokarlandy. 2021-nji ýyl bilen deňeşdirilende sebitde dürli ulaglar bilen iki milliondan gowrak ýolagçy gatnadyldy. Harytlaryň daşalmagy bir million alty ýüz müň tonna artdy. Bu görkezijiler Daşoguz welaýatynda netijeli ulag ulgamynyň bardygyny görkezýär. Welaýat howa, demir ýol we awtoulag aragatnaşygy arkaly ýurduň beýleki sebitleri bilen işjeň aragatnaşyk saklaýar.

Gymmatly baýlyklaryň mekany

Garaşsyzlyk ýurdumyzyň ähli sebitlerine täze janlanyşy getirdi. Şeýle sebitleriň hatarynda Köýtendag etrabynyň Garlyk we Künjek çäkleri hem bar. Birnäçe tebigy baýlyklary özünde toplap, özleşdirilmegine garaşyp ýatan bu täsin künjek ählitaraplaýyn öwrenildi. Şonda bu ýerde tebigy baýlyklaryň ägirt uly gorunyň bardygy ýüze çykaryldy. Eýsem, ýeriň aşagynda ençeme ýyllaryň dowamynda gizlenip ýatan magdanlardan nähili usulda peýdalanmaly?! Bu mesele alymlaryň gatnaşmagynda döwlet derejesinde çözüldi. Ösen dag-magdan pudakly hyzmatdaş döwletleriň tejribesi ulanylyp, sebitde kuwwatly senagat kärhanalarynyň gurluşygyna girişildi. Lebap welaýatynda ýetmezçiligi ýiti duýulýan senagat önümçiligini ýola goýmak üçin türk işewürleri bilen bilelikde her ýylda bir million tonna sement öndürmäge niýetlenen kuwwatly sement zawody gysga wagtda gurlup, 2013-nji ýylyň başynda ulanmaga berildi. Şondan bäri Lebap sement zawody diýlip atlandyrylýan bu kärhana M-400, M-500 kysymly ýokary hilli sementi öndürmek bilen, ýurdumyzyň sement önümçiligine goşant goşup gelýär. Netijede, her ýylda öndürilýän sementiň möçberi üç million tonna golaýlaýar. Elbetde, bu görkeziji aňrybaş çäk däl. Ägirt uly gurluşyk meýdançasyna meňzeýän ýurdumyzda semente bolan isleg barha a

Zawodlar toplumynyň täze önümi

Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumyny ösdürmegiň esasy ugurlary oňa täze tehnologiýalary ornaşdyrmakdan, öndürilýän önümleriň görnüşlerini we hilini ýokarlandyryp, bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmakdan hem-de dünýäniň ösen ölçeglerine gabat getirmekden, şeýle-de daşky gurşawy goramaga we ekologiýany arassa saklamaga gönükdirilen halkara talaplaryny doly kanagatlandyrmakdan ybaratdyr. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda» beýleki wezipeler bilen birlikde, uglewodorod serişdeleriniň gaýtadan işlenilýän we ekologiýa taýdan arassa ahyrky önümleri öndürýän möçberlerini artdyrmak wezipesi hem öňde goýulýar. Zawodlar toplumynda täze önümiň — B-92 kysymly awiabenziniň önümçiliginiň ýola goýulmagy şol wezipeleri üstünlikli çözmeklige gönükdirilen netijeli işleriň biridir. «Türkmenhowaýollary» agentliginiň ýurdumyzda oba hojalyk işlerinde, hususan-da, ekinleri mineral dökünler bilen üpjün etmekde hem-de zyýanly mör-möjeklerden goramakda giňden ulanylýan An-2 kysymly uçarlar üçin awiabenzin öndürip bermek baradaky ýüztutmasy esasynda zawodlar toplumynyň Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezi bilen hyzmatdaşlyk etmegin

Zähmet gadamlary batlanýar

Maksada okgunly işler

«Daşoguzgazüpjünçilik» müdirliginiň «Daşoguzşähergaz» gaz hojalyk edarasynyň gazçylary welaýat merkeziniň ilatyny we edara-kärhanalaryny gymmatly «mawy ýangyç» bilen üpjün etmekde «Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynyň» her bir iş gününi zähmet rowaçlyklaryna besleýärler. Munuň şeýledigine müdirligiň işçi-hünärmenleri tarapyndan şu ýylyň ilkinji aýynyň üstünlikli jemlenmegi hem doly güwä geçýär. Welaýatyň Jemagat hojalygy birleşiginiň Daşoguz şäher ýylylyk müdirliginiň işçi-hünärmenleri bilen bilelikde şäheriň çäginde bar bolan gazanhanalaryň, ýyladyş ulgamlarynyň bökdençsiz işlemegi ugrunda wajyp işleri alyp barýan edaranyň gazçylary dürli basyşly gaz geçirijileriň 600 kilometre golaý ýeriniň, gaz paýlaýjy we sazlaýjy enjamlaryň bolsa 450-ä golaýynyň gije-gündiziň dowamynda saz işlemegini üpjün edýärler. Edaranyň degişli hünärmenleri bilen iş üstünde söhbetdeş bolanymyzda, olar häzirki wagtda gojaman Şabady etekläp oturan Daşoguz şäheriniň çäginde bar bolan 64 sany gazanhana barýan gaz ulgamlaryň we gaz sazlaýjy enjamlaryň üznüksiz işlemegi netijesinde 740 sany ýaşaýyş jaýynyň, 30-dan gowrak edara binasynyň, şonça-da orta mekdep bilen çagalar bagynyň, şeýle hem ýüzlerçe hususy ýaşaýyş jaýlarynyň talabalaýyk ýyladylýa

Täze ösüşlere badalga

Häzirki wagtda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda Diýarymyzda milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek boýunça giň gerimli maksatnamalaýyn özgertmeler amala aşyrylýar. Şu jähetden, ýurdumyzda milli ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda ýetilýän sepgitlerdir gazanylýan üstünlikler örän guwandyryjydyr. Munuň özi ata Watanymyz Türkmenistanyň dünýä ykdysadyýetine çalt depginler bilen goşulyşmagyna hem-de dünýä hojalygyndaky ornuny has-da pugtalandyrmagyna mümkinçilik berer. Türkmenistanyň ykdysady strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirmekde hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda kabul edilen «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna» hem-de «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyna» möhüm orun degişlidir. Bu resminamalar Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylymyzda täze ösüşlere badalga bolan belent maksatlardyr anyk wezipeleri özünde jemleýär. Bu bolsa ýurdumyzyň halk hojalygyny köpugurly ösdürmekden başlap, döwrebaplaşdyrmak we sanlylaşdyrmak bilen bagly iň soňky innowasion çözgütleri özünde jem

Lebap welaýatynda 163 milliondan gowrak ýolagçy gatnadyldy

2022-nji ýylyň dowamynda Lebap welaýaty boýunça dürli maksatly ýükleriň 100 million 742,5 müň tonnasy daşaldy. Bu bolsa öňki ýyldakydan 3 göterim köpdür. Geçen ýylda gündogar sebiti boýunça ýolagçylaryň 163 million 228,5 müňüsi gatnadyldy. Netijede, ýolagçylaryň gatnadylyşy 2021-nji ýyldakydan ep-esli artdy. Bu barada turkmenmetbugat.gov.tm web-saýty habar berýär. Ýurdumyzyň gündogar sebitiniň ulag toplumynda gowy görkezijileriň gazanylmagynda awtomobil ulaglary esasy orny eýeleýär. 2022-nji ýylda ýük dolanyşygynyň umumy möçberinde awtomobil ulaglarynyň tutýan paýy täjirçilik gatnawlary bilen meşgullanýan hususy telekeçileri hem hasaba almak bilen 57,3 göterime, ýolagçy dolanyşygynda bolsa 98,2 göterime deň boldy.

Birža täzelikleri

Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 46-sy hasaba alyndy. Daşary ýurt puluna Birleşen Arap Emirlikleriniň, Türkiýäniň we Owganystanyň işewür toparlarynyň wekilleri Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini, BAE-niň, Özbegistanyň, Owganystanyň we beýleki ýurtlaryň telekeçileri “Türkmennebit” döwlet konserniniň kärhanasynda öndürilen uçar kerosinini hem-de gidroarassalanan dizel ýangyjyny satyn aldylar.

Birža söwdalary

Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň geçen hepdedäki söwdalarynda geleşikleriň 46-sy hasaba alyndy. Daşary ýurt walýutasyna Gyrgyz Respublikasyndan, Owganystandan, Türkiýeden, BAE-den, Irlandiýadan, Özbegistandan, Serbiýadan, Gazagystandan, Wirjin adalaryndan we Ermenistandan gelen telekeçiler gidro usulda arassalanan dizel ýangyjyny, awtobenzini, awiakerosini, guradylan buýan köküni, portlandsementini we nah ýüplügini satyn aldylar. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 77 million 57 müň 100 dollaryndan gowrak boldy.

BSG-niň ministrler derejesindäki duşuşygy geçirildi

31-nji ýanwarda Şweýsariýanyň Dawos şäherinde Bütindünýä Söwda Guramasynyň (BSG) ministrler geňeşiniň duşuşygy geçirildi. Onda Bütindünýä Söwda Guramasyny özgertmegiň geljegi barada pikir alşyldy. Bu çärä guramanyň 23 agzasynyň wekilleri, şeýle hem BSG-niň baş müdiri Ngozi Okonjo-Iweala gatnaşdy. Taraplar 2022-nji ýylyň iýun aýynda Ženewada geçirilen BSG-niň ministrler geňeşiniň 12-nji mejlisiniň netijeleri boýunça durmuşa geçirilýän çäreleri ara alyp maslahatlaşdylar. Mundan başga-da, 2024-nji ýylyň başynda Birleşen Arap Emirlikleriniň Abu-Dabi şäherinde geçiriljek BSG-niň ministrler geňeşiniň 13-nji mejlisine taýýarlyk görlüşi barada pikir alyşdylar.

FAO: ýanwar aýynda dünýäde azyk önümleriniň bahalary arzanlady

Azyk önümleriniň global bahalary ýanwar aýynda on aý yzygiderli peseldi. Bu barada Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba hojalyk guramasy (FAO) 3-nji fewralda habar berdi. Esasy satyn alynýan azyk önümleriniň dünýädäki bahalarynyň her aýdaky üýtgeýşini hasaba alýan FAO-nyň azyk önüm boýunça çykaran baha indeksi ýanwar aýynda ortaça 131,2 bala ýetdi. Häzirki wagtda bu indeks 2022-nji ýylyň dekabr aýy bilen deňeşdirilende, 0,8 göterim peseldi. Bu bolsa indeksiň 2022-nji ýylyň mart aýyndaky ýeten iň ýokary görkezijisinden 17,9 göterim pesdir.

Awtoulag akkumulýatorlarynyň ýerli önümçiliginiň depgini artýar

Türkmenistanda daşary ýurtlardan import edilýän önümleriň ornuny tutýan özboluşly önümçilik awtoulaglaryň akkumulýatorlary bolup, bu ugurda häzirki wagtda «Kökçi» hojalyk jemgyýeti isleg bildirilýän harytlary halka ýetirýär. Türkmenabat şäherindäki S.A.Nyýazow adyndaky himiýa kärhanasy bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň netijesinde, «Kökçi» HJ bu günki günde ýurduň çägine, şeýle-de ýakyn ýurtlara dürli ýygylykdaky akkumulýator önümlerini hödürleýär. Kärhanada akkumulýator batareýalarynyň ýük we ýeňil awtoulaglar üçin «Kuwwat», «Ýyldyrym», «TM Power» haryt nyşanly 60, 65, 75, 90, 100 hem-de 190 ýygylykdaky görnüşleri öndürilýär.

«Balkan» gämigurluşyk we abatlaýyş zawody» AGPJ-niň mümkinçilikleri artdyrylar

Hökümetiň penşenbe güni Mary welaýatynda geçirilen göçme mejlisinde Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew döwlet Baştutanyna «Türkmendeňizderýaýollary» agentligi tarapyndan alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.  Bellenilişi ýaly, döwlet Baştutanynyň tabşyryklaryna laýyklykda, häzirki wagtda bu ulgamda toplumlaýyn işleriň depginini ýokarlandyrmak, şol sanda dünýäniň oňyn tejribesini öwrenmek we ulanmak, halkara ýük daşamalary ösdürmek boýunça mümkinçiliklerden peýdalanmak babatda işler alnyp barylýar.