"Ekologiýa medeniýeti we daşky gurşawy goramak" žurnaly

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi
Salgysy: Aşgabat şäheri, Bitarap Türkmenistan şaýoly 15
Telefon belgileri: 94-17-24

Makalalar

Akyldar

Dana atam Magtymguly,Arzuwlaryň hasyl boldy.Arşa galyp şöhratymyz, Abraýymyz has ulaldy. Göterildi ykbalymyz, Diýarymyz berkarardyr.Dünýä dolup kuwwatymyz,Günbe-günden berkeýändir.

Goşgular

Gyş görnüşi Büräp göz ýetmejek mawy asmany,Bulutlar Zemine ýakyn gelipdir.Gyş agras keşbini äleme ýaýyp,Tebigata täzeçe görk beripdir.

Tymsallar

Tersine aýlanýan çarh hakda Sagadyň bir çarhy beýlekisine:

«Le tour du monde» žurnalynda türkmen topragyna syýahat

Wamberiniň syýahaty türkmen halkynyň myhmansöýerligini, gaýduwsyzdygyny, däp-dessurlara ygrarlydygyny görkezýär. Onuň Merkezi Aziýa boýunça ýazgylary şol döwrüň edebiýatyna we geografiýa çeşmelerine uly goşandyny goşdy. Merkezi Aziýanyň, şeýle-de türkmen halkynyň baý taryhyny öwrenmek üçin dünýä belli alymlaryň, jahankeşdeleriň, syýahatçylaryň alyp baran işleri sanardan kändir. Wenger syýahatçysy Armeniý (German) Wamberiniň toplan baý maglumatlary olaryň iň görnüklileriniň hataryndadyr. Wamberiniň wenger syýahatçysydygyna garamazdan, 1865-nji ýylda Fransiýanyň «Le tour du monde» (Bütin dünýäde) atly döwürleýin ylmy neşirinde onuň türkmen halky we Merkezi Aziýa barada baý mazmuny bilen tapawutlanýan makalasy çap edilýär. Bu neşir Eduart Çartonyň ýolbaşçylygynda çapdan çykarylýar we dürli suratlar bilen bezelýär. Degişli žurnalda onuň makalasy «Merkezi Aziýa syýahat» diýlip atlandyrylýar. Wamberiniň çagalygy, ýaşlygy we dilleri öwrenmäge bolan höwesi baradaky maglumatlary hem özünde jemleýän bu makalada Wamberiniň özüniň öňünde goýan esasy maksadynyň dünýä akyl ýetirmek bolandygy gürrüň berilýär. Bu akyl ýetirme täze dilleri we däp-dessurlary öwrenmek bilen baglydyr. Wamberi, esasan, wenger diliniň türki dillerine meňzeşd

Ahalteke bedewim — şöhratym-şanym

Türkmeniň göz-guwanjy bolan ahalteke bedewini jan-u-tenden köňül törüniň mährine besleýän Gahryman Arkadagymyzyň şöhratly bedewlerimiziň şanyna bagyşlanan «Gadamy batly bedew» atly kitabynyň «Dünýäniň wajyplygy» diýen bölüminde «Ýaşaýşyň tizligini göwün islegine görä çaltlandyrmak islegi bedew bilen ynsan ruhuny ýakynlaşdyrypdyr» diýen ajaýyp jümleler bar. Ine, şu tizlik — öňegidişlik, ösüş-özgeriş pelsepesi-de bedewi türkmen halkynyň ruhy dünýäsiniň özgerişine, öňe tarap ymtylyşynyň maksat-matlaply tizligine öwrüpdir. Bedew tizliginiň Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyzyň dünýäde beýik zähmet ýeňişleriniň belentliginde, täze ösüşleri we özgerişlikleri başdan geçirýändigi bu günki günde hut bütin dünýäniň ýaşaýjylaryna mälim. Munuň özi halkymyzyň bedewe bolan söýgüsiniň Watana bolan belent we çäksiz hyjuwynda özüni görkezýändigidir. Munuň hut şeýledigini türkmen halkynyň Milli Lideriniň «Gadamy batly bedew» atly kitabynyň ähli bölümlerinde aýdyň görkezilmek bilen, türkmeniň ahalteke bedewiniň dünýä meşhurlygynda Hakyň nazary düşen türkmen topragynyň hem-de halkyň belent ynamy we hormat-sarpasy siňen seýislerimiziň inçe hünär ussatlygynyň täsiriniň örän uludygy anyk deliller bilen açylyp görkezilýär. Ş

Akja gar

Sepelenýän akja gar ynsanyň kalbynda ajaýyp duýgulary oýarýar. Asmandan tozgalap ýagýan garyň üstünde oýnap ýören çagajyklaryň uzaklara ýaýylyp gidýän şadyýan gülki sesleri unudyp bolmajak üýtgeşik duýgulary döredýär. Çaga kalbynyň päkligi bilen ap-akja gar — bu biri-birinden aýryp bolmajak birmeňzeş bitewülikdir. Ynsan kalby gözellige hemişe teşne. Hut şonuň üçin-de, tebigatyň şeýle täsinliklerinden doýma ýok. Näçe synlasaň-da, näçe görseň-de gözleriňe az görünýär. Synladygyňça synlasyň, gördügiňçe göresiň gelýär. Kalbyňda döreýän ýakymly duýgulary dil bilen beýan etmek bärden gaýdýar, ýürek heýjana gelip, joşanyňy duýman galýarsyň. Hakykatdan-da, «Ak zat alnyňa ýagşy» diýlişi ýaly, türkmençilikde ähli gowulyklar aklyga deňelýär. Ak bagt, ak mekdep, ak ýol, ak ýürek...

Syýahatçy

Ol türki halklarynyň taryhy, edebiýaty, medeniýeti, sungaty, tebigaty bilen içgin gyzyklanýardy. Islendik ýurduň döwlet dilini öwrenmezden şol ýurt hakynda öwrenip bolmaýandygyna düşünýän syýahatçy türki dillerini-de suwara bilýärdi. Şonuň üçinem, oňa türki dünýäsine gaýybana syýahat etmegem, hyýallaryny hakykata öwrüp, türki halkly ýurtlara syýahat etmegem kyn düşmeýärdi... Ýyllaryň tejribesini arka atan syýahatçynyň bu gezekki syýahaty Garaguma tarap ugur aldy. Türkmen sährasyna syýahat edýän daşary ýurtly syýahatçy az ýöräp, köp ýöräp, bu ýeriniň tebigaty barada ýandepderçesine köp zatlary belleşdirdi:

Miras

Sözi manysy bilen öwren Şallak — gamçy ýaly urulýan zat. Türkmende “Halwany hekim iýer, şallagy — ýetim” diýen nakyl hem bar.

Jananyň geldi

Arzym eşit, patyşahym, Jan bilen jananyň geldi!

Meşhur adamlaryň durmuşyndan

Meşhur ýazyjy Dýuma husyt adamlary halamaz eken, onuň özi örän sahy kişi bolupdyr. Günlerde bir gün ol myhmanhanadan çykyp, geýim saklaýana elli santim uzadyp duran millioneri görüp, utanjyndan dym-gyzyl bolupdyr. Ýazyjy durup bilmän, hyzmatkäre ýüz franklyk bank kagyzyny berip goýberipdir. — Bagyşlaň, jenap, siz ýalňyşdyňyz öýdýän — diýip, hyzmatkär bank kagyzyny yzyna berjek bolupdyr.

Hytaý pähimleri

Garyplyk we baýlyk hakynda Aýaly ýalta adam;

Ýürege jaý jümleler

Mynasyp dällere ýagşylyk etmek, körüň öýünde çyra ýakmakdyr. ***

Daglarym...

(Oýlanma) Hyýalbent köňlüm ýene daglaryň belent gerşine gondy. Hyýal-arzuwlaryma erkimi aldyryp barşyma, Magtymguly atamyzyň nazary düşen keremli daglaryň goýnuna doldum. Ynha, Zemin bilen gögüň arasyny baglap oturan, näzik duýgularyňy oýaryp, derýa deý joşdurýan, dumany serinde belent gerişli gojaman daglarym! Megerem, Gorkut atanyň pähim-paýhasy, şahyr atamyzyň şygyrlary, Görogly begiň batyrlygy seniň kalbyňda yz goýan bolarly. Çünki bu beýik şahsyýetleriň ruhy mähri hem seniň süňňüňe siňendir. Asyl, öz kaddy-kamatyňy üýtgetmän oturanlygyň hem şondandyr. Belki, şu duran beýik daşyň üstünde Magtymguly atamyz syrly dünýäsini taraşlandyr. Sebäbi hezreti Magtymgulynyň önüp-ösen, kämil eserleri döreden ýerleri bu daglar... Akyldar şahyrymyz telim sapar bu daglaryň deredir jülgelerine, çeşme-çaýlaryna nurana nazaryny aýlap, onuň bilen nijeme gezek didarlaşandyr, syr alyp, syr berşendir. Magtymguly atamyz bu daglaryň üstünden Zemine bakyp, degre-daşa mähir bilen nazar aýlap, arzuwlaryna umyt baglandyr. Bu dag gözelliklerini, täsinliklerini bolsa duýgularyna siňdirendir. Olaryň gaýtalanmajak mukaddes söze öwrülip, ýüreklerde ebedi orun almagynyň hikmeti hem, megerem, şunda bolsa gerek. Henizem nazarymy bu daglaryň garlyklaryndan sowup bilmän durun. Ynha, bir ýer

ÝAŞLARYŇ ŞYGYRLARY IŇLIS DILINDE

SALGYŇY GOÝUP GIT Kalbyma kök uran umydym bardy,

PAÝHAS DÜRDÄNELERI

Adam edebinden, ýurt tugundan tanalar.

SÖÝGÜDEN GELÝÄRIS, BARÝARYS SÖÝGÄ...

Adam oglunyň söýmek ukyby ýagty jahana gelen gününden başlap oýanýarmyka diýip pikir edýän. Ýaňy dünýä inen bäbejigiň, hamala diýersiň, ozalky adaty boýunça hereket edýän ýaly bolup, ene süýdünden teşnelik bilen ganyşyny göreniňde, ilkinji perzendini eline alan ýaş gelniňem edil alty çagany ösdürip-ulaldyp, tejribeli zenan ýaly çaga ideg edip bilşine syn edeniňde, söýginiň nireden başlanýandygy hakdaky pikiriň üznüksizlige sapyp, düşündirip bolmajak duýgular bilen utgaşyp başlaýar... Biz ýaňy ýörjen-ýörjen bolup ugranymyzda hem bir zatdan sähelçe howatyrlandygymyz ylgap özümizi ejemiziň gujagyna oklaýarys. Bu endik soň-soňlaram dowam edýär. Emma... Günleriň bir güni gündiziň günortany asmanda patrak kimin ýyldyzlary, lowurdap duran Aýy görýäris. Pyrlandyrylyp goýberilen ýaly şeýle bir başymyz aýlanyp, serimiz sämeýär, ähli barlyk, jümle-jahan has ýiti, has owadan, has lezzet beriji görnüşe geçýär. Aýdymlar näçe uzaldygyça janymyza hoş ýakýar, iň ajaýyp goşgularyň ählisiniň awtory bir seniň ýüregiň sedasyny ýazyp oturana meňzeýär. Biz aşyk bolýarys. Ýüregimizde akylymyza düşnüksiz hadysalar peýda bolýar. Eger-de bu duýgy ikitaraplaýyn bolsa, onda oňa ýetesi zat ýok, ýöne seniň söýýäniň seni söýmäýeninde hem şony bagtly halda görm

OBA GYZLARY (Hekaýa)

Ikindinara. Gyzlar Akýaýla obasynyň «Depe» diýilýän syrgynyndaky Çaňly agalarda dokma dokap otyrlar. Günuzyn howur alan yssy howa salkynlyk aralaşyp, jana melhem sergin şemal öwsüp başlady. Indi bu bäş sany oba gyzynyň gollaryndaky daraklaryň hereketi göze ilenok. Daraklaryň sazlaşykly sesi çalt eşidilýär.

ÖMÜR ÖWÜŞGINLERI

Iň uly bagt gadyryň bilinmegidir. Bu käte bagtyň özüne-de ýetdirmeýän bagt ahyry. Döwüm çörek hem açyk howada gatansoň, heňlemek diýen zady bilmeýär. Adam hem zähmetde bekänsoň, kynçylyk duýmaýar.

Şygryýet älemi

Buýsançly günler Gül bürän baglarda guşlar saýraşyp,Kalba ylham guýýar ajap sazlaşyk,Bir-birinden zyýat gelýär sazlaşyp,Bagtyýar, berkarar, buýsançly günler.

Magtymgulynyň döredijiliginde watansöýüjiligiň was­py

Türk­men hal­ky­nyň akyl­dar şa­hy­ry Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň ede­bi mi­ra­sy Wa­ta­na, onuň ke­rem­li top­ra­gy­na bo­lan be­ýik söý­gä, be­lent duý­ga eý­le­nen­dir. Şa­hy­ryň dö­re­di­ji­li­gin­de türk­men hal­ky­nyň yk­ba­ly­na da­hyl­ly me­se­le­ler ba­ra­da pi­kir ýö­re­dil­ýär. Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň eser­le­ri­ni oka­nyň­da, şa­hy­ryň türk­men hal­ky­nyň yk­ba­ly ba­ra­da­ky ala­da bi­len ýa­şan­dy­gy­na göz ýe­tir­ýär­siň. Ýur­du­myz­da Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň dog­lan gü­nü­niň 300 ýyl­ly­gy­na taý­ýar­lyk iş­le­ri giň­den ýaý­baň­lan­dy­ryl­ýar. Şa­hy­ryň öm­ri, ýa­şan döw­ri, öl­mez-ýit­mez eser­le­ri ba­ra­da­ky yl­my der­ňew­le­riň örü­si gi­ňe­ýär.