"Türkmenistan Sport" Halkara žurnalynyň elektron goşundysy

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň sport we ýaşlar syýasaty ministrligi
Salgysy: Aşgabat şäheri, B.Saparmyrat Türkmenbaşy şaýoly 54
Telefon belgileri: 22-81-38

Habarlar

Adamzat kalbynda orun alan ussat

Bahodir KARIMOW,Alyşir Nowaýy adyndaky Daşkent döwlet özbek dili we edebiýaty uniwersitetiniň professory, filologiýa ylymlarynyň doktory. Magtymguly Pyragynyň gaýtalanmajak poetik döredijiligi we dünýäniň şygryýet hazynasyna goşan goşandy Günbatardyr Gündogardaky iň meşhur şahyrlaryň edebi mirasyndan pes däl. Bu akyldar şahyr öz milletiniň başynyň täjidir. Üstümizdäki ýyl türkmen halkynyň buýsanjy, ruhy aýnasy Magtymgulynyň doglan gününe 300 ýyl dolýar. Aslynda, Pyragy diňe bir türkmeniň däl, bütin dünýäniň, şol sanda özbek halkynyň hem iň bir söýgüli şahyrydyr. Goşgulary özboluşly pelsepewi ýordumy, dünýä akyl ýetiriş çuňlugy hem-de diňe özüne mahsus äheňi bilen islendik adamyň kalbyna ýol salyp bilýär.

Zehinlerimiziň ylham çeşmesi

Gahryman Arkadagymyzyň çuňňur many-mazmuna ýugrulan «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» atly şygry akyldar şahyrymyzyň ömrüne we döredijiligine has giňişleýin hem-de çuňňur akyl ýetirmäge kömek edýär. Çünki Magtymguly Pyragy sözüň, paýhasyň güýji arkaly şahyrana älemiň arşyna galan şahyrdyr. Magtymgulynyň şygryýet dünýäsi türkmen edebiýatynyň buldurap akýan, söz nepisligine teşne kalplary gandyrýan çeşmesidir. Ol çeşme gözbaşyny ata-babalarymyzyň ýol-ýörelge edinen ynsanperwerliginden, ahlak we edep ýörelgelerinden, yşkdan we gözellikden ylham alýar. Şahyryň belent adamkärçilik duýgulary, şahyrana sözleri, müň öwüşginli öwüt-ündewleri ynsanlaryň kalbynda ruhubelentlik, çäksiz joşgun, nepis duýgulary döredýär.

Ki­çi­jik Ni­ko­la­nyň ga­ra­şyl­ma­dyk sow­gat­la­ry (Hekaýa)

Rene GOSSINI,Žan-Žak SEMPE (Terjimeçiden)

Me­niň söý­gü­li pyr­ty­kal aga­jym (Roman)

Joze Mauru de WASKONSELUS,braziliýaly ýazyjy (Bir oglanjygyň başdan geçirenleri)

Tü­ke­nik­siz­li­giň goý­nun­da (He­ka­ýa)

Aleksandr Belýaýew,rus ýazyjysy I. Syrly howly

Ýal­ňyş­lyk­lar ko­me­di­ýa­sy (He­ka­ýa)

Genrik SENKEWIÇ,polýak ýazyjysy Gürrüň bermekçi bolýan wakam, hakykatdanam, bir amerikan şäherjiginde bolup geçipdi. Günbatarda bolupdyrmy ýa-da gündogarda, anygyna ýetip bilmedim, aslynda, munuň ol diýen parham ýok. Haýsydyr bir amerikan ýa-da nemes nowellaçysynyň bu ýordumy menden öňem ulanan bolmagy mümkin, ýöne bu hem okyjylar üçin ol diýen ähmiýetli däldir diýip pikir edýärin.

Sol­tan­my­rat şä­he­re gid­ýär (He­ka­ýa)

Çingiz AÝTMATOW, gyrgyz ýazyjysy Ýap-ýaňyja okuwlar tamamlanyp, dynç alyş başlan badyna, kakasy şeýle diýdi:

Ga­ra ow­la­jyk (He­ka­ýa)

Ibragim al-KUNI, liwiýaly ýazyjy Bize Hamade-al-Hamrany kesip geçmek bäş günde başartdy, ýöne tä Fessan çägeliginiň üstünden aşýançak, ýagyş diňer ýerde diňmedi. Haçan-da, biz çägeli Saharanyň jümmüşine aralaşanymyzda, ýagyş dola öwrülip kiparlady. Biziň daş-töweregimizi şobada Edeýeniň baýyrlyklary we belentlikleri gurşap aldy. Olar gözýetimdäki alyslara ýaýlyp gidýärdi we kä ýerde palmalaryň ýokarky uçlary göze ilýärdi.

Se­wa­nyň ke­na­ryn­da (Po­west)

Wahtang ANANÝAN,ermeni ýazyjysy (Dowamy. Baş­lan­gy­jy žur­na­lyň ge­çen sa­nlaryn­da).

Plutoniýa (Ro­man)

(Dowamy. Başlangyjy žurnalyň geçen sanlarynda). PLUTON SÖNÝÄR

Magtymguly Pyragy we Osmanly türkmen döwleti

Magtymguly Pyragynyň şygyrlarynyň içinde «Döwletalynyň» atly goşgusy halkymyzyň şöhratly taryhyny öwrenmek babatda aýratyn orna eýedir. Bu şygra düşünmek üçin milli taryhymyzy içgin bilmelidiris. Ondaky maglumatlary taryhy nukdaýnazardan seljerip, goşguda Osmanly türkmen döwletiniň (1299 — 1922) beýan edilýändigini anyk aýdyp bileris. Elbetde, Magtymguly Pyragynyň bu döwleti wasp etmegi bizi geň galdyrmaly däldir. Sebäbi akyldaryň ýaşan döwründe Osmanly türkmen döwleti Anadolyda, Ýewropada, Demirgazyk Afrikada we Kawkazda höküm sürýärdi. Alty asyrdan gowrak höküm sürüp, ady dünýä dolan döwletiň namynyň Etrek-Gürgen sebitlerine-de ýetendigi ikuçsuzdyr. Osmanly türkmen döwletiniň resmi atlaryndan biri «Döwleti Aly» bolupdyr. Çünki osmanlylar öz döwletlerine «Döwleti A:lyýýei Osmanyýýa», «Döwleti A:lyýýe» diýipdirler. Bu at gysgaldylan «Döwleti A:ly» görnüşinde-de giňden ulanylypdyr. Türk alymy Ferit Dewellioglunyň «Osmanlyja — türkçe» ensiklopedik sözlüginde «A:ly» sözi «beýik» diýlip terjime edilýär, ýagny Magtymguly Pyragynyň «Döwletalynyň» şygrynyň ady gönüden-göni «Beýik döwlet», ýagny «Osmanly döwleti» manysyny berýändir.

Söz­me-söz ter­ji­me hak­da ha­ly­pa­ly söh­bet­ler

Geçen asyryň segseninji ýyllarynyň başlarydy. Şol döwürde çagalar neşiri bolan «Mydam taýýar» gazeti iki dilde — hem türkmen, hem rus dillerinde çykyp başlady. Has dogrusy, rusçasy türkmençesiniň terjime edilen görnüşiniň nusgasydy. Gazet bilen menem aragatnaşyk saklaýardym. Azyndan bäş-alty hekaýam dagy çykandyr. Hekaýalarymy özüm rusça geçirýärdim. Biz oňa «подстрочный перевод» ýa-da «дословный перевод» — «sözme-söz terjime» diýýärdik. Şol «sözme-söz terjime-de» soňra çeper terjimä geçirilýärdi. Ýöne şol terjimelerime, näme üçindir, üýtgeşik düzedişler girizilip durulmaýardy. Belki, «sözme-söz» diýilýän terjimä-de çynymyz bilen ýapyşýanlygymyzdandyr. Bizde erjellik, hyjuw, joşgun, yhlas... aňryýany bilen ýeterlikdi.

Kä­mil­li­ge ta­rap ýol

Ismet BARUTÇUGIL, türk ýazyjysy Dünýäde adamyň köp bolşy ýaly, ol ýa-da beýleki mesele babatda hem pikir-garaýyşlar-da dürli-dürli. Iş meselesini alyp göreliň, bir işiň başyna barjak bolanymyzda ýaýdanyp durýan wagtymyz bolman duranok. Aýdylyşy ýaly, ynsanyň başarmajak işi ýok, diňe oňa nädogry düşünýän adamlar bar.

Aw­raam Lin­koln

Dmit­riý Oleý­ni­kow,rus ýa­zy­jy­sy (Dowamy. Başlangyjy žurnalyň geçen sanynda).

Magtymguly, öwüt bergil söz bile

Halkymyzyň beýik şahyry Magtymguly Pyragy özüniň döredijilik dünýäsi bilen türkmen edebiýatyny has-da arşa galdyrdy. Onuň şygyrlarynyň düýp many-mazmuny watansöýüjilik, il-güne wepalylyk, beren sözüňde tapylmak, arly-namysly bolmak, agzybir ýaşamak ýaly milli häsiýetlere ýugrulandyr. Dana şahyr: «Myradym — nesihat etmekdir halka» diýmek bilen, türkmeniň milli häsiýetlerini ösdüripdir. Ýaşulularyň ýaş nesillere öwüt-ündew, nesihat bermegi halkymyzyň milli häsiýetleriniň dowamatynyň özenini düzýär. Ýaşuly nesiller ähli döwletli tutumlaryň başyny başlaýarlar. Ösüp gelýän ýaş nesillere dogry ýoluň görkezilmegi halky bagtyýarlyga besleýär, ili agzybirlige ýetirýär. Il-halkyň agzybir bolmagy, bir başa bakmagy döwleti gurplandyryp, ýurt binasyny pugtalandyrýar. Halkymyzyň döwlet gurmak, agzybir ýaşamak ýaly öňden dowam edip gelýän milli ýörelgelerine eýerýän dana şahyr bitewi döwlet hakynda arzuwlaryny şeýle beýan edýär:

Şygryýetdäki ilkinji ädimler

WATAN Şatlyk-gülki mesgen tutmuş goýnuňda,Erkana ýaşaýar illeriň, Watan!Dagyňda, düzüňde, deňiz, oýuňdaMylaýym, hoş öser ýelleriň, Watan!

Öýkelän gündelik (Hekaýa)

Öýländen bäri oýunlara gyzygyp, wagtyň nähili geçendigini-de duýmadyk çagalar ikindinara öýli-öýlerine ýygnanyşdylar. Täze obanyň orta gürpünde ýaşaýan döwletli maşgalanyň körpeje ogly Myrat hem oýunlardan soň, dessine el-ýüzüni ýuwup, saçak başyna geçdi. Agşamlyk naharyndan soň, her kim öz işli-işine gümra boldy. Myratjyk bolsa ertirki okuw gününe taýynlanmak üçin ýantorbasyny açyp, içindäki kitapdyr depderlerini çykarmaga durdy. Ýöne, näme üçindir, ol gündeligini ne ýantorbasynyň içinden, ne-de okuw kitaplaryny goýýan tekjesinden tapdy. Körpeje Myradyň dogany Aýlar oňa gündeligini gözleşmäge kömek etdi. Şonda-da ol hiç ýerden tapyljaga meňzänokdy. Jigisiniň gündeligini agtaryp ýörşüne, kellesine nämedir bir pikir gelen ýaly, Myradyň ýüzüne çiňerildi: — Myrat, jigim, bilýäňmi näme, şunuň ýaly ýagdaý öňräjik mende-de boldy. Çynymy aýtsam bar-a, şol gün men ikilik alypdym. Onsoň ertesi okuwda gündeligimi ýantorbamyň içinden çykaryp, molluma baha goýdurjak bolamda, men ony tapmadym. Öýe gelsem, gündeligim öýde-de ýok. Şonda ejem maňa: «Gyzym, gündelikler öýkelek bolýandyr. Eger ikilik alsaň, ol senden gaty görer-de, gizlener» diýdi. Bu, çyndanam, dogry eken...

Seň­ri­gi­ňi­zi ýy­gyr­maň-da, gur­ba­ga­ny iýiň!

Braýan treýsi,kanadaly ýazyjy we psiholog (Dowamy. Başlangyjy žurnalyň geçen sanlarynda).

Ajaýyp eseriň nurly şuglasy

«7/24. tm» № 09 (196), 26.02.2024Hormatly Prezidentimiziň «Ýaş­lar — Wa­ta­nyň da­ýan­jy» at­ly ki­ta­byn­da ýur­du­myz­da ýaş ne­sil­ler, şol san­da ça­ga­lar ha­kyn­da edil­ýän taý­syz ta­gal­la­lar giň­den açy­lyp gör­ke­zil­ýär. Mil­li Liderimiziň be­ýik baş­lan­gyç­la­ry, hormat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň üns-ala­da­la­ry ne­ti­je­sin­de, ýur­du­myz­da ça­ga­la­ryň saz­la­şyk­ly ösü­şi­ni üp­jün et­mek, sag­ly­gy­ny go­ra­mak we ber­kit­mek, müm­kin­çi­li­gi çäk­li ça­ga­la­ra sa­gal­dyş-di­kel­diş kö­me­gi­niň ýo­ka­ry de­re­je­li hyz­ma­ty­ny ýo­la goý­mak ar­ka­ly, ola­ryň sag­dyn jem­gy­ýe­te go­şul­ma­gy­ny ga­zan­mak ug­run­da be­lent yn­san­per­wer iş­ler dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär. Se­bit­de de­ňi-ta­ýy bol­ma­dyk Arkadag şä­he­rin­de gur­lup ulan­ma­ga ber­len Gurbanguly Berdimuhamedow adyn­da­ky ça­ga­lar sa­gal­dyş-di­kel­diş mer­ke­zi, Gahryman Arkadagymyzyň baş­lan­gy­jy bo­ýun­ça dö­re­di­len Gurbanguly Berdimuhamedow adyn­da­ky Ho­wan­dar­ly­ga mä­täç ça­ga­la­ra he­ma­ýat ber­mek bo­ýun­ça ha­ýyr-sa­ha­wat gaz­na­sy, onuň se­riş­de­le­ri­niň ha­sa­by­na al­nyp ba­ryl­ýan be­lent yn­san­per­wer iş­ler hem mu­nuň aý­dyň my­sal­la­ry­dyr. Ar­ka­dag şä­he­rin­de açy­lan Enä­niň we ça­ga­nyň sag­ly­gy­ny go­ra­ýyş mer­ke­zi, kö­pu­gurly has­sa­ha­na, On­ko­lo­gi­ýa mer­ke­zi, «Tiz kö­mek» mer­ke­zi, Ar­ka­dag ş

Alabahar duýgular

Hakydanyň öz seçgi kanunlary bar. Ol ýyllardan, ömürlerden, günlerden diňe pursatlary süzüp, alyp galýar. Bir akylly hem duýguçyl fransuz — Gaston Rupnel «Wagt ýok, pursat bar» diýýär. Dogry bolsa-da ahmal. Özgäni biljek däl, öz hakydamyň işleýşi şeýle - diýip, aýdyp biljek. Uniwersitet ýyllarynda gatnaşan, görşen, oturyşyp-turşan ýigitlerimiziň biri şahyr Çary Ýegenmyradow hem diňe aýry-aýry pursatlarda ýadymda galypdyr. Eýsem, pursat diýip kem baha bermeli däl, ylaýta-da, Eýnşteýn ýa Rupnel tekstleriniň hakykaty bilen ýüzbe-ýüz bolanyndan soň, pursadyň içinde köp zat, juda kän zatlar bar. Hakyda pursadynyň magnit meýdanynyň merkezinde duran Çarynyň golaýynda bir ýerlerde Atajan Annaberdiýew, Gurbannazar Ezizow, Magtymguly Pyragy we ýene-ýeneler bar. Şahyr Atajan Annaberdiýewi ömrümde ilkinji hem iň soňky gezek Çarynyň saçagynyň başynda, şahyrlar söhbedinde gördüm. Ol G.Ezizowy görşüni ýatlady. Aýdym-sazyň muşdagy, akkordeona ezberlik bilen erk edýän Atajan Annaberdiýew aýdymyň arasynda şygyr okaýardy. Süýji hem gyzykly gürrüňler bilen aýdymyň hem şygryň mazasynyň üstüni ýetirýärdi. Magtymguludan «Gökje kepderini» sanap oturyşyna: Ýer-gögüň arasynda,