HABARLAR

Şugundyrdan plastik önüm

Şugundyrdan dargamaga ukyply we arzan plastik önümlerini ýasamak Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Sibir bölüminiň Biofizika institutynyň hünärmenleri tarapyndan öwrenildi. Krasnoýarskdan gelen ylmy-barlag topary şeker önümçiliginiň galyndy önümi bolan gant şugundyrynyň şeýle polimerleri öndürmek üçin ulanmagyň has amatly usuldygyny ýüze çykardylar. «Cupriavidus nekator» bakteriýalary bolsa plastigi gaýtadan işlemäge kömek etdi. Bu bakteriýalar öz biomassasynda dürli himiki düzümli we häsiýetli polimerleri ýygnamaga ukyplydyr. Olar diňe fruktozany we glýukozany «halaýarlar». Çig malyň düzümindäki bakteriýalary gaýtadan işleýän öýjüklere baryp bilmeýän ýeke-täk şeker disaharid – saharozadyr. Şonuň üçin saharozany monosaharidlere: fruktoza we glýukoza öwürmek üçin gaýtadan işlenilýär. Şeýlelik bilen, alymlar bakteriýalary olar bilen «iýmitlendirdiler» we başlangyç bakterial biomassadan polimer öndürijiliginiň 80 göterimini aldylar. Olar dargamaga ukyply we özara baglanyşyklydyr. Bu bolsa olary dürli ugurlarda – jemgyýetçilik hyzmatlarynda, oba hojalygynda, lukmançylykda ulanmaga mümkinçilik berýär.

Gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň hukuk esaslary

Hormatly Prezidentimiziň durmuşa geçirýän oňyn özgertmeler syýasatynyň netijesinde döwletimiziň ýangyç-energetika pudagy milli ykdysadyýetimiziň iň bir güýçli depginler bilen ösýän ugurlarynyň biri bolmagynda galýar we energiýa çeşmeleriniň baý gorlary, Merkezi Aziýa sebitinde hem-de bütin dünýäde energiýa howpsuzlygyny, parahatçylygy, hemmetaraplaýyn bähbitli hyzmatdaşlygy üpjün etmegiň möhüm syýasy-hukuk hem-de ykdysady serişdesi bolup hyzmat edýär. urdumyzda ägirt uly gorlary bolan tebigy gazyň, nebitiň önümçiliginiň milli we halkara energiýa howpsuzlygyny üpjün etmäge bolan mümkinçiliklerini artdyrmak bilen birlikde, Türkmenistanda gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini, şeýle hem Gün energiýasyny ulanmagyň gerimini giňeltmek babatda-da ençeme işler alnyp barylýar.

Talyplar önümçilik tejribeliginde boldular

Şu günler Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň talyplary döwletimiziň nebitgaz pudagynyň edara-kärhanalarynda önümçilik tejribeliklerini geçýärler. Önümçilik tejribelikleriniň ýangyç-energetika ulgamynyň ýokary tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan döwrebap kärhanalarynda geçirilmegi olaryň nazaryýetde öwrenenlerini önümçilikde pugta özleşdirmeklerine ýardam berýär. Bu ýokary okuw mekdebiniň nebit we gaz fakultetiniň «Nebit we gaz guýularyny burawlamak» kafedrasynyň 3-nji ýyl talyplary dört hepdäniň dowamynda «Türkmengaz» döwlet konserniniň «Marygazçykaryş», «Döwletabatgazçykaryş» müdirlikleriniň guýulary ýerasty we düýpli abatlaýyş sehlerinde, «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasynyň Mary welaýatynyň çägindäki burawlaýyş kärhanalarynda önümçilik tejribeliklerini geçdiler.

Täze ýokary okuw mekdebi innowasion bilim ojagyna öwrüler

Arkadagly Serdarymyz Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýaş nesilleriň döwrebap bilim almaklary, ylmyň çuňluklaryna aralaşmaklary, döwrüň ösen innowasion enjamlaryndan ussatlarça baş çykarýan kämil hünärmenler bolup ýetişmekleri üçin uly tagalla edýär. Hormatly Prezidentimiziň şu ýylyň 12-nji aprelinde gol çeken Kararyna laýyklykda, golaýda paýtagtymyzyň Görogly köçesiniň ugrunda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň ýokary okuw mekdebiniň düýbüniň tutulmagy hem onuň aýdyň subutnamasydyr. Gurluşygynda innowasion we sanly tehnologiýalar işjeň ulanylyp, okuw otaglary hem-de tejribehanalary döwrebap kompýuterler, multimedia we lingafon enjamlary bilen üpjün ediljek ýokary okuw mekdebi innowasion bilim ojagyna öwrüler.

Ylym-bilimde döwrebap müm­kin­çi­lik­le­r

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de teh­ni­ki ösüş­ler­den baş çy­kar­ýan, giň dün­ýä­ga­ra­ýyş­ly, tä­ze­çe pi­kir­len­ýän, hal­ka­ra dil­le­ri­ni çuň­ňur öz­leş­dir­ýän hü­när­men­le­ri taý­ýar­la­mak­da be­ýik iş­ler dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär. Tä­ze­çe pi­kir­len­mä­ge, önüm­çi­li­gi yg­ty­bar­ly do­lan­dyr­ma­ga ukyp­ly hü­när­men­ler döw­le­tiň we jem­gy­ýe­tiň esa­sy da­ýan­jy­dyr. Ylym bi­ziň dü­şün­jä­miz­de ýö­ne­keý­leş­di­ri­lip aý­dy­lan­da, dö­re­di­ji­lik­li işiň ne­ti­je­si­dir. Tä­ze ide­ýa­lar we açyş­lar yl­myň ru­hy esas­la­ry­ny dö­red­ýär. Onuň bin­ýa­dy we hä­si­ýe­ti jem­gy­ýe­tiň mad­dy we ru­hy gym­mat­lyk­la­ry­ny, ah­lak ka­da­la­ry­ny, gö­zel­lik ýö­rel­ge­le­ri­ni özün­de jem­le­ýär.

Ylym-bilim ganatdyr

Bilim-sowatlylyga, akyl-paýhasa, dilewarlyga we döredijilikli zähmete sarpa goýýan synçy halkymyzyň «Bir okana bar, bir-de — dokana», «Altyn daşdan çykar, akyl başdan», «Sowady köpüň ýoly köp», «Ylymsyza ynanç ýok, hünärsize — guwanç» we başga-da ençeme pähimleri ýaş nesliň ylym ýolundaky üşük-zehininiň ýitelmegine itergi beripdir. Döwletiň we jemgyýetiň pajarlap ösmegini ylym-bilimde gören dana pederlerimiziň her bir amalyň ylym bilen utgaşmagyny «gymmatlyk» saýyp, ýazan ylmy garaýyşly eserleri şahsyýetiň ruhy-ahlak, aň-düşünje we beden taýdan taplanmagyna aýdyň ýol açypdyr. Şeýle akyldarlaryň biri hem Gündogarda täze pikir öwrülişigini esaslandyran beýik alym Muhammet Gazalydyr. «Amalsyz ylym miwesiz agaç ýalydyr» diýen Gazalynyň ylmyň dürli pudaklaryny öz içine alýan ýüzden gowrak kitabynyň sanawynda «Ylym barada kitap» atly köptaraplaýyn eseri filosofiýa pikirleriniň jemlenýän we ylmy wagyz etmekde giňden ulanylýan eserdir. Alymyň bu kitaby dürli döwürlerde rus, türk, fransuz, iňlis, nemes we beýleki dünýä dillerine terjime edilip, meşhurlyga eýedir. Çünki bu ylmy eser gündelik ýaşaýyş-durmuş ýagdaýlar bilen baglanyşykly bolup, onuň peýdasy adamy ylym öwrenmäge höweslendirmekden, her bir ynsanda ýokary ahlak medeniýetini kemala getirmekden yb

Magtymgulyny öwreniş ylmynyň ussady

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen Gündogaryň beýik akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň edebi mirasyny öwrenmekde täze wezipeler kesgitlenildi. Munuň özi beýik akyldaryň döredijiligini öwrenmekde uzak ýyllaryň dowamynda alnyp barlan işleri saldarlamaga we täze çemeleşmeleri alyp barmaga ýardam edýär. Magtymgulyny öwreniş ylmynda ähli yhlasyny sarp edip, uly işleri alyp baran alymlar hakynda gürrüň gozgalanda, ilkinjileriň hatarynda belli edebiýatçy alym, professor Mäti Kösäýewi ýatlamak bolar. Çünki professor M.Kösäýewiň ylym äleminde alyp baran işleriniň esasy bölegi nusgawy edebiýatymyzyň ägirdi Magtymguly Pyragynyň mirasy bilen baglanyşyklydyr. Alym şahyryň mirasy bilen ýaşlykdan gyzyklanyp ugraýar. Ylymlar älemine düşensoň

Nebitgaz pudagy üçin ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak kämilleşdirilýär

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda ýaş nesillerimiziň döwrebap bilim almagy we hünär öwrenmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Bu ugurda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň professor-mugallymlary tarapyndan Maglumat tehnologiýa merkezi, döwrebap tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan okuw tejribehanalarynyň döredilmegi okuw-terbiýeçilik işlerini ýokary derejede alyp barmaga, ylmy-barlag işlerinde netijeliligi gazanmaga, sanly bilim ulgamyny üstünlikli durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýär. Bu bolsa ýokary okuw mekdebiniň uçurymlarynyň ýurdumyzyň nebitgazhimiýa pudaklarynda öndürijilikli zähmet çekip, ata Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegine, halal zähmeti bilen mynasyp goşant goşmaklaryna ähli şertleri döredýär. Ýurdumyzyň batly depginler bilen ösýän ykdysadyýetini ýokary hünärli inžener-tehniki işgärler bilen üpjün etmek hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýokary bilim ulgamy üçin kesgitlän möhüm wezipeleriniň biri bolup durýar. Onuň zerurlygy Türkmenistanyň batly depginler bilen senagatlaşdyrylmagy, halk hojalygynyň esasy pudaklaryny döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek boýunça giň gerimli maksatnamalar

Galyndysyz tehnologiýalar

Häzirki wagtda önümçiligiň galyndysyz tehnologiýalaryny işläp taýýarlamak ylmyň esasy meseleleriniň birine öwrüldi. Bu meseläniň oňyn çözülmegi önümiň özüne düşýän bahasynyň peselmegini, daşky gurşawa zyýanly täsiriniň öňüniň alynmagyny şertlendirýär. Şoňa görä-de, hut şu ugurdaky ylmy-barlag işleri döwlet maksatnamalarynyňdyr taslamalarynyň esasyny düzýär. Şeýle işleriň hatarynda ýod önümçiliginde ulanylan akyndy suwy gaýtadan peýdalanmagyň tehnologiýasyny işläp taýýarlamak möhüm orny eýeleýär. Türkmenistan ýoduň ätiýaçlyk gorlary boýunça dünýäde öňdäki orunlaryň birini eýeleýär. Ýurdumyzda ýody we onuň önümlerini öndürýän kärhanalaryň birnäçesi işleýär. Maglumatlara görä, 1 tonna ýody almak üçin müňlerçe kub metre barabar bolan ýerasty, duzly suwlar peýdalanylýar. Şunda düzüminden 30 — 100 g/m3 ýody alnan suw tebigy şertlerdäki bugardyjylara ugradylyp, dereksiz ýitirilýär. Akyndy suw öz düzüminde natriý, kalsiý, magniý, kaliý hloridleriniň uly möçberini, şeýle hem litiý, stronsiý, bor ýaly seýrek, emma, gymmatly himiki elementleri saklaýar. Şoňa görä-de, Himiýa institutynyň alymlary tarapyndan ýod önümçiliginiň akyndy suwuny gaýtadan peýdalanmagyň ylmy esaslary işlenip düzüldi. Şol taslamalardyr tä

Sanly ulgam — ösüşlere binýat

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzda uly ösüşler gazanylýar, belent sepgitlere ýetilýär. Häzirki döwri zamanabap tehnologiýasyz göz öňüne getirmegem kyn. Çünki bedew batly ösüşli döwürde bütin dünýäde innowasion özgertmeler amala aşyrylyp, ähli ulgamlara öňdebaryjy tehnologiýalar giňden ornaşdyrylýar. Döwür bilen aýakdaş gidýän ýurdumyzyň bilim ulgamyny hem ösen döwrüň talaplaryna laýyk kämilleşdirmek ugrunda giň gerimli özgertmeler amala aşyrylýar. Soňky ýyllarda ýurdumyzda häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda, bilim ulgamynda baý tejribe toplanyldy. Ýurdumyzyň geljekki eýeleri bolan ýaş nesliň giň gözýetimli, sowatly bolup ýetişmegi üçin uly alada edilýär. Paýtagtymyz ak mermerli Aşgabatda hem-de welaýatlarda iň täze kompýuterler, okuw-tehniki enjamlary, interaktiw-multimediýa tehnologiýalary bilen üpjün edilen orta mekdepleriň we çagalar baglarynyň gurlup, ulanylmaga berilmegi ildeşlerimizi çäksiz begendirýär. Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň 14-nji iýunynda paýtagtymyzdaky Maslahat merkezinde ýaşlar bilen duşuşyp, döwlet ýaşlar syýasatynyň, bu ulgamda milli kanunçylygy mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň ileri tutulýan meselelerine bagyşlap maslahat geçirdi. Maslahatda Gahryman Arkadagymyz: «Maglumat