HABARLAR

Wideomaslahaty geçirildi

Ýakynda S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde sanly tehnologiýalardan peýdalanylyp, germaniýaly hünärmenleriň, ýerli telekeçileriň wekilleriniň, uniwersitetiň professor-mugallymlarynyň we talyplarynyň gatnaşmaklarynda webinar — wideo görnüşli maslahat geçirildi. Wideo görnüşli maslahatda edilen çykyşlar «Guşçulygy ösdürmegiň endikleri: Oba hojalyk uniwersiteti bilen telekeçiligiň arasyndaky hyzmatdaşlygy berkitmek» ýaly temalardan ybarat boldy.

Zähmet joşýar atyzlarda, pellerde

Şu ýyl Kerki etrabynyň edermen daýhanlary 10 müň 400 gektar meýdanda bereketli pagta hasylyny ýetişdirdiler. Ussat pagtaçylarymyzyň yhlasly zähmet çekmekleri netijesinde ýetişdirilen pagta hasylyndan 21 müň 500 tonna «ak altyny» bereketli Watan harmanyna tabşyrmagy meýilleşdirýärler. Şeýlelikde, pagtaçy kärendeçiler hemişelik Bitaraplygymyzyň 25 ýyllyk baýramçylygyny mynasyp zähmet ýeňişleri bilen garşylamagy maksat edinýärler. Etrabymyzyň «Azatlyk» daýhan birleşiginiň 4-nji kärendeçiler toparynyň kärendeçisi Baýramgeldi Azizow gowaça eken 2 gektar ýerinden 4100 kilogram, Osman Söhbetow adyndaky daýhan birleşiginiň 6-njy kärendeçiler toparynyň kärendeçisi Astanakul Ýaňbaýew gowaça eken 5 gektar ýerinden 20500 kilogram «ak altyn» almagy başardylar we öz şertnama borçnamalaryny üstünlikli amal etdiler.

Ekin meýdanlarynda gyzgalaňly möwsüm

«Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýylyny zähmet üstünliklerine beslemegi ýüreklerine düwen Balkan welaýatynyň zähmetkeşleri ýurdumyzda oba hojalyk pudagynyň düşewüntliliginiň has-da ýokarlanmagyna, ýokary hilli oba hojalyk önümleriniň mukdarynyň artdyrylmagyna goşant goşmak maksady bilen, ähli ukyp-başarnyklaryny meýdan işleriniň ilerlemegine gönükdirýärler. Hut şonuň üçin hem ekin meýdanlarynda joşgunly zähmet çekýärler. Welaýat boýunça müňlerçe gektar ýere bugdaý ekmek we ondan bol hasyl almak meýilleşdirildi. Biziň welaýatymyzda bugdaý ekişine sentýabr aýynyň ilkinji günlerinde başlanyldy. Bu möwsümde 74 sany ekiji guraly dakylan «Claas» kysymly traktorlary arkaly ekiş işleri geçirildi.

Şaly oragy gyzyşýar

Şu günler Saparmyrat Türkmenbaşy etrabyndaky şalyçylyga ýöriteleşen hojalyklaryň biri bolan «27-nji oktýabr» daýhan birleşiginde gyzgalaňly möwsüm dowam edýär. Daýhan birleşigiň şalyçy-kärendeçileri ýetişdirilen hasyly ýygnamak işini guramaçylykly alyp barýarlar. «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýylynda daýhan birleşigi boýunça irki, aralyk, giçki şalynyň 3350 gektary ösdürilip ýetişdirildi. Hünärmenleriň tassyklamagyna görä, daýhan birleşigiň şaly meýdanlarynyň agramly böleginde bereketli hasyla garaşylýar.

Kaşarlar abatlanyp, otlar taýýarlanýar

Daşoguz oba hojalyk önümçilik birleşiginiň Görogly etrabyndaky «Garagum» maldarçylyk hojalygynyň maldarlary hormatly Prezidentimiziň mallaryň baş sanyny artdyrmak, önümliligini ýokarlandyrmak barada öňde goýan wezipelerinden ugur alyp, azyk bolçulygyny has-da berkitmäge mynasyp goşant goşmak ugrunda tutanýerli zähmet çekýärler. Täçmuhammet Kakaýewiň ýolbaşçylyk edýän «Garagum» maldarçylyk hojalygynda hem her bir möwsümleýin çäräni guramaçylykly geçirmek, netijeli jemlemek maksady bilen, möhüm işlere taýýarlykly, guramaçylykly girişýärler. Maldarçylyk hojalygynda dowarlara hem-de düýelere gyş üçin ätiýaçlyk ot-iýmleriniň taýýarlanylyşynyň ýagdaýy hem talabalaýyk alnyp barylýar. Dowarlar we düýeler öri meýdanlarynda bakylýan hem bolsa, olara gyş üçin ätiýaçlyk ot-iýmiň taýýarlanmagy zerurdyr. Şonuň üçin köpsanly maldarçylyk hojalyklarynda kömekçi çopanlar işçi güýjüň kömegi bilen, bahar paslyndan başlap, tomus, güýz aýlary doly güýjünde hereketde bolýarlar. Ot ýygyjy, soňra üýşüriji, kip ediji gurallaryň kömegi bilen kiplenen otlar dowarlaryň gyşladyljak ýerlerindäki agyl-kaşarlaryň gapdalyna rejelenilip basylýar.

Dersiň biogumusa täsiri

Ekiniň hasyl berijiligi ekerançylyk ýerleriniň topragynyň gurplulygyna, onuň düzümindäki çüýrüntginiň mukdaryna bagly bolup durýar. Topragyň düzümindäki çüýrüntginiň — biogumusyň mukdary kada laýyk bolanda, hasyllylyk hem artýar. Biogumus garamtyl, goýy goňur reňkli 1 – 3 millimetr ölçegli bolup, düzüminde ekin üçin zerur bolan iýmit maddalarynyň, şol sanda mikroelementleriň baý goruny özünde saklaýar. Bulardan başga-da, ol köp mukdarda fermentleri, toprak antibiotiklerini, witaminleri, ösümliklere boý beriji we ösüş garmonlaryny, gumin maddalaryny özünde jemleýär. Gumin maddalarynyň köp mukdarda gury agramynyň 32 göterime çenlisini saklaýandygy üçin bu organiki dökün ýokary agrohimiki hem-de ösüşi höweslendiriji häsiýetliligi bilen hem tapawutlanyar. Biogumus toprak bölejikleriniň suwa durumlylygyny 95 – 97 göterime, doly suw sygymyny bolsa 200 – 250 göterime ýetiryär. Şonuň üçin hem biogumusy meliorant we topragyň häsiýetlerini gowulandyryjy hökmünde hem ulansa bolar. Topragy gurplandyrmak üçin hem ylym bilen önümçiligiň arasynda aýrylmaz baglanyşyk bolmaly. Häzirki döwürde haýsy dökün haçan hem-de näçe mukdarda berlende, ekiniň hasyllylygyny artdyryp boljakdygy ylmy-barlaglaryň üsti bilen kesgitlenilýär. Şeýle ylmy barlag işleri biziň ýokary okuw

Suwy tygşytlamagyň halky usullary

Ata-babalarymyzdan bize miras galan ekerançylykda, maldarçylykda, agyz suwy hökmünde ulanmakda suwdan tygşytly peýdalanmagyň usullary şu günlerimize çenli saklanyp galypdyr. Şolaryň käbirini okyjylara ýetirmegi makul bildik. Käriz suwy dagetek sebitlerinde ýerleriň eňňidine görä, süýji suwlary ýerasty lagymlaryň üsti bilen peslige tarap özakymlaýyn daşyna çykarmak we ekerançylykda, maldarçylykda peýdalanmak üçin iňňän ussatlyk bilen döredilen we asyrlarboýy kämilleşdirilen ulgamdyr.

Oba hojalygynda nou-hau tehnologiýalar

Ekologiýa taýdan arassa önümleri öndürmek häzirki zaman oba hojalygynyň esasy meseleleriniň biri bolup durýar. Bu babatda önümleriň hil taýdan arassalygyny ýokarlandyryp bilýän täze tehnologiýalaryň orny has ýokarydyr. Oba hojalygynda döwrebap tehnikalary ulanmak arkaly öndürilýän önümleriň hiliniň ýokarlanmagy ondan alynýan girdejiniň artmagyna oňyn täsirini ýetirýär.

Kizil ösümligi

Türki dilli halklaryň sözleýiş dilinde «kizil» sözi «doýgun gyzyl» diýen manyny berýär. Bu ösümligiň miweleri gözüňi gamaşdyryjy doýgun gyzyl reňkde bolansoň, şeýle ady hem alypdyr. Ösümligiň miweleriniň gyzyl reňkde bolmagynyň sebäbi onuň düzüminde P maddalarynyň agdyklyk edýändigi bilen düşündirilýär. Bulardan başga-da, ol C askorbin turşusyna hem-de pektin maddalaryna baýdyr. Kiziliň ýabany görnüşi, esasan, Azerbaýjanda, Kawkaz sebitlerinde has köp ýaýrandyr. Onuň medeni görnüşleri bolsa, Moldowada, Ukrainada, Krymda, Orta Aziýada hem ösdürilýär. Kizil Gündogar we Merkezi Ýewropa sebitlerinde hem has giň ýaýrandyr.

Topragyň ysy

Kimiň aýdany, nirede okanym ýadymda ýok. «Sähel üşügi bar adama daýhan bilen alymyň ýüzünden tanamak kyn däl» diýen pähim ýadymda galypdyr. Şu ýadyma düşdi-de men söhbetdeşlerimi — iki daýhany, iki kärendeçini — Guwanç bilen Nurjemaly gözastyndan synladym. Maşgalabaşam, öýüň keýwanysam tüýs ene ýere berlen adamlar. Sähraýy, daýhan adamlaryň köpüsine mahsus bolşy ýaly, olaryň ikisem geplemsek däl. Ýöne her niçikdir daýhançylyk, ekin-dikiniň ýagdaýy, mellek hakyndaky söhbetleriň olar üçin ýakymlydygy duýulýar.