Zenan kalby

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-62-10, 38-61-74, 38-62-05
Email: zenankalby-zurnaly@online.tm

Habarlar

Garaşsyzlygyň şanly gadamlary

«Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýylynyň ajaýyp wakalara beslenýän günlerinde şanly Garaşsyzlygymyzyň 29 ýyllygynyň baýramçylyk dabaralary şatlyk-şowhuna baýlygy bilen tapawutlandy. Baýramçylyk günlerinde hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda göni wideoaragatnaşyk arkaly Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň geçirilmegi taryhy ähmiýetli wakalaryň üstüni ýetirdi. Onda ählihalk tarapyndan maslahatlaşylan «Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanunynyň kabul edilmegi bagtyýarlyk döwrümiziň taryhyna täze öwüşgin çaýdy. Halkymyzy uly ruhubelentlige beslän baýramçylyk günlerinde ýurdumyzyň ähli ulgamlarynda göreldeli zähmet çeken ildeşlerimiziň birnäçesine döwlet sylaglarynyň gowşurylmagy we hormatly atlaryň dakylmagy aýratyn many-mazmuna eýe boldy. Sylaglananlaryň arasynda «Zenan kalby» ordenine mynasyp bolan zenanlaryň bolmagy ildeşlerimiziň kalbyny buýsanja besledi. Munuň özi hormatly Prezidentimiziň yhlasly çekilen zähmete sarpasynyň, mähriban enelerimize hormatynyň belentdediginiň aýdyň nyşanydyr.

Milli Geňeş — döwlet häkimiýetiniň aýratyn şahasy

Hormatly Prezidentimiz şu ýylyň 25-nji sentýabrynda geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisinde eden çykyşynda: «Döwlet häkimiýetiniň aýratyn şahasy hökmünde Parlament ýurduň syýasy, ykdysady we jemgyýetçilik durmuşynda halk demokratiýasyny berkarar etmegiň aýrylmaz guralydyr» diýip, belläp geçdi. Geçen ýylyň sentýabrynda geçirilen Halk Maslahatynyň mejlisinde Halk Maslahatynyň hukuk ýagdaýyny kämilleşdirmek bilen bagly Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek boýunça hormatly Prezidentimiziň yglan eden syýasy-hukuk özgertmesiniň amala aşyrylmagyny şertlendiren, Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisinde kabul edilen «Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda» Konstitusion kanun ýurdumyzda hereket edýän syýasy-hukuk, demokratik düzümleriň, wekilçilikli döwlet häkimiýet edarasynyň işini düýpli özgertmeginiň täze tapgyrynyň başyny başlan waka boldy. Şu kanuna laýyklykda, iki palataly Parlament ulgamyna geçilmegi milli kanunçylygymyzyň düýpli üýtgedilmegine täsir edýän, diňe guramaçylyk babatda däl-de, syýasy-jemgyýetçilik, demokratik-hukuk ulgamynyň işiniň mazmunyna-da täzelikleri girizýän giňişleýin konstitusion özgertmedir. Halk Maslahatynyň Kararyna laýyklykda, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň agzalarynyň birinji saýlawlaryny bellemek hem-de Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatyn

Geňeşli salamat bolar

Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzda hormatly Prezidentimiziň «Döwlet adam üçindir!» diýen baş ýörelgesine esaslanyp alnyp barylýan giň möçberli işler ýurduň gülläp ösüşlerine, il-günüň bagtyýarlygyna gönükdirilendir. «Türkmenistan—Bitaraplygyň mekany» ýylynyň ajaýyp güýz gününde, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 29 ýyllyk toýunyň öň ýanynda paýtagt şäherimizde geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynda hem şu ýörelgeden ugur alnyp, il-ýurt bähbitli, döwlet ähmiýetli oňyn çözgütler, taryhy kararlar kabul edildi. «Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanunynyň taslamasy ara alnyp maslahatlaşylyp, biragyzdan goldanyldy. Döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda ýokary derejede geçirilen ählihalk maslahatyna ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda göreldeli zähmet çekýän zenanlaryň hem ýüzlerçesi gatnaşdy. Döwrümiziň bagtyýar zenanlarynyň maslahatyň täsirleri baradaky gürrüňlerini žurnalymyzyň okyjylaryna ýetirmegi makul bildik.

Mähriň dünýä ýaraşyk

Dünýede bir mukaddes ynsan bar. Ynsan balasy üçin iň mukaddes söz bar. Bularyň ikisem ENE diýen gysgajyk jümlede beýanyny tapýar. Bu ynsany hemmeler ýaşaýşyň görki hasaplaýar, dünýädäki ähli süýji sözler enä bagyşlanýar, onuň her bir bakyşyndan ýyly mähri duýýarlar, onuň her bir gadamynda jenneti görýärler. Megerem, şonuň üçin bolsa gerek, adamyň ýaşy birçene baranam bolsa, toýa, üýşmege baranda gözüniň ilki gözleýäni onuň ejesi bolýar. Daşyňda ogul-gyzlaryň, gujagyňda agtyklaryňdyr, şonda-da hyýalyňda özüňden uzaklardaky mähriban käbäňdir. Islendik wagtda gapysyndan salam berip gireriňe garaşyp, gözüni dikip oturan ejeň keşbi seniň bagtyň, üstünligiň, ömrüň özeni bolup kalbyňy ýyladýandyr. Hiç haçan egsilmeýän mähri bilen dünýä ýaraşyk bolup oturandyr. Hormatly Prezidentimiziň «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym» atly ajaýyp eseri adamzadyň enä hormatynyň, mukaddeslige sarpasynyň täsin mukamy bolup göwünlere siňýär. Zemin içre birmeňzeş söýgi bilen gurşalan käbelerimiziň mertebesiniň beýany bolup Zemine ganat ýaýýar...

Bitaraplyk — bagtyň şuglasy

Ynsan ykbalyna täsir edýän, durmuşyna bagt kuýaşy bolup çaýylýan ajaýyp pursatlar bolýar. Olaryň käbiriniň taryh bilen bagly bolmagy ýaşaýşa röwşenlik çaýýar. 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda mähriban Diýarymyzda hemişelik Bitaraplygymyzyň ajaýyp mukam bolup ýaňlanmagy-da halkymyzyň durmuşynda baky bagtyýarlyga beslenen şatlykly wakadyr. Ol günden bäri, 25 ýyl geçipdir. Ýüreklere yssy mähir paýlan hemişelik Bitaraplyk derejämiz şol ýyllaryň dowamynda halkymyzyň at-abraýyny äleme ýaýdy. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» atly Kararnamasynyň biragyzdan kabul edilmegi türkmen halkynyň durmuşynda beýik özgerişleriň, rowaçlyklaryň, bedew batly öňegidişlikleriň başlangyjy boldy. «Toýdan ýetirsin!» diýýän halkymyz toýlaryny toý şekilli geçirmegi, uludan tutmagy başarýar. Ynha, «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýylynda hem toýlarymyz toýlara ulaşyp barýar. Bitaraplyk — parahatlygymyz, asudalygymyz, jebisligimizdir. Parahat Watanda ýaşap, ajaýyp günleriň hözirini görýän bagtly halk dünýä nusgalyk işleri amala aşyrýar. Muňa hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly ýyllary doly şaýatlyk edýär. Agzybirligiň, jebisligiň bar ýerinde ösüşiň, özgerişiň, berekediň bolýandygyny milli ykdysadyýetimiziň ähli ugurlar babatda ýeten derejesi açyk-aýdyňlygy bilen subut edýär.

Topragyň ysy

Kimiň aýdany, nirede okanym ýadymda ýok. «Sähel üşügi bar adama daýhan bilen alymyň ýüzünden tanamak kyn däl» diýen pähim ýadymda galypdyr. Şu ýadyma düşdi-de men söhbetdeşlerimi — iki daýhany, iki kärendeçini — Guwanç bilen Nurjemaly gözastyndan synladym. Maşgalabaşam, öýüň keýwanysam tüýs ene ýere berlen adamlar. Sähraýy, daýhan adamlaryň köpüsine mahsus bolşy ýaly, olaryň ikisem geplemsek däl. Ýöne her niçikdir daýhançylyk, ekin-dikiniň ýagdaýy, mellek hakyndaky söhbetleriň olar üçin ýakymlydygy duýulýar.

Argynlygyň melhemi

Ejem toý-märekä, myhmançylyga gidip gelensoň, entek howla girip-girmänkä: — Gyzym, hany bir gowuja et-de gök çaý demle, üýşüp içeliň! — diýerdi.

Ene, çaga we ene süýdi hakynda

Biz ýurdumyzyň gelinleriniň birnäçesiniň hatlaryny göz öňünde tutup, Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkeziniň direktorynyň ylmy işleri boýunça orunbasarynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji, lukmançylyk ylymlarynyň kandidaty Gülaram JORAÝEWA ýüz tutduk. — Gülaram, geliň, gürrüňi «Çagany näçe ýaşyna çenli ene süýdi bilen iýmitlendirmeli?» diýen sowaldan başlalyň, sebäbi ýaş eneleriň arasyndaky iň ýörgünli sowal.

Şirin nagmalar

Gadymyýete kökerilen iň gözel künjek hasaplanýan Sumbar derýasynyň boýy, onuň jana şypaly howasy, erem bagly jülgesi hakynda hekaýatçylardan, taryhçylardan gaty kän gürrüňleri eşidipdim, soňy soňlanmaýan kyssalary okapdym. Her gezegem goýnunda türkmeniň akyldar ogly Magtymgulyny kemala getiren bu kerem-keramatly ýerleri görmegiň arzuwy bilen ýaşaýardym. Gökdäki dilegim ýerde gowşup, «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýyly bolan şu ýylyň alabaharynda türkmen telewideniýesiniň «Miras» teleýaýlymynyň işgärleri bilen bilelikde, bu gadymy mekana iş saparyna gitmek bagty miýesser etdi.

Gyzyl kürte başynda...

Enelerimiziň el hünäri barada söz açylanda ajaýyp el halylary, jana şypaly keçeler, älemgoşar mysaly öwşün atýan keteniler, milli lybaslarymyz, olary bezeýän täsin nagyşlar biygtyýar göz öňüňde janlanýar. Asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan bu milli gymmatlyklarymyz gyz-gelinleriň yhlasly zähmeti bilen barha kämilleşýär. Ýakynda Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen bilelikde geçiren «Gyzyl kürte başynda, gyz-gelinler daşynda» atly wagyz-nesihat çäresi hem çeper el hünärimize bagyşlandy. Onda näzik göwünlerde şineläp, dünýä inýän gyzyl kürteler, ajaýyp tahýalar dogrusynda giňişleýin söhbet edildi. Gyz bäbejigiň dünýä inmegi maşgalany egsilmez şatlyga besleýär. Gyz perzent dünýä inende ene-ata «Baý bolupsyňyz!» diýilýär. Bu sözüň aňyrsynda näçe begenjiň bardygyny gyzly öýler has gowy bilýändir. Gyzlar ese-boýa galandan öýüň, daş-töweregiň serenjamly bolmagy ýaly jogapkärçiligi höwes bilen ýerine ýetirýärler. Enelerimiziň el hünärine üns bilen seredeniňde öýüň her bir girim-çykymyna yhlasly ýapyşýan gyzlaryna bagtly durmuşy, maşgala agzybirligini, gol doly ogully-gyzly bolup, uzak-uzak ömür sürmegini näderejede arzuwlap bilendiklerini duýmak bolýar.

Şirin — nabat...

Nabat sözüni agzanyňda türkmeniň gadymky süýjülikleriniň biri göz öňüňe gelýär. Nabat bilen gyzyklanmagyma günde bir wagtyna nabat atyp, kofe içmegim sebäp boldy. Kofä nabat atanyňdaky ýaly üýtgeşik tagamy — şeker atyp içeniň bilen deňäp bolmaýar. Mende onuň näme sebäpden şeýledigini bilmek höwesi döredi. Gadymdan bäri halwanyň hem nabadyň «Daşoguzyň halwasy», «Daşoguzyň nabady» adyny alyp, Beýik Ýüpek ýolunda täjirleriň arzyly harydyna öwrüleni hemmämize mälim bolsa gerek. Nabat taýýarlaýan adamlar bilen gürleşmek niýeti bilen Daşoguz welaýatynda ýaşaýan tanyşlaryma jaň etdim. Olar nabat taýýarlamagyň syrlaryny bilýän obadaşlary Eýýambergen Allabergenow bilen telefon arkaly gürleşmegimi ýola goýdy. Saglyk-amanlykdan soň nabadyň taýýarlanyşynyň syry, onuň ynsana edýän täsiri barada soranymda, Eýýambergen şeýle gürrüň berdi:

Sungata barýan ýol

Ýurdumyz bedew bady bilen ösýär. Gahryman Arkadagymyzyň saýasynda ýurdumyzyň ähli raýatlary bu ösüşe öz mynasyp goşandyny goşýar. Ýaşlar Watanyň geljegi, şonuň üçin olary milli däp-dessurlarymyzyň ruhunda, dünýä ülňülerine gabat gelýän ylym-bilim bilen utgaşdyryp terbiýelemek, alyp barýan işlerini wagyz etmek biziň her birimiziň borjumyz. Biz hem žurnalymyzyň şu sanynda Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň ýaş mugallymy Şasenem Berdimyradowa bilen söhbetdeşligi çap etmegi makul bildik. — Şasenem, özüňiz barada, alyp barýan işleriňiz barada gürrüň beräýseňiz.

Garaşmak

Şeýle seredeniňde ýönekeýje söz ýaly welin, meniň ýüregime girip görseňiz, bu beýle däl. Garaşmak onda-da intizar gözleri ýola dikip garaşmagyň nähili hupbatynyň bardygyny, siz bir bilsediňiz. Muňa haçan-da, kalbyňyzda söýgi ody dörän ynsan düşünäýmese, başgalar düşüner öýdemok. Niçeme-niçeme eserleri okap, söýginiň şeýle ezýet çekdiriji derdiniň bardygyny bilsem-de, bu derdiň öz başyňa düşende beýle-beýle oýunlary turuzjagyny hiç haçan pikir etmändirin. Soraman gelýän söýgi. Ol islendik wagty seniň başyňy aýlap, ähli zatdan sowaşdyraýýan eken. Söýgi. Ilkinji garaýyşlardan döreýän söýgi. Birek-biregi tanamazdan, bilmezden tötänlikde göreçleriň kaklyşyp, birek-birege gönügen nazarlardan dörän uçgunyň köräp, gylaw almagyna näme sebäp bolýarka? Men ony tanamok. Ol hem meni. Hatda adynam bilemok. Sataşanymyzda-da nirelerden bir ýerden özüňe gönügen nazary duýmazlyk asla mümkin däl. Şol tarapa seretmezlige çalyşsaň-da, öz erkiňe bagly bolmadyk nämälim duýgularyň girdabyna düşeniňi duýman galýarsyň. Näme üçin? Soňky döwürde meniň göwnüme bolmasa, sen maňa sataşanyňda özüňi oňaýsyz alyp barýan ýaly, aljyraýaňmy ýa-da... Ony seniň hereketleriňden aňmaga çalyşýaryn. Bir zatlar aýtmaga ymtylýan ýaly, ýöne nämedir bir zat seni saklaýar. Çekinýäňmi ýa-da utanýaňmy bilmedim. Ýöne seniň garaýyşlaryň, maňa gönügen nazaryň sözlemeseň hem ýüregiňi açyp berip dur. Belki, meniň dillenerime garaşý

Durmuş pelsepeleri

Bagtlykak bagtyň özümizdedigini duýmak bize käte kyn düşýäne meňzeýär. * * *

Ýagşy endik — ömürlere ýaraşyk

Çagalara ýagşydan-ýagşy edim-gylymlary, gowy gylyk-häsiýetleri entek has körpejekä öwretmek maksadalaýykdyr. Çünki çagalara edep-terbiýe bermek meselesinde haýal-ýagallyga ýol bermek köp-köp ýalňyşlyklaryň üstünden eltip biler. Kiçijikkä öwreden zadyň çaganyň edil aňyna berçinlenen ýaly bolýandyr we şol terbiýe onuň bütin ömrüne şamçyrag bolup şöhle saçýandyr. Psihologlar çagalaryň has irki ýaşlaryndan başlap şu aşakdaky endikleri özlerine hemra edinmelidiklerini aýdýarlar: Dost tutunmaly we özüňem gowy dost bolmagy başarmaly. Gysganç bolmaly däl. Bölüşmegi başarmaly. Bu endik çaga dost tapynmaga kömek eder we bu endik oňa ömürboýy ýardam berer. Hossarlaryň hemişe ýanyňda bolmaýarlar. Dostlaryňa bolsa diňe seniň özüň gowy dost bolan ýagdaýyňda bil baglap bolar.

Wagtyňy hoş geçirmegiň ýollary

Käbirlerimiz hepdäniň ahyrynda joralarymyz, dostlarymyz we maşgalamyz bilen görüşmäge, göresimiz gelýän filmlere tomaşa etmäge hem-de konserte gidip, gowy görýän bagşylarymyzy diňlemäge tapýan wagtymyzy gyzyla deňeýäris. Eýsem, biz hepdäniň ahyryna teşnelik bilen garaşýarkak, hepdäniň içinde ýitirýän wagtymyzyň nähili gymmatlydygyny unudýarys. Şonuň üçin şu makalamyzda hepdäniň dowamynda bagtly bolmagyň ýollary barada pikir alyşmagy makul bildik. «Hiç zat etmäge wagtym ýok» diýip oýlanýanlar üçin, hepdäniň dowamyny hem hoş geçirip bolýandygyny ýatlatmak isleýäris. Esasan hem, soňky wagtlarda kän gürrüňi edilýän «Günde 3 sagat özüň üçin ýaşamak» diýen ýörelge ýörgünli, bu wagtyňy keýpiçaglykda geçirmäge ýardam edýär.

Gelingyzlaryň milli egineşikleri

Hormatly Prezidentimiziň «Türkmen medeniýeti» atly kitabynda: «Bagtyýarlyk döwründe türkmen gelin-gyzlary milli mata önümlerinden taýýarlanylan egin-eşikleri üýtgeşik höwes hem-de buýsanç bilen geýýärler. Akgaýma tahýaly oglanlara, gültahýaly gyzlara, öýme ýaglykly gelinlere, ak gyňaçly enelere, çäkmenli atalara gözüň düşende, pederlerimiziň pähim-parasady siňen milli gymmatlyklarymyzyň, asylly ýörelgelerimiziň, gadymy däp-dessurlarymyzyň dowamlydygyna buýsanjyň goşalanýar. Türkmenleriň egin-eşikleri özüniň biçüwiniň ýönekeýligi, görnüşiniň köstsüzligi we salykatly reňk öwüşgininiň aýratynlygy bilen tapawutlanýar» diýip, halkymyzyň milli egin-eşiklerini we zenanlarymyzyň jadyly el sungatyny wasp edip ýazýar. Türkmenleriň tarada dokalyp tikilen milli egin-eşikleri biziň milletimiziň diňe bir daşky görnüşi däl, eýsem, ol tebigat bilen hem baglydyr. Türkmen gelin-gyzlarymyz tarada dokalan lybaslary geýýärler. Şeýdibem, gelin-gyzlarymyz türkmeniň gysgajyk ýazyny ýylboýy dowam etdirýärler. Henize bu güne çenli elde dokalýan milli matalarymyz bolan sowsany, göwderi, galbiri, keteni, daraýy, şahyjan, gije-gündiz ýaly matalar gyz-gelinleriň arasynda has meşhurdyr. Gelniň toý köýnegi hem keteniden tikilýär. Gelin-gyzlarymyzyň bu mata bolan höwesiniň artýanlygynyň sebäbini halkyň däp-dessurlary bilen ýakyn arabaglanyşykda bolmagy bilen düşündirmek bolar.

Hassalygyň hikmeti

Lukman Hekimiň ýaňy adygyp başlan ýyllarynda obalaryň birinde owadanlykda köplerden saýlanýan bir gelniň goşaryndan çyban çykypdyr. Ýara mazaly bişip, ýarylypdyr hem kem-kemden bitip başlapdyr. Ilki dömen gijesini hasaba almasaň, ýara gelne kän bir azar berip durmandyr. Eger-de gelin ýanyna gelen jorasyna adamsynyň argyşdan getiren tylla bilezigini görkezmek üçin, ony ak goşaryna dakmadyk bolsa, ähli zat öz akymyna gitjegem ekeni. Ýöne ýara yzyna gözi düşen jorasy uludan bir içini çekipdir-de: — Hiý-wiý, boýdaş jan, munyň näme? — diýipdir.

Keşde

Ýüpek sapakly iňňäniň we çeper elleriň ýördümi bilen döredilýän ajaýyp inçe işe keşde diýilýär. Bu türkmen zenanynyň döreden sungaty, jadyly hem ajaýyp hünäri. Keşde iňňäniň ujundan önýän, iňňän nepis inçe iş. Keşde sapagyny üç gat işmeli. Munuň üçin pile ýüpegiň gatlaryny barmaklar bilen açmaly. Gatlaryň içki we daşky towuny ýetirmeli-de, daşky towuny ýene bir gezek towlap, iňňe bilen syntgylamaly. Syntgylananda ýüpegiň gerekmejek gyldyrganatlary iňňäniň daşyna oralyp aýrylýar. Işilen ýüpegiň towlary zerlenen ýaly ýalpyldar. Keşde islendik dürli ölçegde iki sany çep we sag keşde halkalaryň gezekli-gezegine dowamlylygy bilen öndürilmeli. Ýagny sag eliň ýüpekli iňňäni her gezek keşde halka ildirip, çümdürip keteniden garbap, iňňäni çekip çykaryp, ýüpegi çekişdiren pursadyňda çep eliň başam barmagy emele gelen keşde halkany öňki keşde halka jebisläp iteklemeli we täze halka alýança, ýaňky halkanyň sapagyny basyp saklamaly. Keşdeläp başlamak üçin keşdelenmeli keteniniň başyny dyziňňe bilen dyzyňa, ýagny dyzbiziňe berkitmek amatly söýgetdir. Onsoň, çep eliň bilen keteniniň keşdelenmeli ýerinden usully saklap, sag eliňdäki ýüpekli iňňäňi keteniniň arka ýüzüne sünjüp, uşajyk tikin bilen ýüpegiň ujuny berkitmeli. Onsoň, iňňäňi keteniniň ýüzüne çykaryp, sag tarapda 2—3 mm ýer goýup, keteniden gylyň inçeligi ýaly garbap, ýüpekli iňňäni özüňe tarap çekmeli-de, tizlik bilen çep tarapda

Tara dokamagyň gadymy usuly

Tara dokamagyň gadymy usulynda ýüpegi taýýarlamak üçin gerek bolan gurallar (Başlangyjy žurnalyň geçen sanynda.)