Türkmen dünýäsi

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-60-45, 38-60-40, 38-60-44
Email: turkmendunyasi-gazeti@online.tm

Habarlar

Durnukly ösüşleri nazarlap

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň ähli ulgamlarynda durnukly ösüşleri nazarlaýan işler amal edilýär. Ýakynda halk hojalyk toplumynyň pudaklarynda şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanan Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde hormatly Prezidentimize berlen hasabatlar hem muny dolulygyna subut edýär. Onda Prezident maksatnamasynyň hem-de ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň beýleki maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişi ara alnyp maslahatlaşyldy we geljek döwür üçin ileri tutulýan wezipeler kesgitlenildi. Mejlisde ýanwar-sentýabr aýlarynyň makroykdysady görkezijileri barada hasabat berlip, jemi içerki önümiň 5,8 göterim artandygy aýdyldy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önüm 4,2 göterim artyp, ykdysadyýetiň pudaklarynda kadaly önümçilik netijeleri gazanyldy. Ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz böleginde oňyn netijeler gazanyldy. Önüm öndürilişiniň düzüminde hususy işewürligiň paýy 66,9 göterime barabar boldy. Bu görkezijiler halk hojalyk toplumynyň pudaklarynyň durnukly ösýändigini görkezýär.

Başymyzyň täji — saglyk

Öz halkyny bagtyýar durmuşda ýaşatmagy baş maksady saýýan lukman Liderimiz täze-täze eserleri bilen halkymyzy yzygiderli begendirip durýar. Gahryman Arkadagymyzyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni mynasybetli halkymyza peşgeş beren «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-ensiklopedik kitabynyň ХII jildini hem ildeşlerimiz uly buýsanç bilen ele aldylar. Çünki gönüden-göni watandaşlarymyzyň sagdyn ýaşamaklary üçin zerur bolan dermanlyk otlaryň ençemesi hakda giň düşünje berýän bu kitap biziň her birimiz üçin bahasyz gymmatlykdyr. Ol milli Liderimiziň köp ýyllardan bäri alyp barýan we dünýäniň dürli dillerine terjime edilen ylmy-ensiklopedik işiniň dowamydyr. Geçmişde ata-babalarymyz dermanlyk ösümlikleri adam saglygyny dikeltmekde ulanmaga uly üns beripdirler we bejerginiň bu usulyny halk lukmançylygynyň esasy ugruna öwürmegi başarypdyrlar. Olaryň melhemlik emleriniň, bejeriş tärleriniň gizlin syrlary asyrlaryň dowamynda nesilden-nesle geçip, kämilleşip, biziň günlerimize gelip ýetipdir.

Telekeçilige giň ýol

Döwlet Baştutanymyz «Türkmenistan Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmegiň ýolunda» atly kitabynda: «Ykdysadyýetiň depginli ösüşi, köplenç, telekeçilik başlangyçlaryna we işjeň işewürleriň höweslendirilmegine bagly bolup durýar» diýip ýazýar. Bu sözleri milli Liderimiz, ykdysady ylymlaryň doktory Gurbanguly Berdimuhamedow öz şahsy tejribesine daýanyp, şeýle hem ylmy taýdan kemsiz esaslandyryp ýazýar. Çünki Gahryman Arkadagymyz döwlet başyna geçen ilkinji günlerinden ykdysady ösüşiň hereketlendirijisi hasaplanylýan telekeçiligi ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesini döretdi. Netijede, türkmen telekeçileri üçin täze başlangyçlar we üstünlikler döwri başlandy. 2009-njy ýylyň 15-nji awgustynda «Kiçi we orta telekeçiligi goldamak hakynda» Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi. Munuň özi bu gurşawda alnyp barylýan işleriň has-da ilerlemegine ýardam etmek bilen birlikde, telekeçiligiň hukuk taýdan berk bolmagyny hem şertlendirdi. Gahryman Arkadagymyzyň baştutanlygynda düzülen kiçi we orta telekeçiligi goldamak boýunça Döwlet maksatnamasy bolsa häzirki wagtda üstünlikli durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzda kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek işi ileri tutulýan ugurlaryň hataryndadyr. Milli Liderimiziň yzygiderli goldawy bilen ýurdumyzyň işewürlik mümkinçiligi barha giňeýär. Hususy önüm öndürijilere ýeňillikli bank karzlarynyň berilmegi, gümrük we salgyt töle

Hemişelik bitaraplykdyr, biliň!

Şanymyzy giň jahana dolduran,Hemişelik Bitaraplykdyr, biliň!Depämize bagt guşuny gonduran,Hemişelik Bitaraplykdyr, biliň! Giň jahanda mertebämiz göteren,Sebite parahat durmuş getiren,Halk arzuwyn wysalyna ýetiren,Hemişelik Bitaraplykdyr, biliň!

Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşigi

Milli Liderimiziň 23-nji sentýabrda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 75-nji ýubileý mejlisinde wideoýazgy arkaly eden taryhy çykyşy daşary ýurtly türkmen doganlarymyzda hem bimöçber hoşallyk duýgusyny döretdi. Bu barada olar sanly ulgam arkaly bize ýetirýän habarlarynda buýsanç bilen beýan edýärler. Gazetimiziň şu sanynda owganystanly arkadaşymyzyň hoşallyk namasyny okyjylarymyza ýetirmegi makul bildik. Arkadaga alkyşym kän

Hemişelik Bitaraplyk ganatdyr ol ganat döwletimiziň halkara abraýyny Arşa göterdi

(Başlangyjy gazetiň 17-nji sanynda) Türkmenistanyň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasynyň kabul eden Rezolýusiýalary

Saglyk — bahasyz baýlyk

Her bir maşgala agzasyny, esasan-da çagalary sagdyn durmuş ýörelgesine uýgunlaşdyrmakda, olaryň şahsy gigiýenanyň düzgünlerini doly we dogry berjaý etmeklerini gazanmakda maşgala lukmanynyň hem-de maşgala şepagat uýasynyň paýyna uly orun degişlidir. Olar özlerine degişli çäkde ýaşaýan uly-kiçi ynsanlaryň ählisini doly tanaýarlar hem-de raýatlaryň bedeniniň dürli kesel döredijilere garşy durup bilmegi, kesellemezligi, elmydama bedenini sagat saklamagy üçin yzygiderli düşündiriş işlerini geçirýärler. Lukmanlaryň öňde goýýan esasy maksatlary ýylyň islendik paslynda döräp biläýjek ýokanç we ýokanç däl keselleriň öňüni almakdan we garşysyna göreşmekden ybaratdyr.

«Ýaşyl ykdysadyýetiň» ýörelgeleri

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde ýurdumyzyň ykdysadyýeti günsaýyn ösýär, özgerýär. Gahryman Arkadagymyzyň badalga bermeginde ýurdumyzyň ykdysadyýetini diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek hem-de ekologik taýdan arassa önümleri öndürmek we ýurdumyzda azyk bolçulygyny has köpeltmek babatda Prezident maksatnamasy durmuşa geçirilýär. Köne hil görnüşini peýdalanýan ykdysadyýet çykdajylaryň ýokarlanmagyna we önüm öndürijiliginiň peselmegine getirýär. Häzirki wagta çenli dowam edip gelýän dünýä çökgünliginiň görkezijileri şol köne hil görnüşiň netijesi bolup durýar. Ykdysadyýeti ösdürmegiň täze hilli ideýasy bolup «ýaşyl ykdysadyýet» çykyş edýär hem-de eger ekologik töwekgellik ýokary bolan ýagdaýynda material üpjünçiligi, ýagny önüm öndürilişini howpsuz amala aşyrmaklyk ýola goýulýar.

Garagum sährasynda düme ekinlerini ösdürip ýetişdirmegiň aýratynlyklary

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Garagum sährasynyň biologiki dürlüligini gorap saklamak, özleşdirmek we baýlaşdyrmak boýunça ekologiýa taýdan arassa, galyndysyz tehnologiýalary ykdysadyýetiň pudaklaryna ornaşdyrmak hem-de «Altyn asyr» Türkmen kölüni we onuň şor suw akabalaryny, oňa ýanaşyk ýerleri oba hojalygynda we durmuş-ykdysady ulgamda netijeli ulanmagyň tehnologiýalaryny döretmek wezipeleri öňde durýar. Şol wezipelerden ugur alnyp, Garagum sährasynyň gözelligini, syrlaryny ylmy taýdan öwrenmäge we hojalyk pudaklarynda rejeli ulanmaga uly mümkinçilikler döredildi. Gadym döwürlerden bäri ata-babalarymyz ýerden-suwdan we beýleki tebigy baýlyklardan tygşytly peýdalanmagy hojalyk işlerine berk ornaşdyrypdyrlar. Garagum sährasynda, dag etegi düzlüklerde, derýalaryň aýaklarynda ýaşan pederlerimiz ýagyş, gar we sil suwlaryny ekin ekmek, mal bakmak işlerinde rejeli peýdalanmagy başarypdyrlar. Dag eteklerinde iň çylşyrymly we gazmagy kyn bolan kärizleri gazyp, ýerasty suwlary ýeriň ýüzüne çykaryp, ekin ekipdirler. Mallaryny suwa ýakyp, ýaşan ýerlerini bagy-bossanlyga öwrüpdirler.

Alysda gardaş bar

Merdana türkmen halky özüniň köpasyrlyk şöhratly taryhynda dürli sebäplere görä dünýäniň çar künjegine ýaýrapdyr. Kowumdaşlarymyzyň ýaşaýan şeýle ýerleriniň biri hem Türkmenistanyň uzak möhletli hyzmatdaşy we goňşusy Russiýa Federasiýasydyr. Şol sebäpli hem Demirgazyk Kawkaz we Wolga derýasynyň aşak akymy (Powolžýe) bilen Türkmenistanyň arasynda köp umumylyklar bar. Mysal üçin, Russiýanyň Stawropol ülkesinde Türkmen raýony bar. Astrahan oblastynyň bolsa Funtowo, Atal obalarynda we Turkmenka şäherjiginde türkmenler ýaşaýarlar. Bu oblastyň merkezinde Türkmen köçesi bolup, bu ýerde Magtymguly Pyragynyň heýkeli oturdylypdyr. Häzir Russiýa döwletinde 34 müňe golaý türkmenler kowçum bolup ýaşaýarlar. Olaryň köp bölegi Stawropol ülkesinde, şonuň ýaly-da Astrahanda ýaşaýarlar. Professor Öwez Gündogdyýew özüniň «Türkmenler we dünýä halklary» atly kitabynda «Gündogar Ýewropada dürli ykbally we dürli döwürde türkmenler peýda bolupdyrlar. Olaryň häzir Astrahan oblastynda ýaşaýan bir topary 1593-nji ýylda göçüp barypdyr. Başga bir topary astrahan sähralyklaryna 1653-nji ýylda Hywadan barypdyr» diýip ýazýar.

Ak pata almak däbi

Gahryman Arkadagymyz: «Täzelik diňe ozalky gazanylan zatlaryň esasynda döredilýär» diýip, biziň jemgyýetimiziň ösüşi üçin medeni, edebi mirasyň zerurdygyny nygtaýar. Şonuň esasynda-da häzirki wagtda milli mirasymyzy täzeden dikeltmekde, dünýä ýaýmakda bimöçber işler alnyp barylýar. Çünki biziň mirasymyz şeýle üns-alada juda mynasyp. Olara milli ruhda ser salanymyzda uly-kiçi hemmämiziň bilip goýmaly edim-gylymlarymyz, däp-dessurlarymyz juda kän. Şolaryň iň naýbaşylarynyň biri-de ak pata almak däbidir. Ak pata almak däbi adamlaryň özara gatnaşyklaryny sazlaýar, ruhuny göterýär. Şonuň üçinem geçmişden şu güne çenli bu däp halkymyzyň ýaşaýyş durmuşyna çuň ornaşypdyr. Ata-babalarymyzyň ak pata almak däbi nusgawy eserlerimizde, ertekilerde, dessanlarda, halk döredijiliginde-de köp duş gelýär. «Görogly» şadessanynda Görogly Harmandäliniň ýanyna gitjek bolanda Agaýunus periniň: «Görogly, ozal-a, nesihatymy al, gitme, gitseň-de, şähri Bostanda Aşyk Aýdyň diýen bir pir bardyr, şonuň hyzmatyna baryp, bir aý, kyrk gün hyzmatynda bolup, haýyr-patasyn alyp, onsoň barsaň, abraý taparsyň, bolmasa, senem ýykylyp, masgara bolarsyň» diýen jümleleri muňa anyk delildir.

Üme - edep mekdebi

Taryhymyza nazar aýlanyňda, ähli döwürlerde nesil terbiýesiniň esasy orunda goýlandygyna göz ýetirýärsiň. Asyrlaryň dowamynda kämilleşip, gory altynly hazyna kimin öwşün atýan bu asylly ýörelgelerimiz köpöwüşginli milli miraslarymyzyň özenini düzýär. Däp-dessurlarymyza siňen edep dürdänelerinde ýaş gyzlaryň köpçülikde özüni alyp barmagy babatdaky terbiýä uly üns berilýär. Gelin-gyzlarymyza mahsus üme dessurynda hem zenan terbiýesiniň bu özboluşly görnüşi ussatlyk bilen açylýar. Üme türkmen halkynyň däp-dessuryndan gözbaş alyp, barha kämilleşen we aýratyn bir sungat derejesine göterilen gymmatlykdyr. Üme gelin-gyzlarymyzyň bir ýere üýşüp, jem bolup, bir-birege kömek edýän, bir-birege öz hünärlerini görkezýän, öz dünýäsini açýan, şeýle-de bir-birege görelde bolýan ýeri bolupdyr. Türkmen durmuşynda gelnejeleriň baldyzlaryna, uly gyzlaryň özlerinden kiçi gyzlara görelde bolmak ýaly gündelik durmuşa ornaşan edep kadalary hem bu dessurda giň beýanyny tapypdyr. Ümä üýşen gyzlar enelerimiziň asyrlaryň dowamynda kämilleşdiren maşgala mukaddesligi, edep kadalary, terbiýe mekdebi, milli sungatyň özboluşlylygy bilen ýüzbe-ýüz bolupdyrlar.

Söýýän güýz paslyny (oýlanma)

Her ýyl daş-töwerek sary donuny egnine atanda Gurbannazar Ezizowyň: Güýzüň agras köçesindeýaprak kowlaýar şemal,Men onuň waspyn ediplertapmak isledim wysal

Ýaşyl sütün

Dünýäniň iň uzyn agajy «Hyperion» diýlip atlandyrylýar. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Kaliforniýa ştatynyň milli seýilgähinde ýerleşýän bu agajyň uzynlygy 115 metre barabardyr. Şeýle-de, bu agaç dünýäde uzak ömürliligi bilen hem tapawutlanýar. Hyperion agajyny ýylyň islendik paslynda ýaşyl reňkde görmek mümkindir. Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilen bu agaç döwlet tarapyndan goralyp saklanýar. ***

Bütin adamzadyň hatyrasyna

Be­lent mer­te­be­li mil­li Li­de­ri­mi­ziň bü­tin dün­ýä­ni na­zar­lap ýö­red­ýän yn­san­per­wer sy­ýa­sa­ty­nyň ne­ti­je­sin­de he­mi­şe­lik Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­syn­da umu­ma­dam­zat bäh­bit­li tek­lip­ler­dir baş­lan­gyç­la­ry öňe sür­ýän, ola­ryň iş ýü­zün­de dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi üçin, il­ki bi­len özi nus­ga­lyk gö­rel­de gör­kez­ýän döw­let hök­mün­de uly yna­ma hem-de ab­ra­ýa eýe­dir. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň BMG-niň Baş As­samble­­­ýa­sy­nyň 75-nji ýu­bi­leý mej­li­sin­de wi­deo­ýaz­gy ar­ka­ly eden çuň maz­mun­ly çy­ky­şy hem Türk­me­nis­ta­nyň äh­li döw­let­le­riň, halk­la­ryň bäh­bit­le­ri­ni ara­ýan hoş­ni­ýet­li ga­ra­ýyş­la­ry­ny be­ýan eden no­bat­da­ky ta­ry­hy wa­ka bol­dy.

Gurt gylygy (hekaýa)

Daň­dan­da­ky sü­rüm­den soň go­ýun­lar yza dö­nüm et­di­ler. Çyg­ryn­dan çyk­ma­dyk sü­ri kem­siz otu­ny al­nyp­dy. Dok gar­na suw ge­rek. Teb­si­rän teş­ne mal­lar suw­dan gan­ma­ly. Olar gün­de­lik, gü­na­şa en­dik­le­ri­ne eýer­di­ler. Suw ysy­ny alan ja­na­war­lar ka­ka ta­rap gö­nük­di­ler. Şuş-şu wagt tyl­la sa­pak­ly ýu­mak ýa­ly lo­wur­da­ýan nur­ly Gün ýer­den saý­la­nyp­dy. Uzak­dan ge­ze­len Gün tyg­la­ry älem gi­ňiş­li­gi­ne ýag­ty­lyk çaý­dy. Sü­rü­ba­şy az­ma­nyň boý­nun­da­ky ja­ňy­nyň bir­sy­dyr­gyn ýaň­lan­ma­gy asu­da­ly­gyň ala­ma­ty­dy. Gaý­ky­jak­lap, sal­lan­çak ba­dy­ny ber­ýän er­ke­giň üs­tün­de otu­ran An­na ço­pan kö­ňül ka­ýyl­ly­gy bi­len sü­rä na­za­ry­ny aý­la­dy. Gy­ra­deň gyr­ky­lan go­ýun­la­ryň ýa­gyr­ny­sy ýa­sy, sag­ry­sy te­kiz, guý­ruk­la­ry bol­sa un ele­gi­ne ça­lym­daş. Go­ýun­lar gu­rat. Gyr­kym­çy­lar gaý­çy­la­ry­ny ök­de­lik bi­len ýö­re­dip­dir­ler. «Ýa­zy­na ýa­la, güý­zü­ne ça­la» diý­le­ni edi­lip­dir. Ýa­sy ýa­gyr­ny­lar Gün nu­ru­na kü­müş su­wy se­pi­len ýa­ly lo­wur­da­ýar. Gün­diz­le­ri gi­je­le­re sa­pyp, hep­de­le­ri aý­la­ra ça­typ, pa­syl­la­ra parh goý­man edi­len azap­lar ýe­ri­ne düş­ýär. Do­war ýa­nyn­da bol­ma­gy toý-to­ma­şa­syn­da ýa­ly duý­ýan ço­pa­nyň keý­pi çag. Hä­zir sü­ri su­wa in­me­li. An­na ço­pan guş­luk ça­ýy­ny iç­me­li, gar­ban­ma­ly, ag­şam­ky köý­dü­ri­len uky­nyň öwe­zi­ni öde­me­li. Ýa­zyl­ma­l

Innowasiýaly sütün

Bu gör­ýän gid­ro­fob hä­si­ýet­li sport eşi­gi­ňiz ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň kö­me­gi bi­len taý­ýar­la­nan. Ol ja­na şy­pa­ly­ly­gy, sa­tyn al­mak müm­kin­çi­li­gi­niň ýe­ňil­li­gi, suw ge­çir­me­ýän­li­gi, aň­sat ha­pa­lan­ma­ýan­ly­gy, hat­da ýyl­da iki ge­zek ýuw­sa­ňam bol­ýan­ly­gy, en­da­my­ňa ýa­kym­ly­ly­gy, ys­sy ho­wa­da der­lä­niň­de de­ri­ňi tiz bu­gard­ýan­ly­gy üçin beý­le­ki sport eşik­le­rin­den gör­ne­tin ta­pa­wut­lan­ýar.

Saglygyň girewi

«Aras­sa­çy­lyk sag­ly­gyň gi­re­wi­dir» diý­len jüm­le dur­mu­şy­my­zyň wa­jyp ýö­rel­ge­le­ri­niň bi­ri­dir. Çün­ki aras­sa­çy­lyk ada­myň sag­ly­gy we gel­şi­gi­dir, me­de­ni­ýe­tiň aý­ryl­maz bö­le­gi­dir. Üs­ti-ba­şy aras­sa ki­şi­ni gö­re­niň­de kal­by­ňa ýa­kym dol­ýar, gö­züň do­kun­ýar. Her bir adam gün­de­lik şah­sy aras­sa­çy­lyk ka­da­la­ry­ny ber­jaý et­me­li­dir. Su­wa düş­mek, ýu­wun­mak, el­le­ri sa­byn bi­len ýuw­mak, diş­le­ri we gu­lak­la­ryň içi­ni aras­sa­la­mak, na­har­dan soň ag­zy­ňy çaý­ka­mak bi­ziň her bi­ri­mi­ziň gün­de­lik en­dik­le­ri­miz bol­ma­ly­dyr. Bu­lar adam be­de­ni­niň aras­sa­çy­ly­gy­ny sak­la­ma­ga gö­nük­di­ri­len hök­ma­ny çä­re­ler top­lu­my­dyr. Suw, diş­le­ri aras­sa­la­mak üçin se­riş­de­ler, sa­byn we beý­le­ki ýu­wu­jy se­riş­de­ler ada­my ha­pa­dan, der­den, iý­mit ga­lyn­dy­la­ryn­dan, şeý­le hem dür­li ke­sel dö­re­di­ji­ler­den go­ra­ýar. Şo­ňa gö­rä her gün aras­sa­çy­lyk ka­da­la­ry­ny ber­jaý et­mek sag­dyn dur­muş ýö­rel­ge­si­niň we ada­myň sag­ly­gy­ny go­ra­ma­ga gö­nük­di­ri­len öňü­ni alyş çä­re­le­ri­niň aý­ryl­maz bö­le­gi­dir. Şah­sy gi­gi­ýe­na­nyň ýö­ne­keý­je ka­da­la­ry­ny her bi­ri­miz ça­ga­la­ry­my­za-da öw­ret­me­li­di­ris.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Ga­raş­syz­lyk hak­da aý­dan­la­ryn­dan

Ga­raş­syz­lyk her bir ra­ýa­tyň yk­ba­lyn­da mer­te­be­li ýa­şaý­şyň we dö­re­di­ji­lik müm­kin­çi­lik­le­ri­niň ba­ha­syz ser­pa­ýy­dyr. ***

Watan mertebesi

Öm­rüň ma­ny­sy — Wa­ta­nyň pa­ra­hat­çy­ly­gyn­da. Ada­myň ömür­bo­ýy ed­ýän yh­la­sy­nyň öze­nin­de Wa­tan ba­ra­da­ky ala­da bar. Wa­ta­nyň gym­ma­ty ömür­bo­ýy eden yh­la­syň bi­len öl­çär­den hem ýo­kar­da­dyr. Akyl­dar Mag­tym­gu­ly: