HABARLAR

6G-de Hy­taý öň­de

Na­za­ry­ýet ba­bat­da hä­zir­ki wagt­da bar bo­lan 5G ara­gat­na­şy­gyn­dan 1 müň es­se çalt bol­jak 6G teh­no­lo­gi­ýa­sy hem iş­le­nip taý­ýar­lan­ýar. In­ter­net ara­gat­na­şy­gy­nyň 2-nji, 3-nji we 4-nji nes­lin­den ta­pa­wut­ly­lyk­da 5G-niň ýaý­baň­lan­ma­gy uzak do­wam et­di. Şeý­le-de bol­sa eý­ýäm 6G-ni kä­mil­leş­dir­mek üçin yl­my iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar. Mag­lu­mat­la­ra gö­rä, 6G teh­no­lo­gi­ýa­sy­na de­giş­li 38 müň tö­we­re­gi pa­tent ýüz­tut­ma­sy ha­sa­ba al­nyp­dyr. Bu pa­tent­le­riň 13 müň 449 sa­ny­sy hy­taý kom­pa­ni­ýa­la­ry­na de­giş­li bo­lup, 35 gö­te­ri­me ga­bat gel­ýär. Pa­tent al­mak­da ikin­ji ýer­de ame­ri­kan kom­pa­ni­ýa­la­ry (18 gö­te­rim) bar. Go­laý­da Hy­ta­ýyň ZTE kom­pa­ni­ýa­sy aw­to­nom tor, san­ly go­şa tor, 6G to­run­da amal et­me­giň kuw­wa­ty, tiz­lik teh­no­lo­gi­ýa­sy ýa­ly ugur­lar­da 6G teh­no­lo­gi­ýa­sy­na de­giş­li bir­nä­çe bar­lag­la­ry ge­çir­di. Ýew­ro­pa­nyň «No­kia» we «Ericsson» kom­pa­ni­ýa­la­ry hem 6G sy­nag­la­ry­ny ge­çir­ýär.

Wo­do­rod bi­len iş­le­ýän uçar mo­to­ry

«Rolls Royce» kom­pa­ni­ýa­sy­nyň in­že­ner­le­ri dün­ýä­de il­kin­ji bo­lup uçar mo­to­ry­ny wo­do­rod ýan­gy­jy bi­len iş­let­me­gi ba­şar­dy­lar. Bu sy­na­gyň awia­si­ýa pu­da­gy üçin örän äh­mi­ýet­li­di­gi bel­le­nil­ýär. Se­bä­bi, ho­wa gä­mi­le­riň gu­ry ýer­de ýö­re­ýän beý­le­ki ulag se­riş­de­le­ri­ne ga­ra­nyň­da daş­ky gur­şa­wa has köp zy­ýan­ly­dy­gy bel­le­nil­ýär. Uçar he­re­ket­len­di­ri­ji­le­ri­ni ön­dür­mek­de öň­de­ba­ry­jy kom­pa­ni­ýa bu sy­na­gy­ny «AE 2100-A» at­ly uçar mo­to­ryn­da ama­la aşy­ryp­dyr. «Ea­sy­jet» awia­kom­pa­ni­ýa­sy bi­len bi­le­lik­de al­nyp ba­ryl­ýan bu sy­nag­da wo­do­rod ýan­gyç­ly mo­tor ada­ty uça­ra otur­dy­lyp, ýer­dä­ki we ho­wa­da­ky sy­nag­lar bi­len do­wam et­di­ri­ler. Aras­sa ýan­gyç­ly uçar­la­ry iş­läp taý­ýar­la­mak­da «Air­bus» kom­pa­ni­ýa­sy hem iş alyp bar­ýar. Ýew­ro­pa­nyň uçar ön­dü­ri­ji­si 2035-nji ýy­la çen­li şeý­le ýo­lag­çy uça­ry­ny taý­ýar et­me­gi mak­sat edin­ýär.

In­ter­ne­te has bag­ly ýurt­lar

Ösen in­ter­ne­ti bo­lan ýurt­la­ryň ýa­şaý­jy­la­ry­nyň öm­rü­niň üç­den bir bö­le­gi­ni on­laýn ýag­daý­da ge­çir­ýän­di­gi bel­li bol­dy. «NordVPN» kom­pa­ni­ýa­sy­nyň hü­när­men­le­ri 20 ýurt­da bar­lag iş­le­ri­ni ge­çi­ren­le­rin­den soň şeý­le ne­ti­jä gel­di­ler. Bar­lag ge­çi­ri­ji­le­riň pi­ki­ri­çe, in­ter­ne­te iň köp bag­ly bo­lan adam­lar Gon­kong­da ýa­şa­ýar. Olar öm­rü­niň 44 ýyl­dan gow­ra­gy­ny in­ter­ne­te sarp ed­ýän eken­ler. Öm­rü­niň 41 ýy­ly­ny on­laýn ge­çir­ýän bra­zi­li­ýa­ly­lar ikin­ji orun­da gel­ýär. 39 ýyl bi­len üçün­ji orun­da Mek­si­ka bar. Ko­re­ýa­ Res­pub­li­ka­sy­nyň ýa­şaý­jy­la­ry­nyň in­ter­net­de 34 ýy­ly­ny, taý­wan­ly­la­ryň 33 ýy­ly­ny, Ita­li­ýa­nyň we Por­tu­ga­li­ýa­nyň ýa­şaý­jy­la­ry­nyň 30 ýy­ly­ny, Is­pa­ni­ýa­nyň ýa­şaý­jy­la­ry­nyň 28 ýy­ly­ny, Fran­si­ýa­nyň we Awst­ra­li­ýa­nyň ýa­şaý­jy­la­ry­nyň bol­sa, 27 ýy­ly­ny in­ter­net­de ge­çir­ýän­di­gi anyk­la­nyl­dy. Pi­kir so­ra­ly­şyk­lar 20 ýurt­da ge­çi­ril­di. Sa­na­wyň soň­ky se­ti­rin­de öm­rü­niň 11 ýy­ly­ny in­ter­ne­te sarp edýän ýa­po­n­lar bar.

COP28 BAE-de ge­çi­ri­ler

Dört gün­lük iş hep­de­si he­mi­şe­lik gal­dy­ryl­dy

Şu ýyl Ang­li­ýa­da bir­nä­çe kom­pa­ni­ýa­nyň gat­naş­ma­gyn­da sy­nag mak­sa­dy bi­len 4 gün­lük iş hep­de­si­ne ge­çi­lip­di. Ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň hem gol­daw ber­ýän sy­na­gy­na gat­na­şan kom­pa­ni­ýa­la­ryň we­kil­le­ri bu düz­gü­niň iş­gär­le­riň ön­jeý­li iş­le­me­gi üçin has amat­ly­dy­gy­ny bel­läp, he­mi­şe­lik gal­dyr­mak ka­ra­ry­na gel­di­ler. Ýurt­da je­mi 2600 iş­gä­ri bo­lan, dür­li ugur­lar­da iş alyp bar­ýan 100 tö­we­re­gi kom­pa­ni­ýa hep­de­lik 4 gün­lük işiň he­mi­şe­lik gal­dy­ryl­ma­gy­ny mü­wes­sa bil­di­ler. Kom­pa­ni­ýa­la­ryň we­kil­le­ri iş sa­ga­dy­ny azalt­maz­dan, iş gü­nü­niň azal­dyl­ma­gy­nyň iş­be­ri­ji üçin hem, iş­gär­ler üçin hem amat­ly­dy­gy­ny bel­le­ýär­ler. Şeý­le düz­gü­ne ge­çen kär­ha­na­la­ryň ara­syn­da «Atom Bank» ma­li­ýe eda­ra­sy hem-de «Awin» hal­ka­ra mar­ke­ting kom­pa­ni­ýa­sy bar. Uzak ara­lyk­dan iş­le­mek ýa-da iş sa­ga­dy­ny azalt­mak düz­gü­ni pan­de­mi­ýa döw­rün­de ýo­la goý­lup­dy. Bu düz­gün dün­ýä­niň baş­ga ýurt­la­ryn­da hem ýaý­baň­lan­dy­ryl­dy.

We­lo­si­ped­le­riň ýur­dy nä­dip nus­ga­lyk bol­dy?

Ni­der­land­lar dün­ýä­de we­lo­si­ped ula­ny­ly­şyn­da nus­ga­lyk ýurt­la­ryň bi­ri ha­sap­lan­ýar. Oba ho­ja­ly­gyn­da hem dün­ýä­de öň­de­li­gi eýe­le­ýän bu ýurt­da ila­tyň sa­nyn­dan has köp we­lo­si­ped bar. Ýurt­da adam­la­ryň dört­den bi­rin­den gow­ra­gy haý­sy­dyr bir ýe­re git­mek üçin ulag se­riş­de­si hök­mün­de we­lo­si­ped­den peý­da­lan­ýar. 7,5 ki­lo­metr­den gys­ga ara­ly­ga git­mek üçin adam­la­ryň üç­den bi­ri iki ti­gir­li ýe­ňil ula­ga mün­ýär. Mag­lu­mat­la­ra gö­rä, Ni­der­land­lar­da ulu­la­ra, dür­li ýaş­da­ky ça­ga­la­ra, ze­nan­la­ra we er­kek­le­re ni­ýet­le­nen 23 mil­li­on tö­we­re­gi we­lo­si­ped bar. Eý­sem, bu ýurt­da we­lo­si­ped nä­dip gün­de­lik dur­mu­şyň bir bö­le­gi­ne öw­rül­di­kä?

Kim, ha­çan oýlap tapdy?

Stol fut­bo­ly

Çi­li­de «Taca-taca», Ar­gen­ti­na­da «Me­te­gol» diý­lip ta­nal­ýan meş­hur güý­men­je­le­riň bi­ri hem stol fut­bo­ly­dyr. Hal­ka­ra fut­bol as­so­sia­si­ýa­sy­na esas­lan­ýan bu oý­nuň mak­sa­dy ýaş­la­ryň fut­bo­la bo­lan söý­gü­si­ni art­dyr­mak hem-de wag­ty­ny peý­da­ly ge­çir­mek­le­ri­ni üp­jün et­mek­dir. 1890-njy ýyl­lar­da Is­pa­ni­ýa­da hem-de Ýew­ro­pa­nyň kä­bir se­bit­le­rin­de stol fut­bo­ly üçin il­kin­ji ge­zek pa­tent­ler ber­lip baş­lan­ýar. Şeý­le-de bol­sa, sto­luň üs­tün­de oý­nal­ýan fut­bo­luň göz­ba­şy 1921-nji ýyl­dan, ýag­ny ang­li­ýa­ly Ha­rold Se­ar­les Torn­to­nyň «Stol fut­bo­ly­ny oý­na­mak üçin en­jam» at­ly pa­ten­ti al­ma­gy bi­len baş­lan­ýar. Bu en­ja­myň oý­la­nyp ta­pyl­ma­gy fut­bol jan­kö­ýer­le­ri­ne öýün­den çyk­man, sto­luň üs­tün­de söý­gü­li oý­nu­ny oý­na­ma­gy­na müm­kin­çi­lik ber­ýär.

Gö­züň sag­ly­gy­ny go­ra­ma­gyň usullary

Göz ada­myň be­den ag­za­la­ry­nyň bi­ri bo­lup, daş-tö­we­re­gi saý­gar­mak ar­ka­ly ka­bul edi­şi üp­jün ed­ýär. Adam­la­ryň kö­pü­si yl­my we dün­ýä­ni gö­rüş ar­ka­ly öw­ren­ýär. Soň­ky ýyl­lar­da teh­no­lo­gik en­jam­la­ryň adam­zat jem­gy­ýe­ti­ne giň­den or­naş­ma­gy bi­len otu­ry­lyp iş­le­nil­ýän dur­muş ýö­rel­ge­si­ne uý­gun­la­şyl­dy. Bu, il­kin­ji no­bat­da, fi­zi­ki he­re­ket­siz­li­ge ge­ti­rip, ga­ly­ber­se-de göz bi­len bag­ly me­se­le­le­ri ýü­ze çy­kar­ýar. Ýag­ny komp­ýu­te­riň öňün­de bir­nä­çe sa­gat­lap otur­mak göz üçin zy­ýan­ly bo­lup, gö­rüş ul­ga­my­nyň pe­sel­me­gi­ne ge­tir­ýär. Bi­ler­men­ler gö­züň sag­ly­gy­ny go­ra­ma­gyň bir­nä­çe usulyny sal­gy ber­ýär­ler. Olar şu­lar­dan yba­rat: Sag­dyn iý­mit­len­mek. Iý­mit sa­na­wyn­da mi­we­dir gök önüm­le­riň, esa­san hem, kä­şiriň bol­ma­gy gö­rüş üçin ju­da äh­mi­ýet­li­dir. Mun­dan baş­ga-da, A, E, C wi­ta­mi­ni­ni, sink, ome­ga-3 ýag kis­lo­ta­sy­ny özün­de sak­la­ýan (ýag­ly ba­lyk) önüm­le­ri iý­mek mas­la­hat be­ril­ýär.

Iň go­wy sport myh­man­ha­na­sy

Is­pa­ni­ýa­nyň Mursiýa şäherindäki iň köp ge­lim-gi­dim­li ýer­le­ri­niň bi­ri bo­lan «La Man­ga Club» myh­man­ha­na­sy Or­ta­ýer deň­zi­niň ke­na­ryn­da ýer­le­şip, 560 gek­tar­dan gow­rak meý­da­ny eýe­le­ýär. Bu ýer sport bi­len meş­gul­lan­mak hem-de dynç al­mak üçin tä­miz ho­wa­ly ýer­le­riň bi­ri bo­lup, myh­man­ha­na­nyň daş-tö­we­re­gi­ni ar­ça to­kaý­la­ry we li­mon agaç­la­ry be­ze­ýär. Sport myh­man­ha­na­sy­nyň dü­zü­min­de 18 çu­kur­ly 3 golf meý­dan­ça­sy, 28 ten­nis kor­ty, 2 kri­ket meý­dan­ça­sy, ýa­pyk ho­wuz­ly fit­nes za­ly, 8 fut­bol meý­dan­ça­sy bar. Dynç al­ma­ga gel­ýän­ler, esa­san, ten­nis­dir golf oý­nap, fit­nes sa­pak­la­ry­na gat­nap ýa-da ho­wuz­da ýü­züp wag­ty­ny ge­çir­ýär­ler. Myh­man­ha­na­da tej­ri­be­li sport tälimçileri bi­len bi­le­lik­de iş­le­ýän Ten­nis aka­de­mi­ýa­sy we Golf aka­de­mi­ýa­sy bar. Şol se­bäp­li «La Man­ga Club» oý­nuň düz­gün­le­ri­ni öw­ren­mek we kä­mil­leş­dir­mek üçin iň go­wy ýer­le­riň bi­ri­dir. Myh­man­ha­na­da ýig­ri­mi­den gow­rak res­to­ran bo­lup, is­pan, ame­ri­kan, ital­ýan, mek­si­kan, gün­do­gar ta­gam­la­ry­ny da­dyp gör­mä­ge müm­kin­