Edebiýat we sungat

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-62-17, 38-62-33, 38-62-01
Email: edebiyatwesungat-gazeti@online.tm

Habarlar

Nädip döwran gelmesin

Gözel ŞAGULYÝEWA,Türkmenistanyň Gahrymany. Adamlygny çalşyp bilmez zat bilen,Tanalar obada ýagşy at bilen,Gün mydary geçse kanagat bilen,Garyp göwne nädip döwran gelmesin?!

Ak şäheriň ajap binalary

Türkmenistanyň şanly Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyny hem-de Aşgabat şäheriniň 140 ýyllygyny belleýän günlerimiz ajaýyp wakalara beslenýär. Ýakynda paýtagtymyzyň günorta böleginde «Türkmenbaşy» döwlet täjirçilik bankynyň hem-de «Senagat» paýdarlar täjirçilik bankynyň dolandyryş edaralarynyň täze binalarynyň açylyş dabaralary şeýle wakalaryň birine öwrüldi. Mälim bolşy ýaly, maliýe-ykdysady ulgamyň bu möhüm desgalaryna hormatly Prezidentimiziň 2018-nji ýylyň 15-nji fewralynda gol çeken Karary esasynda badalga berildi hem-de «Bouygues Batiment International» meşhur fransuz kompaniýasy tarapyndan desgalaryň gurluşygy ýerine ýetirildi. Bu gün bolsa paýtagtymyzyň Çandybil şaýolunyň ugrunda kemala gelýän täze işewürlik merkezinde gurlan banklaryň täze binalary Aşgabadyň arhitektura keşbi bilen utgaşyp, ýurdumyzyň yzygiderli ykdysady ösüşiniň, halkymyzyň durmuş derejesiniň ýokarlanýandygynyň subutnamasyna öwrüldi.

Saglyk — ýaşaýşyň sakasy

Ýurdumyzda raýatlarymyzyň saglygyny goramak, dürli ýokanç keselleriň öňüni almak maksady bilen, degişli çäreleri döwlet derejesindäki talaplara laýyk geçirilýär. Ýüze çykyp biläýjek möwsümleýin keselleriň öňüni almak üçin, pasyllara görä gün tertibini dogry alyp barmak zerur bolup durýar. Şol maksat bilen her birimiz şu aşakdakylary berjaý etmelidiris: Agyz-burun örtüklerini doly we dogry dakynmaly.

Onlaýn konsert

Ýakynda şanly Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygy we Aşgabat şäheriniň döredilmeginiň 140 ýyllyk baýramy mynasybetli Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň simfoniki orkestriniň onlaýn arkaly baýramçylyk konserti geçirildi. Ýerine ýetirilen eserlere uly mugallym Nury Muhyýew we «Orkestriň dirižýory» hünäriniň talyby Döwletmämmet Ökdirow dirižýorlyk etdiler. Konsert Ý.Meýtus bilen D.Öwezowyň «Leýli we Mejnun» operasynyň giriş sazy bilen açylyp, «Leýli we Mejnun» operasyndan birnäçe ariýalar, A.Şapoşnikow bilen D.Öwezowyň «Şasenem we Garyp», «Aýna», A.Şapoşnikow, W.Muhadowyň «Kemine we Kazy», «Görogly» operalaryndan ariýalar we «Keremli söz» kinofilminden Keremiň aýdymy, D.Ökdirow «Gyratym girse meýdana» atly halkyň aňyna siňen aýdymdyr sazlar bilen dowam etdi. Konsertde belli daşary ýurt kompozitorlarynyň operalaryndan aýdyşyk, kinofilmler üçin döredilen sazlar ýerine ýetirildi.

Aşgabadyň doganlary

Doganlaşan şäherler — munuň özi birek-biregiň halklarynyň durmuşy, taryhy we medeniýeti bilen ýakyndan tanyşmak maksady bilen dürli ulgamlarda: medeniýetde, sportda, ylym-bilimde we beýleki ugurlarda hemişe hyzmatdaşlykda bolan iki şäherdir. Taraplaryň hyzmatdaşlyklarynyň çäklerinde medeniýet, sungat wekilleriniň birek-birekde dürli çykyşlary, teatr, kino eserleriniň görkezilişikleri, sport wekilçilikli toparlaryň gatnaşmagynda duşuşyklar, maslahatlar guralyp durulýar. Ilkinji doganlaşan şäherler Ikinji jahan urşunda weýran bolan Kowentri (Beýik Britaniýa) we Stalingrad (häzirki Wolgograd) şäherleridir. Iňlisler öz doganlaşan şäherlerine ýüzünde: «Ullakan gynançdan kiçijek kömek gowy» diýip ýazylan desterhany hem-de ýerli halkyň ýygnan goldaw serişdesini sowgat edýärler. Olara şol uruşda uly ejir çeken Dižon, Turin we Ottawa şäherleri goşulýarlar.

Beýik şahyrly halk

Ukrainanyň sungatda at gazanan işgäri, Ukrainanyň milli Ýazyjylar birleşiginiň agzasy, şahyr hem terjimeçi Alekseý Kononenkonyň ady türkmen okyjylaryna ozaldan tanyşdyr. Ol uzak ýyllaryň dowamynda türkmen ýazyjy-şahyrlary bilen ýakyn aragatnaşyk saklap, türkmen nusgawy we häzirki zaman şahyrlarynyň eserlerini ukrain diline terjime etdi. 2014-nji ýylda Alekseý Kononenko türkmen-ukrain edebi gatnaşyklaryny ösdürmekde hem-de Magtymguly Pyragynyň goşgularyny ukrain diline terjime etmekde bitiren hyzmatlary üçin hormatly Prezidentimiziň Permany bilen «Magtymguly Pyragy» ýubileý medaly bilen sylaglandy. Biz gazetimiziň şu sanynda güneşli ýurdumyzyň dosty Alekseý Kononenkonyň iberen makalasyny okyjylarymyza ýetirýäris.

Ýaşlar — geljegiň eýeleri

2019-njy ýylyň 11-nji sentýabrynda bolan Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň VI gurultaýynda milli Liderimiz ýurdumyzyň ykdysadyýetini durnukly ösdürmek, dünýäniň ykdysady giňişligine üstünlikli goşulmak boýunça yzygiderli amala aşyrylýan işler barada giňişleýin durup geçdi. Hormatly Prezidentimiz ýaşlaryň jemgyýetimizde eýeleýän orny, olaryň döwlet, häkimiýet we dolandyryş edaralarynda, halk hojalygynyň dürli pudaklarynda, iri kärhanalarda milli maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirmek ugrunda yhlasly zähmet çekýändiklerini belledi. Hormatly Prezidentimiziň aýdanlaryndan ruhlanyp, ýaş nesillerimiz ata-babalarymyzyň watansöýüjilik, ynsanperwerlik ýörelgelerini, asylly milli däplerini mynasyp dowam etdirmäge çalyşýarlar. Ýaşlyk — adamyň iň uly mümkinçiligi. Çünki bu döwürde her bir ynsan ylym-bilim ýoluna düşýär, öz ruhy dünýäsini baýlaşdyrýar, aňyny kämilleşdirýär.

Aşgabat

Ak günleriň, ak ýollaryň buşlugy,Adyňdadyr bagtymyzyň joşguny,Ýazlar bilen gelen ömrüň hoşlugy,Akhanyň, asmanyň nury, Aşgabat! Begler münen bedewleriň nusgasy,Gözleriňde gözelligiň gudraty,Baharlaryň, säherleriň sungaty,Gadamlaryň dünýä sary, Aşgabat!

Şygryýet

Söz parlak Gündür,ol ýüreklerde dogup,asyrlary ýagtyldýandyr. Taryhdan parça

Ilkinji tango (hekaýa)

Genrih daýy kakamyň dostudy. Ýaşy birçene baran adamdy. Obamyza göçüp gelende ol kakam deň-duş on-on bir ýaşlaryndaky oglan ekeni. Olaryň nebereleri häzir özbaşyna bir oba ýaly bolup, naşyja gurlan jaýly mellegine geň, täsin agaçlar ekilen, daş-töweregi diýseň tämiz howlularda ýaşaýardylar.

Ýazyjynyň gündeliginden

Gowy döwür gowy eserleri ýazmaga ruhlandyrýar. Döwrüňden, durmuşyňdan razy bolmak kän-kän oňat eserleri döretmekde ylham çeşmesidir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň türkmen medeniýetini, edebiýatyny ösdürmek, dünýä ýüzüne ýaýmak baradaky alkyşa mynasyp tagallalary ýazyjy-şahyrlaryň kalbyna buýsanç berýär. Ösüşleriň, üstünlikleriň ýazyja näderejede ylham berýändigini bilmek üçin onuň döredýän eserini okaýmaly. * * *

Garagüne (hekaýa)

Obamyzda Garagünäniň maňlaýyny sypamadyk ýekeje adamam tapmarsyň. Asla oňa dahylsyz hojalygam ýokdur. Toý-tomgy bolsa-ha «Gelniň aýagy düşsün» diýip, Garagünä mündürip getirýärler. Çagalaryň dişleri gaçsa-da, owlak-guzynyň däl-de, Garagünäniň yzyna gömýärler. Gülsün eje-de tamdyryň agzyny Garagünäniň guýrugynyň gyllary bilen suwaýar. Şeýle etseň, tamdyryň agzy berk, opurylmazak bolýar. Garaz, obamyz hemme edim-gylymlaryny Garagünä ýanaýar. Ýelli ýetişikliniň gullukdan gelen ikinji ogly ilki öýlenmän kän gezdi. Ahyry Garagüne düýşüne girenden soň öýlendi. Şonda obamyzyň adamlary: «Janawar düýşüňe girse-de boş geçenok, myradyňa ýetirýär» diýişdiler. Gaýraky obanyň öýlenip bilmän ýören oglanlaram Garagünäni düýşünde görjek bolup, oň daşynda kän aýlandylar. Esasy aýtmaly zadam, Garagünäniň deminiň düşýän ýerinde ýekeje at hem öňbaýragy arzuw edip bilmeýär. Onsoň özüň biliber onuň neneňsi atdygyny. Men muňa diýseň begenýärin hemem ony gören wagtym agzyny süýjütmek üçin, süýji zady agzyna tutdurýan. Garagüne muňa hoşal bolup çalaja kişňeýär. Onuň kişňemesem meni özüne çekýär. Ol ýeke ýyndamlykda däl, owadanlykda-da öňüne at geçirmeýär. Araky wakadan soň-a ol hemmelere-de aýan boldy.

Ynsanperwerlik — şygryýetiň bossany

Türkmen halkynyň akyldar ogly Magtymguly Pyragynyň eserlerinde atlaryny hormat bilen agzaýan söz ussatlarynyň biri bolan Sagdy Şirazy özüniň çeper hem çuň mana ýugrulan nepis sözlerden sünnälenip ýazylan eserleri bilen dünýä edebiýatynda, adamzat taryhynda öçmejek yz galdyrmagy başarypdyr. Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda goňşy döwletler bilen gadymdan gelýän hoşniýetli dost-doganlyk gatnaşyklary has-da pugtalanýar. Bu ugurda goňşy Eýran Yslam Respublikasy bilen hem özara bähbitli ägirt uly işler amala aşyrylýar. Doganlyk-dostlukly, ynsanperwerlikli gatnaşyklaryň giň gerimli ösüşinde ylmy-medeni gatnaşyklara möhüm orun degişlidir. Çünki ylym we medeni baýlyklar iki halkyň hem şöhratly taryhynyň, geçmiş mirasynyň beýik buýsanjyny özünde jemleýär.

Bahara siňen owazlar

Türkmen kompozitorçylyk sungatymyzda-da bahar pasly bilen bagly ençeme eserler döredildi. Dürli ýyllarda ýurdumyzyň tanymal kompozitorlarynyň döredijiligini bezän bahar ýaly mylaýym, ýakymly aýdymdyr sazlar halkymyz tarapyndan belent sarpalanyp, häli-häzirem diňleýjileriň arasynda giňden meşhurdyr. Eziz Diýarymyza hökümini ýöredýän pasyllaryň soltany bahar biziň göwnümizi göterip, ýüreklerimizi joşdurýar.

Aşgabadyň XIX — XX asyrlardaky taryhynyň sahypalary

(Başlangyjy gazetiň 2-nji apreldäki sanynda) 1890-njy ýylda Ashabadda ilkinji telefon nokady işläp başlapdyr. 1896-njy ýylda bolsa bu ýerde gimnaziýa we orta okuw jaýy, kitaphana öz işine başlaýar.

Haýyrly gürrüňler

Her ýyl mukaddes Oraza aýy gelende, enemden eşiden bir rowaýatym ýadyma düşýär. Agyz beklemek parzy baradaky bu rowaýaty okyjylar bilen paýlaşmagy makul bildim. Pygamberimiziň döwründe Oraza aýynda agzy bekli bendeler agzaçar wagty golaýlanda, bir saçagyň başyna üýşüpdirler. Şonda pygamberimiz iki adama seredipdir-de: «Size rugsat, siz wagtyndan ir iýip-içmäge başlap bilersiňiz!» diýipdir. Munuň sebäbini soranlarynda: «Siz bu gün gybat etdiňiz, gybat agzy bekli adamyň orazasyny açýandyr» diýip jogap beripdir.

Topragy bir ýerden

Bir danadan sorapdyrlar: — Birine iň gowy alkyş etjek bolsaň, näme aýtmaly?

­«E-S-iň» arhiwinden

«Şükür bagşy» filminden.

Başda — paýhas, halkda — ynam

Ärsary babadan halkyň parahat ýaşamagy üçin näme gerekdigini sorapdyrlar. Ol: — Ili yzyna düşürýän Başda paýhas, halkda ynam bolsa, şol ýurda batyrynmaga gaýry ýurtlar milt edip bilmez. Sebäbi Zeminde jebisligi dargadyp biljek güýç ýokdur — diýipdir.

Sena

Magtymguly Pyragynyň «Jan içinde» diýen goşgusynda getirýän «sena» sözi «öwgi, taryp, wasp etmek» ýaly manylary aňladýar: Turaç tili senada,Ördek tili penada,Gazlar galkyp howada,Gözi umman içinde.