"Edebiýat we sungat" gazeti

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-62-17, 38-62-33, 38-62-01
Email: edebiyatwesungat-gazeti@online.tm

Habarlar

Eşret kenary

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň her bir gününiň, hepdesiniň, aýynyň guwandyryjy wakalara beslenmegi eşretli geljegimiz bilen baglanyşykly buýsançly duýgulary kalbyňa doldurýar. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda ýurdumyzyň içeri we daşary syýasatynda amala aşyrylýan işler şol buýsanja beslenen sahypalaryň arasyndan orun alýar. Gojaman Hazaryň türkmen kenarynyň göwherine öwrülen gözel Awaza bolsa halkymyzyň ykbalyna dahylly taryhy pursatlaryň ýaýbaňlanýan mekanyna öwrüldi. Sagdyn durmuşyň nusgasyna öwrülen Awazada geçirilýän halkara möçberli çäreler, ýokary derejedäki duşuşyklar sebitiň ykbalyna täsir edýän, umumadamzat bähbitli tutumly işlere badalga bolýar. Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenarynda nobatdaky täze desgalaryň — döwrebap «Rowaç» kottejler toplumynyň peýda bolmagy bu ýerde halkara derejeli döwrebap deňiz şypahanasyny ösdürmegiň ýolunda ýene-de bir ädim boldy. Soňky ýyllarda Diýarymyzyň ajaýyp künjegi — Awaza tanalmaz derejede düýpli özgerdi. Ýylyň bütin dowamynda dynç almak üçin ähli şertleriň, hyzmatlaryň ýokary derejede ýola goýlandygy Awazany gyşyn-ýazyn şowhun-şatlygyň möwç urýan mekanyna öwürýär.

Sarpaly sportuň serpaýly sepgitleri

Saglyk iň uly baýlyk hasaplanýar. Sebäbi sagdynlyk ruhubelentligiň, üstünlikleriň, şähdaçyklygyň açary. Hemişe ruhubelent, şähdaçyk adam bolsa töweregine-de şatlyk paýlaýar. Ykbalyny sporta baglap, halkara ýaryşlarynda Watan tuguny belentde parladýan türgenleriň gazanan ýeňişleri bolsa diňe bir töweregine däl, müňlerçe, millionlarça ynsanlaryň kalbynda ýakymly täsirleri döretmegi başarýarlar. Golaýda Russiýa Federasiýasynda geçirilen “Ýüpek ýoly — 2022” ralli-reýdinde hem-de Özbegistan Respublikasynyň Daşkent şäherinde ýetginjekleriň we ýaşlaryň arasynda agyr atletika boýunça geçirilen Aziýa çempionatynda türgenlerimiz baýrakly orunlary eýeläp, halkymyza buýsançly pursatlary sowgat etdiler. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça 3-nji awgustda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda türkmen sportunyň abraýyny bir gez beýgelden türgenleri sylaglamak dabarasy boldy. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ähli ugurlarda bolşy ýaly, sporty ösdürmekde, ýaşlarymyzyň sagdyn durmuşy ýörelge edinmegini gazanmakda amala aşyrylýan işleriň guwandyryjy netijesi — türgenlerimiziň ýeňişleri baradaky hoş habarlar bu günki gün dünýäniň çar künjeginden gelýär. Ol üstünlikler bolsa ýurdumyzda yzygiderli gurlup ulanylmaga berilýän, sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaga mümkinçilik döredýän ajaýyp sport desgalaryndan gözbaş alýar. Hut şonuň üçin-de “Awaza”

Arzyly kenaryň aýdymy

Ak ýollardan gadam urup gelýärsiň,Açyp Awazanyň hoştap säherin.Bir dem aýak çek-de,synla, Arkadag!Bu — Seniň heňňama çaýan äheňiň!Bu — Seniň sünnäläp guran Şäheriň! Bu — Seniň söýgüden guran Şäheriň! Yşkdan bina bolan genji mekanyň!Başlanýar bu ýerden nur saçyp dünýä,Dünýä nusga şalyk terjimehalyň!Iň röwşen taryhy Türkmenistanyň!

Şygryýet gämisinde awaza seýli

Perisypat gyzlaryň «Aý diýseň agzy bar, Gün diýseň gözi bar» diýlip taryp edilişi ýaly, güneşli Watanymyzyň hem dag ýerinde dagy, deňiz ýerinde deňzi bar. Şahyr Ata Atajanow: «Gül meňizli, gök deňizli, bagy-bossanym meniň» diýip wasp eden kenarynyň şu günki özgeren keşbini görenliginde, şirinden-şirin setirleriň gör, näçesini dörederdi! Sebäbi mawy deňiz bizi jana şypa howasy, tolkunly goýny bilen özüne çekýän bolsa, şahyrlar ondan ylham susup alýarlar. Gözel Awaza şygryýet gämisinde syýahat etmegiň lezzeti bir başga. Türkmenistanyň Gahrymany Gözel Şagulyýewanyň:

Şahyr köňülleriň nagşy

— Biz doganlyk medeniýetiniň ümmülmez baýlygynyň eýeleridiris. Biziň edebiýatymyzyň genji-hazynasyna doganlyk türkmen halkynyň beýik ogly Magtymguly Pyragy ägirt uly goşant goşdy. Pýotr BROWKA, belarus ýazyjysy.

Paýhasyň ebedi mekdebi

Her bir halkyň beýikligi onuň dünýä beren beýik ogullary bilen ölçenýär. Türkmeniň şeýle beýik ogullarynyň biri-de nusgawy şahyrymyz Magtymguly Pyragydyr. Bu günki gün diňe bir türkmen edebiýatyny däl, eýsem, dünýäniň nusgawy şygryýetini Magtymgulysyz göz öňüne getirmek mümkin däl. Şahyryň şygyrlary altynyň lowurdysy ýaly, adamzat kalbyna nur saçýar. Ol şygyrlar ynsan kalbyna ebedi ruhy-ahlak juwanlygy, terligi, tämizligi bagyşlaýar. Şahyryň nakyl bolup, aýdym bolup, dilden-dile geçip, dünýämizde hemişelik ýaşaýan dana setirleri bize özgeleriň gamy, iliň-günüň derdi, aladasy bilen ýaşamagy öwredýär. Onuň çeken hasraty döwrüniň, il-gününiň agysy:

Ömrüň manysy

Göreş türkmeniň milli sungaty hökmünde halkymyzyň arasynda gadymy döwürlerden bäri uly meşhurlyga eýedir. Geçirilýän toý-baýramlarda göreş tutmaklyk ruhubelentligiň, medeniýeti kämilleşdirmegiň, çalasynlygy ösdürmegiň, adalaty dabaralandyrmagyň alamatlary hökmünde ynsan kalbynda hemişelik orun alypdyr. Şol sebäpli hem türkmeniň her bir tutumyny, toý-baýramçylygyny göreşsiz göz öňüne getirip bolmaýar. XIX asyryň aýagyndan XX asyryň ortalaryna çenli Balkan pälwan, Nepes Çakan, Ýazly pälwan, Jeň pälwan, Öwezli gökje, Juma pälwan ýaly onlarça tanymal pälwanlar özleriniň göreş sungaty bilen halkymyza hyzmat edipdirler. Ady agzalýan Jeň pälwanyň söweşde taplanan, parahat durmuşda nusgalyk bolan ýoly ýaşlar üçin görelde mekdebidir. Ol ökde mergen hem bolupdyr. Jeň Durdyýew XIX asyryň ahyrlarynda häzirki Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrabynda (Garadaşaýak obasynda) eneden doglupdyr. Ol daýaw, süňklek, sagdyn ýigit bolup ýetişipdir. Onuň Aşgabat şäherindäki türkmen diwizionynda gulluk edendigi barada Ö.Gündogdyýewiň «Teke atly polky» atly kitabynda ýatlanylýar.

Il-gün däne sözüm derman eýlese...

Halypa hakda dürli ýyllarda aýdylan sözleri okap çykanyňda bir zada göz ýetirýärsiň: Aradan on-ýigrimi ýyl, kyrk-elli ýyl geçendigine garamazdan, ol sözler dek şu gün, poeziýa bossanlygynyň şa gülüne öwrülen ussat şahyr hakda aýdylan ýaly. Diýmek, «Dünýäň depesine çykdygym hasap // Il-gün däne sözüm derman eýlese» diýýän Gözel halypa şygryýet dagyndaky häzirki mesgen eýlän belentligine baryp mundan ýarym asyrdanam öň ýeten ekeni... * * *

Saklanyp galan puratlar

1987-nji ýylyň tomus günleriniň birinde halypa halyçy, Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri Jöwza Şahberdiýewa 50 ýyllyk ýubileýini belläpdir. Olaryň maşgalasy Türkmenistanyň halk ýazyjysy Hydyr Derýaýew bilen uzak ýyllar ýakyn gatnaşykda bolupdyr. Şol ýatda galyjy günde ussat ýazyjy hem çeper halyçy ýadygärlik üçin surata düşüpdirler. Ýörite habarçymyz.

Gupba

Aýterekler oýnaşan,Çagalygy boýlaşan,Soňra läle saýlaşan,Göwhergaş kümüş gupba. Şelpeleriň sazyna,Sümsüläň owazyna,Bat goşular ýazyna,Göwhergaş kümüş gupba.

Baýar bagşynyň ussat şägirdi

Mämmet çagalykdan halk aýdymlaryny aýtmagy, dessan sanamagy eý görerdi. Bu zatlary kakasy Meret aga-da, ejesi-de aňýardylar. Şol sebäpdenem ýaşajyk Mämmede kakasy dutar alyp berýär. Ol obalaryndaky 28-nji orta mekdebe bir eli dutarly, bir eli hem kitap-depderli gatnap başlaýar. Aý-günler yzly-yzyna geçip dur. Mämmet Meredow orta mekdebi gowy bahalar bilen tamamlaýar. Bir gün ony kakasy goňşy obada ýaşaýan Türkmenistanyň at gazanan bagşysy Baýar Baýramowa şägirtlige berýär. Halypasy Mämmede ilki pessaý ses bilen aýdylýan aýdymlary aýtmagy, sesini goramagy sargyt edýär.

«Sumbaryň narynyň» döreýşi

Gözel tebigatymyzyň bize eçilen peşgeşini şahyrlar ýiti galamy bilen goşga geçirseler, sazandalar ajaýyp saz döredýärler. Ine, şeýle ynsanlaryň biri, Türkmenistanyň halk bagşysy, mugallym hem alym Döwletgeldi Ökdirowdyr. Biz onuň döreden «Sumbaryň nary» atly aýdymynyň döreýiş taryhyny size ýetirmegi makul bildik. Döwletgeldi Ökdirow Türkmenistanyň şol wagtky Ylymlar akademiýasynyň Dil we edebiýat institutynyň aspiranty bolan döwründe bir aýlyk möhlet bilen Tejen etrabyna pagta ýygymyna äkidýärler. Olaryň arasynda şahyr Meretguly Garryýew hem bar eken.

Gündelikdäki ýazgylar

Islendik güýjüň akymyna täsir etjek güýç bar, ýöne wagtyň akymyna täsir etjek güýç ýok. * * *

Milli lybasym — ömür höwesim

Müňýyllyklaryň dowamynda türkmen gelin-gyzlary owadanlygy hem nepisligi bilen tapawutlanýan ýüpek matalaryň dürli görnüşlerini dokapdyrlar. Olar dürli hili atlandyrylýar. Daraýy — erşi gyzyl, argajy ýaşyl, gyzyl-ýaşyl öwsüp duran, syk dokalan ýüpek mata.

Tomus we çaga

Tomus paslynda Günüň şöhlesini boldan eçilişi ýaly, Zemin bize dürli iýmitleri bagyş edýär. Ol miweleriň aglabasy bedenimizi kuwwatlandyrýar. Şeýle yssy günlerde çagalarymyzyň dogry we peýdaly iýmitlenmegini gazanmaga çalyşmalydyrys. Sebäbi çaga yssy howada, köplenç, işdäsiniň ýokdugy sebäpli iýmitden ýüz öwürýär. Yssy howa çaganyň beýni işjeňligine-de täsirini ýetirýär. Süýji içgiler, esasan-da, şerbetler işdäni peseldýär, üstesine teşneligi ýaramaz gandyrýar. Şonuň üçin tomsuna çagalara süýji azrak garylyp taýýarlanylan miwe suwlaryny, gazsyz ýa-da gaýnadylyp sowadylan suwlary bermeli. Yssy günlerde çaganyň işdäsiniň gaçyp, az iýmegi sebäpli howsala galmaň, bedene biraz ýeňillik bermegiň hem peýdasy az däl. Ertirlik naharyny adatdakylara görä gijräk, çaganyň işdäsi «oýanyp» ýetişensoň bermegiň hem zyýany ýok.

Awazada täze kottejler toplumy açyldy

Şu gün, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhammedowyň gatnaşmagynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda “Rowaç” kottejler toplumynyň açylyş dabarasy boldy. Bu binalar toplumy “Sabyrly maşgala” hojalyk kärhanasy, “Kent gurluşyk” we “Güneşli deňiz” hojalyk kärhanalarynyň buýurmasy esasynda guruldy. Gurluşygyna 2021-nji ýylyň ýanwar aýynda badalga berlen bu 2 gatly kottejler toplumy jemi 48 sany kottejlerden ybaratdyr. Toplum dynç almak üçin sport meýdançasy, spa otagy, howuzlar, restoranlar şeýle-de beýleki ähli şertler bilen üpjün edilen. Şeýle ajaýyp zamanada oňat dynç almaga, asuda asmanyň astynda rahat ýaşamaga, öwrenmäge, döredijilik bilen meşgulanmaga döredip berýän mümkinçilikleri üçin Gahryman Arkadagymyza, Arkadagly Serdarymyza köp sag bolsun aýdýarys. Goý, Arkadagymyzyň, Arkadagly Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak, tutýan tutumly işleri uly üstünliklere beslensin.

Sagdyn bolmak isleseň

Şahsy we jemgyýetçilik arassaçylyk düzgünlerini berk berjaý ediň. * * *

Dostlukda menzil bolmaz

Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň dördünji konsultatiw duşuşygy gatnaşyklaryň alyslary nazarlaýandygyny görkezdi Halkymyzda uly bolsun, kiçi bolsun, islendik tutumyň geňeşden başlanmagy maksat tutunylan işiň üstünlige beslenmeginiň kepili hasaplanylýar. Bu bolsa halkyň agzybirliginden gelip çykýan ýörelgedir. Agzybirligiň, dostlukly gatnaşyklaryň, birek-birege hormat-sylagyň durmuşy gülledýändigi hakynda asyrlaryň dowamynda «Agzybire Taňry biýr, agzalany gaňrybiýr», «Söýenişen — ýykylmaz», «Dostlukda menzil bolmaz», «Dostsuz başym, duzsuz aşym» ýaly paýhasa ýugrulan nakyllary döredipdirler. Bu asylly ýörelge Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrümizde-de mynasyp dowamyny tapýar. Hormatly Prezidentimiziň golaýda Gyrgyz Respublikasyna iş sapary hem dostlar bilen edilen geňeşiň döwlet getirýändiginiň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. Bu dostlukly ýurtda geçirilen Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň dördünji konsultatiw duşuşygynda hormatly Prezidentimiziň öňe süren teklipleri bolsa Türkmenistanyň ähli babatda bolşy ýaly, daşary syýasatda-da ösüşiň täze belentliklerini nazarlaýandygyny dünýä ýüzüne ýene bir ýola äşgär etdi.

Sanly ulgam ösüş ýolunda

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly sanly ykdysadyýete geçmek babatda netijeli işler durmuşa geçirilýär. Milli ykdysadyýeti diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, sanly ykdysadyýeti kämilleşdirmek, şeýle hem ylym, bilim ulgamlarynda maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalaryny ornaşdyrmak boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Bazar gatnaşyklaryna geçilýän döwürde ýurdumyzyň ähli kärhanalarynda bäsleşige ukyply, ýokary hilli harytlaryň önümçiligini ýola goýmak, ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak güýçli depginde alnyp barylýar. Milli ykdysadyýetimiziň yzygiderli we durnukly ösüşini üpjün etmek üçin öňdebaryjy innowasion tehnologiýalary saýlap almak boýunça-da uly işler edilýär. Bu ugurda «Döwlet ylmy-tehniki syýasaty hakynda», «Ylmy intellektual eýeçilik hakynda», «Innowasiýa işi hakynda», «Ylmy tehnologiýalar parklary hakynda» Türkmenistanyň Kanunlary ýurdumyzda innowasion taslamalary işläp taýýarlamagyň hem-de ornaşdyrmagyň hukuk, ykdysady, guramaçylyk esaslaryny pugtalandyrdy. 2015-nji ýylda kabul edilen «Türkmenistanyň innowasiýa işini ösdürmegiň 2015 — 2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasynyň» esasy maksadyda Türkmenistanyň ylym we tehnologiýalar ulgamynda möhüm ugurlaryň we barlaglaryň hil taý

Tolkuny owazly, suwy melhemli

Ajaýyp zamanamyzda gojaman Hazaryň türkmen kenary täze keşbe eýe bolýar Ajaýyp zamanamyzda ekologiýanyň goraglylygy babatda alnyp barylýan işler halkara derejesinde uly goldaw tapýar. Ýurdumyzyň çäginde adam eli bilen döredilen «Altyn asyr» Türkmen köli, Awazadaky emeli ada ýaly täsinlikler dünýäni haýrana goýýar. Durmuşa geçirilýän işleriň netijesinde gojaman Hazaryň türkmen kenary, hususan-da Awaza tebigaty goramagyň, adam saglygy barada alada etmegiň nusgasyna öwrüldi. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň döredilmegi bilen bu gadymy derýanyň kenarynda saglygy berkitmek, syýahatçylyk, dynç alyş maksatly binalaryň köp sanlysy peýda boldy.