Edebiýat we sungat

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-62-17, 38-62-33, 38-62-01
Email: edebiyatwesungat-gazeti@online.tm

Habarlar

Arkadagym, täze münberiň bilen!

Türkmen toýuny toýlap, baýramyny belläp bilýän halk. Onda-da ýakyn-ýady, il-ulsy bilen jemlenişip, agzybirlikde dabaralandyryşy dünýäň ähli halklaryna nusgalyk. Oguz handan gaýdýan asyl ýoluň gelşinde şeýle. Hormatly Prezidentimiziň — Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýen şygaryny baýdak edinen ýylymyzda hem baş baýramymyzyň — mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk ýubileýi uludan toýlanýar. Bu şanly toýuň dabarasy ýyl bilen bile başlandy diýsek jüpüne düşer.

Jebisligiň aýdyň ýoly

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ŞHG-niň sammitinde çykyş etdi Şu ýylyň 17-nji sentýabrynda Bitarap Türkmenistan Watanymyzyň täze taryhy ýyl senesinde parahatçylygy, dostluk-doganlygy, durnukly ösüşi üpjün edýän, ynsanperwerligi, deňhukuklylygy we özara bähbitli, ynanyşmakly we ylalaşykly gatnaşyklary ýaýbaňlandyrýan ajaýyp waka boldy. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hormatly myhman hökmünde Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza döwletleriň Baştutanlarynyň Geňeşiniň sammitine gatnaşyp, Täjigistan Respublikasynyň paýtagty Duşenbe şäherinde geçirilen Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň sammitinde çykyş etdi.

Beýik döwrüň berkararlyk münberi

Her bir ýurt barada gürrüň açylanda, ilki bilen, onuň paýtagty göz öňüne gelýär. Şonuň ýaly-da, islendik şäher hakyndaky gürrüňiň içindenem ondaky täsin binalaryň, ýadygärlikleriň waspy eriş-argaç bolup geçýär. Häzirki wagtda biz paýtagtymyzdaky binalaryň birnäçesi barada: «Sebitde deňi-taýy ýok» diýen jümläni buýsanç bilen ulanýandygymyz hem olaryň waspynyň alyslarda-da ýetirilýändiginiň guwandyryjy hakykatydyr. Şol desgalaryň köpüsiniň Ginnesiň Bütindünýä rekordlar kitabynyň sanawyna girýändigi bu buýsanjymyzy has-da artdyrýar. Munuň özi mermere beslenip oturan paýtagtymyzda gözellikde, täsinlikde taýsyz binalarynyň sanawynyň barha artýandygynyň durmuşy delilidir. Şol binalaryň Garaşsyzlyk ýyllarynda, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe peýda bolandygyny buýsanç bilen bellemelidiris. Biziň her birimiziň durmuşymyzda täsinlikleri döredýän ajaýyp zamanamyzda Gahryman Arkadagymyzyň döredijilik ylhamyndan ýene-de bir owadan bina halkymyza serpaý edildi. Köpetdag şaýolunyň ugrunda bina edilen täze Döwlet münberiniň toplumy binagärlik gözelligi taýdan göreni haýran etse, özüniň halkymyzyň ykbaly bilen baglanyşykly wakalaryň şaýady boljakdygy bilen özboluşly mazmuny-da özünde jemleýär. Ajaýyp keşbinde milli binagärligiň iň gowy däpleri bilen birlikde häzirki zamanyň binagärlik çözgütleriniň sazlaşygy jemlenen Döwlet münberi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň nesiller

Baýramçylyk sergisi

Sergi — geçilen menzillerdäki bitirilen işleriň gözden geçirilişi, üstünliklere guwanmagyň we öňe gitmegiň badalgasy. Şeýle buýsançly serginiň ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen, Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan guralyp, şu ýylyň 21-22-nji sentýabrynda Garaşsyzlyk ýyllarynda ähli ulgamlarda gazanylan görkezijileriň täze hil nyşanly sergiler düzümini äşgär etdi. Dogrusy, giň möçberli sergi Garaşsyz Diýarymyzyň ykdysady kuwwatyny önümçilik önümleri görnüşinde älemgoşar kimin dünýä ýaýdy. Belent aýdym-saza beslenip açylan serginiň toý dabarasy güýz gününiň mylaýymlygyna nurly mähremlik hem-de şatlyk-şowhun çaýdy. Hormatly Prezidentimiziň sergä gatnaşanlara iberen Gutlagynda halk hojalygymyzy innowasiýa taýdan, senagatymyzy diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň netijeliligi nygtalýar. Bu bolsa ýurdumyzyň içerki ösüşindäki üstünlikleriň dünýä bazarlarynda özüni görkezýänligi bilen bellidir.

Türkmenistan hakda aýdym

Türkmenistan, ata mekan — kyblam sen,Ak saç enem hem garagöz çagam sen,Şatlygym,Daýanjym,Köňül binýadym,Duz-saçakly şäherim hem obam sen. Sen Oguz zürýady, Pyragy kowmy,Gerdeniň ýaýrawly, murtlaryň towly.Uçup barýaň belent rysgyňa sary,Işleriň gaýymdyr, ykbalyň şowly.

Halk Maslahaty — döwletliligiň nusgasy

Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramçylygynyň öňüsyrasynda, ýagny ertir hormatly Prezidentimiziň başlyklyk etmeginde ýurdumyzyň we halkymyzyň syýasy durmuşynda ajaýyp taryhy waka bolan Türkmenistanyň Halk Maslahaty geçiriler. Hormatly Prezidentimiz 20-nji sentýabrda Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirende döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm taryhy waka boljak Türkmenistanyň Halk Maslahatyna taýýarlyk görmek bilen bagly meselelere ünsi çekdi. Häzirki taryhy döwürde milletiň asyrlaryň dowamynda döreden demokratik däpleri döwürleriň we nesilleriň arabaglanyşygyny, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň hakyky halk häkimiýetlilik ýörelgelerine, saýlanyp alnan döredijilik ýoluna ygrarlylygyny şöhlelendirmek bilen mynasyp dowam etdirilýär.

Zehinleri birleşdirýän köpri

Gazetimiziň bu gezekki myhmany Russiýa Federasiýasynyň Ýazyjylar birleşiginiň kätibi, Russiýa Federasiýasynyň Lipesk oblastynyň Ýazyjylar birleşiginiň sebit bölüminiň başlygy, «Petrowskiý most» edebi-çeper žurnalynyň redaksiýa birleşiginiň agzasy, şahyr hem žurnalist Aleksandr Nowikow. Diňe Russiýa Federasiýasynda däl, eýsem, GDA gatnaşyjy döwletlerde hem özüniň watanperwerlige ýugrulan goşgulary bilen giňden tanalýan A.Nowikow redaksiýamyza iberen makalasynda türkmen-rus edebi gatnaşyklary hakynda gürrüň açýar.

Toý joşguny

Annageldi KULYÝEW,Türkmenistanyň halk suratkeşi: — Ýaňy ýalydy. 1991-nji ýylda ýurdumyzyň döwlet Garaşsyzlygyny men 64 ýaşymda uly şatlyk, buýsanç bilen garşylapdym. Ynha, bu gün, 2021-nji ýylda — «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda dünýä dolup toýlanylýan mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramçylygyny jan saglykda, döredijilik joşgunynda 94 ýaşymda garşylap, tutuş maşgalamyz, bagtyýar halkymyz bilen toýlamagyň belent duýgusyny başdan geçirýärin. Mukaddes Garaşsyzlygymyz sungat işgäri — suratkeş hökmünde ömrümiň hem ykbalymyň täze bir parlap dogan ýyldyzyna öwrüldi. Ýurdumyzyň Garaşsyzlygyna eýe bolmagy köňül gözgimi şuglalandyryp, kesbi-kärimde ýagty, nurana reňkleri ulanmagyma getirdi. Şeýle açyk reňkler bilen döreden «Merw bazary», «Derýanyň geçelgesi», «Dynç almagyň lezzeti», «Sarahs babanyň kümmeti», «Pulhatynyň köprüsi», «Daýahatynyň kerwensaraýynda» atly sungat eserlerim Beýik Ýüpek ýolunyň türkmen topragyndan dünýä uzan menzilleriniň taryhy hakykaty barada ylmy çeşmeleri okap, özleşdirmegim esasynda döredi.

Doganlaryň köňül owazlary

Saýra dutar Sazy: Ogulbibi Berdiýewanyňky.Sözleri: Ogulnabat Astyýewanyňky.

Döredijilik gezelenji

Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramçylygy bagtyýar halkymyzyň ebedi döwletliliginiň hem-de özygtyýarlylygynyň şan-şöhratly täze taryhy senesidir. Ýurt özbaşdaklygymyzyň ýyllary içinde Garaşsyz Diýarymyzyň dünýä derejeli gülläp ösüşleri bagtyýarlyk döwrümizde bütin dünýäni haýran galdyrýar. Şeýle täsinlikler bolsa ak mermere beslenen ak şäherimiz Aşgabady tutuşlygyna gurşap aldy. Garaşsyzlygyň beren bagtyna guwanmak, oňa öz şahyrana hem buýsançly sözlerini, şirin mukamlaryny bagyş etmek duýgusy ýurdumyzyň medeniýet we sungat işgärleriniň köňül hem ylham güzerini joşa getirýär. Şeýle ajaýyp maksatdan ugur alyp, Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň guramagynda döredijilik gezelenji geçirildi we gözel Aşgabadymyzyň ajaýyp ýerlerinde şirin gazallar okaldy, süýji labyzly aýdymlar aýdyldy. Berkarar döwletimiziň täji deý nur saçýan Garaşsyzlyk binasy olaryň ylham guşuny al-asmanda pelpelletdi. Çünki bu ýerdäki belli taryhy şahsyýetlerimiziň heýkelleriniň her biri erkinligiň belent nusgasydyr. Bu medeni-köpçülikleýin çärä Garaşsyz Diýarymyzyň medeniýet we sungat işgärleri — ýurdumyzda belli artistler, žurnalistler, ýazyjydyr şahyrlar, ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary we talyp ýaşlary gatnaşdylar.

Ak ýollarym uzaýar

Bagtyýar zamanaň nagşy-keşdesi,Arkadagly ak ýollarym uzaýar,Ýürekleriň umman deýin joşmasy, Arkadagly ak ýollarym uzaýar. Şirwan perdä galýar aýdan aýdymym,Kalbymyzda bolmaz ondan doýdumym,Buýsanjymy älem içre ýaýdygym,Arkadagly ak ýollarym uzaýar.

Toý joşguny

Ogulsoltan TAGANDURDYÝEWA,halypa žurnalist: — 1959-njy ýyldan tä 2011-nji ýyla çenli ömrümi türkmen metbugaty bilen baglap, bu ugurda päk ýürekden zähmet çekdim. Dogrusy, berkarar Watanymyzyň goýnunda işlän ýyllarym meniň üçin bijesi çykan oglan ýaly begençli boldy. Ýyllarboýy çeken halal, döredijilikli zähmetim arzylanyp, 2008-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» atly bäsleşiginiň ýeňijisi boldum. 2011-nji ýylda hormatly Prezidentimiziň Permany bilen «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna» diýen ýubileý medaly bilen sylaglandym.

Duýgy we Garaşsyzlyk

Men mahal-mahal içki pynhan duýgularyma gümra bolup, ýalňyzlykda baglara seýle çykýaryn. Esasan, güýz aýlary baglar bilen syrdaş bolmak lezzetli. Çünki güýzüň ruhy kalbymdaky saralan ýatlamalar bilen çalymdaş. Güýz ýapraklary pessaý öwsen şemala şygyrdap, nämedir bir zatlar hakda çawuş çakyp özara pyşyrdaşýarlar. Uzaklardan öwsen awara ýeller kalbymyň köne duýgularyny ýelpäp geçýär-de, pikirlerimi gündelik aladalardan saplap, oý-hyýallarymy erkana guşlar kimin asmanda galgadýar. Eýsem-de, döredijilik adamy üçin öz-özi bilen gümra bolmakdan gaýry ygtybar pursatlar ýok bolsa gerek. Çünki ähli oý-hyýallaryň adamlar, il-gün hakynda bolýan-da bolsa, eser ýazanyňda kalbyň derdeseri ýalňyzlyk, tenhalyk hem şady-horramlyklardan daşdaky pynhanlyk bolup durýar. Erkinlikde agla, eňre, şatlan, tans et, bökjekle! Gör, nähili meýletin ýalňyzlyk?! Eýsem, men köpçüligiň içinde ýalňyzlaşyp, tenhalyga çykanymda köplüge öwrülýändigimi duýýaryn hem-de duýgularymyň adaty adamlaryňky ýaly däldigine akyl ýetirip, öz bolşuma haýran galýaryn. Belki, bu zatlar ylhamlylygyň, döredijiligiň, joşgunlylygyň möwjündendir. Ýogsa-da, erkin duýguçyllyk, özbaşdak pikirlilik dünýäden üzňe ýaşamak diýmek däl. Ol duýgy mähelleden biraz gyra çekilip, ýaşaýşy giň hem töwerekleýin synlamak diýmek. Çünki duýgy belentliginiň ýokarsyna çykdygyňça, adamlar, tokaýlar, mallar, sähralar, düzler biraz gysby keşbe girip, şonça-

Şygryýet

Söz parlak Gündür, ol ýüreklerde dogup, asyrlary ýagtyldýandyr. * * *

Üç sowal

Hormatly Prezidentimiziň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabyndan Gadym zamanlarda bir adyl patyşa bolupdyr. Ol hem özünden öňki adyl şalaryň edähedine eýerip, il-ulsuň arasyna aýlanypdyr. Olar bilen söhbetleşip, pikirlerini diňläpdir. Bir günem köşk adamlaryny ýanyna alyp, ol köpçüligiň içine çykypdyr welin, bir gojada onuň ünsi eglenipdir. «Şunuň nazarynda bir güýç bar ýaly görünýär, nurana adam ekeni. Hany, sowal berip göreýin, näme diýerkä?!» diýip, onuň ýakynyna barypdyr. Hal-ahwal soraşanlaryndan soňra, olar aşakdaky äheňde sorag-jogap alşypdyrlar:

Geçen günler (Hekaýa)

Oba gezelenje gelenine birki gün bolan Aky yzyna dolanmazdan öň, ýene bir ýere baryp gelmegi maksat edindi. Şol ýere baryp, geçen günlerini ýatlap, duýgular dünýäsine berilmek hyýalynda ogluny-da ulagyna mündürip, ýola çykdy. Ine-de ýetginjeklikde torç eden atyzlary. Ýasydepe. Esli meýdany tutup ýatan pagta meýdanyny synlap barşyna Ýasydepäniň etegine ýetenini hem duýmady.

Kerwensaraý kyssalary

(Dowamy. Başlangyjy gazetiň 6-njy awgustdaky sanynda) 8. arkadamy ýa gözýetimde?

Gurbannazaryň güýzleri

Gurbannazar Ezizowyň wagt tertibine görä, güýz hakdaky goşgularynyň poetikasy barada gürrüň etsek oňat bolar. Şahyryň «Ynam» atly ýygyndysynda «güýz» diýlen paslyň käbir alamatlaryny özünde saklaýan: «Bişişini synlap ullakan almaň», «Näzik şemal şahalarda çalyp otyr sykylyk» diýen ýaly setirler garşyňdan çykýar. Gurbannazaryň «Güýz» sonetler çemenini hasaba almasak, haýsy «Güýzüniň» güýz paslyna bagyşlan ilkinji goşgusydygyny takyk bilemzok. Eger ol goşgularyň metbugatda çap edilen wagty boýunça tertibe salsak, onda 1964-nji ýylyň 28-nji ýanwarynda ozalky «Ýaş kommunist» häzirki «Watan» gazetinde çap edilen «Güýz hakynda oýlanma» atly goşgyny ilkinji eseri atlandyrmak mümkin. Ony talyplygynyň soňky ýylynda diňlänimizem, birnäçe setirlerini ýat tutanymyzam şu günki ýaly ýadymda. Dogrudanam, bu goşgy setirleriniň sazlaşyk täsinligi, poetikasynyň öwrümli pelsepeleri hakydaňda ymykly galýar. Ol «Güýz» sonetler çemeniniň bärsindäki kämillikden ybarat. «Güýz hakynda oýlanma» şahyryň «Serdarym» diýen goşgular ýygyndysynda orun alypdyr. Şeýle bolansoň, güýz hakyndaky goşgulary ýerleşdirilen kitaplarynyň tertibine görä almagy müwessa bildik.

«Ýasadyk biz senden dagyň ýagşysyn...»

Söz — dünýäniň daýanjy. Ol beýik bakylyga ýar. Munuň şeýledigini üstünden niçeme eýýamlar ötse-de, akyldarlar Gerodotyň, Gomeriň, Gýotäniň, Şekspiriň, Azadynyň... dünýä ýaň salan setirleri subut edýär. «Sözi agzyma Hak salar, Bir nepes aýdanym bolar» diýip, hemişe hak sözüni sözlän Magtymguly Pyragy indi niçeme asyrlardan bäri sözüň näderejede güýjüniň bardygyny äleme äşgär edip gelýär. Her bir ajaýyp eser döredijilik bilen iş salyşýan adam üçin ylham çeşmesidir. Şeýlelikde, ölmez-ýitmez eserleri döredeniň şanyna goşgular goşulyp, köňülde dörän buýsanç beýan edilýär. Bu Magtymguly Pyragy barada aýratyn şeýledir. Geçen asyryň edebiýatynda ýazyjy-şahyrlar Magtymgulynyň şahsyýetine, döredijilik mirasyndan täsirlenmek, onuň adyny belende götermek, pikirlerini şu günki döwür bilen baglanyşdyrmak nukdaýnazardan dürli eserleri döretdiler. Sözümizi mysallaryň üsti bilen beýan edeliň.

Poeziýa hakda gürrüň

Şahyryň arhiwinden Şahyr Gurbanýaz Daşgynow halypasy barada şeýle belläp geçipdir: