"Türkmenistan Sport" Halkara žurnalynyň elektron goşundysy

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň sport we ýaşlar syýasaty ministrligi
Salgysy: Aşgabat şäheri, B.Saparmyrat Türkmenbaşy şaýoly 54
Telefon belgileri: 22-81-38

Habarlar

Dünýä malyna deňelen

Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» atly bäsleşigine Her gezek şäherimiziň görnükli ýerinde ýerleşýän «Ilkinjileriň ýadygärliginiň» ýanyndan geçenimde, bir salym aýak çekenimi duýman galýaryn. Çaga wagtymyz bu ýadygärligiň ýanyna ýörite surata düşmäge baranymyzda, onuň nämä bagyşlanyp dikeldilendigine, haýsy döwürlerden habar berýändigine kän bir ünsem bermezdik. Ýöne her gezegem halkymyzda dünýä malyna deňelýän düýäniň heýkeliniň ýanynda surata düşmek, onda-da düýäni idip gelýän ilkinji nebitçileriň biri ýaly bolup, buýsançly öňe seredip surata düşmek doganlarym bilen Balkanabada gelenimizde biziň üçin adaty bir zada öwrülipdi. Munuň özi mamamyň hemişe düýäniň ýüňüni egrende ýa-da egrip taýynlan ýüplüklerinden saçymyza saçbag örüp dakanynda: «Saçbaglaryňyzy saçyňyza dakmaýan wagtyňyzam ýerde goýmaň, ol düýäniň ýüňündendir. Düýe ýüňünden taýynlanan zatlaryň: saçbagyň, bilguşagyň, saçagyň, ýorganyň, agarçäkmeniň... hiç birem aýak aşagynda goýulýan däldir. «Düýe malym — dünýä malym» diýilýändir. Şonuň üçin nirede düýe görseňizem, alnyňyza sylyň» diýen öwütleriniň kalbymyzda orun alandygynyň alamatydy...

Men bu bagty giň äleme buşlajak

Bu gün göge ýetdi bu belent başlar, Ylham berdi täze ýylyň şygary.

Çagalar baýragynyň ýeňijileri belli boldy

Durmuşymyzy ýaz güli dek bezeýän, baldan süýji balalarymyzyň aň-düşünjeli arassa ahlakly, edepli, terbiýeli, bilimli, zehinli, ugurtapyjy bolup ýetişmegi ugrunda taýsyz tagallalaryň edilýändigini ýurdumyzda alnyp barylýan beýik işlerden görmek bolýar. Ýaş nesillerimiziň ukyp-başarnygyny ýüze çykarmakda beýik başlangyçlar ýola goýulýar. Ata Watanymyzyň şan-şöhratyny arşa göterjek ýaşlaryň ýurdumyzda kändigini aýratyn bellemek gerek. Olaryň ukyp-başarnygyny, zehinini ýüze çykarmakda bolsa ýurdumyzda okuwçylaryň, talyplaryň, umuman, ýaşlaryň arasynda dürli bäsleşikler yzygiderli yglan edilýär. Olaryň biri-de Gulbaba adyndaky Çagalar baýragydyr. 1992-nji ýylda yglan edilip başlanan bu bäsleşik indi, asylly däbe öwrülip, ýylyň-ýylyna geçirilýär. Onuň netijesinde bolsa, aýratyn tapawutlanýan zehinli çagalara Gulbaba adyndaky Çagalar baýragy berilýär. “Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly” diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda hem ýurdumyzyň dürli künjeginden çagalaryň 66-sy bu baýraga eýe boldy. Şolaryň 10-synyň biziň welaýatymyzdan bolmagy ähli ildeşlerimizi diýseň begendirýär, buýsandyrýar.

Saçaklarymyzyň bezegi

Unaş Türkmen halkymyz unaş naharyny dermanlyk hökmünde-de ulanýar. Syrkawlan wagtyň unaşyň içine burç atyp, derläp içeniňde, derdiňe derman bolýar. Şonuň üçinem unaş ýygy-ýygydan bişirilip iýilýän naharlaryň biridir. Unaşy taýynlanymyzda, ilki, nahar bişirjek gabymyza ýag guýmaly. Soňra eti, sogany gowrup, noýbany atyp, üstüne suw guýup, ýuwaşlyk bilen gaýnatmaly. Soňundan hamyryny taýynlamaly. Hamyryna bolsa unuňa görä duz, sagdyn bolar ýaly ýumurtga goşup, ondan soňra suw guýup ýugurmaly. Hamyrymyz çorba atylanda dargamaz ýaly sagdyn bolmaly.

“Ýagşy ene ýagşy gyza görelde”

Türkmen halky müňýyllyklaryň dowamynda şahsyýet, maşgala, jemgyýet bilen baglanyşykly ençeme milli däp- dessurlary, edim - gylymlary döredipdir. Olaryň ählisi biziň üçin ahlak ýörelgeleridir. Parasatly pederlerimiz ynsanyň içki hem daşky gözelligini görkezýän närsäniň onuň durmuşda özüni alyp barşyndadygyna, edebindedigine, terbiýesindedigine, ahlagyndadygyna göz ýetiripdirler. Aslyýetinde, nesil terbiýesinde zenan ahlaklylygyna, adamkärçiligine degişli wagyz-nesihatlardyr, maslahatlary ýaşlygyndan olaryň gulagyna guýmak örän wajyp işdir. Bu ýörelge durmuş tejribesinde synagdan geçen hakykatdyr. Sebäbi maşgala-döwletiň kiçijik bir agzasy, gaýtalanmajak dünýäsi hasaplanýar. Şunlukda türkmen maşgalasynda gyz-gelin edebi, çaga terbiýesi ýaly häsiýetler üns merkezinde saklanylýar. Şonuň üçinde türkmen halky maşgala edebini milli däp-dessur esasynda ýöredýär. Türkmençilikde gyz-gelin edebi barada juda köp gürrüňler edilýär. Munuň özi türkmeniň gyz maşgala bilen bagly gadymy ýörelgeleriniň hiç wagtda hem ünsden düşürilmeýändiginiň alamatydyr. Gyz maşgalaly öý - ojagyň synagly, sylagly öýdügini ene-mamalarymyz ýönelige ündemändir. Çünki il arasynda üç gyz perzendi terbiýeläp ýetişdirip, abraý bilen il hataryna goşan enäniň ýalkawlydygy barada aýdylýar. Gyz-gelinleriň haýalylygy, sabyr-takatlylygy, edasy iliň genji-hazynasydyr diýsek, öte geçdigimiz bolmaz. Gelin-gyz göze

Gudratly güýç

Günde agşam dutarda ýaňlanýan «Derman eýledi» sazyny diňlemegi gowy görýän. Hawa, bu gün ýene-de başymy çalaja ýaýkap, diňlemegimi dowam etdirdim. Saz ýaňlanyp başlady. Sazyň gudratyna sered-ä, Magtymguly Pyragynyň döwründäki durmuş göz öňümde janlanyp ugrady. Şol döwrüň durmuş sahnasy nazarymdan hatar-hatar, tirkeş-tirkeş bolup geçýär. Ol durmuş sahnalary milli mukamyň owazy bilen şeýle bir sepleşýär welin, onuň gudratly güýjüne haýran galdym. Ýeňiniň ujuny dişläp, Magtymgulynyň goşgusyny diňläp duran Meňli hem göz öňünde janlanýar. Sazyň gudratynyň käbir belent perdeleri türkmeni baky tebigat bilen, tebigylyk bilen, onuň al-ýaşyl manyly görkli keşbi bilen birleşdirýär. Türkmen öz mukamy bilen misli tebigatyň bir ülşi, bir bölegi ýaly bolup, alnyňda janlanýar. Hawa, saz gutardy, ýöne onuň imrikdiriji jadyly dünýäsi özüne gurşap alyp, ony gaýtalap-gaýtalap diňlemegime getirdi. Türkmen sazynyň milli owazy, heýjanly duýgular dünýäsi söz mülküniň gadymdan gelýän mukamlar hazynasydyr. Ol nurana ahwalyň müňlerçe öwüşginini, owazlar kökenini, mylaýym milli äheňlerini duýýan ynsan, türkmeniň kimdigine göz ýetirip başlaýar. Sazanda dutara dil bitirende, syrly owazlaryň arasyndan türkmeniň taryhy, janly durmuş sahnalary ör-boýuna galýar. Türkmeniň aýdym-saz sungatynyň taryhyna nazar aýlasaň, «Magtymguly sözlerim, saza goşsaň uz bolar» diýen dananyň şygyrlarynyň tas hemmesi diýen ýaly aý

Mil­li me­de­ni­ýe­ti­mi­ze sar­pa

Her bir hal­kyň me­de­ni mi­ra­sy, däp-des­sur­la­ry, onuň mil­li­li­gi­ni kes­git­le­ýän, ne­sil­den-nes­le ge­çip gel­ýän gym­mat­lyk­la­ry bo­lup, ol hal­kyň öz­bo­luş­ly­ly­gy­ny şöh­le­len­dir­ýär. Ata-ba­ba­la­ry­myz mil­li we me­de­ni gym­mat­lyk­la­ry­my­zy, däp-des­sur­la­ry­my­zy göz­le­ri­niň gö­re­ji ýa­ly go­rap, ne­sil­le­ri­mi­ze mi­ras gal­dyr­mak ug­run­da uly ala­da­lar edip­dir. Şeý­le gym­mat­lyk­la­ryň ha­ta­ryn­da mil­li aý­dym-saz sun­ga­ty­ny, türk­men du­ta­ry­ny aý­ra­tyn bel­le­mek bo­lar. Bu gym­mat­lyk­la­ryň için­de du­tar ýa­sa­mak se­net­çi­li­giniň, du­tar­da saz çal­mak we bag­şy­çy­lyk sun­ga­ty­nyň ÝU­NES­KO-nyň Adam­za­dyň mad­dy däl me­de­ni mi­ra­sy­nyň sa­na­wy­na gi­ri­zil­me­gi buý­sanç­ly wa­ka­la­ryň bi­ri bol­dy. Ata-ba­ba­la­ry­myz şöh­rat­ly ta­ryh­da aja­ýyp sun­ga­ty dö­re­dip­dir­ler. Şeý­le mil­li sun­ga­ty­myz bo­lan «Gö­rog­ly» des­san­çy­lyk sun­ga­ty­nyň, «Küşt­dep­di» aý­dym we tans des­su­ry­nyň hem ÝU­NES­KO-nyň Adam­za­dyň mad­dy däl me­de­ni mi­ra­sy­nyň sa­na­wy­na gi­ri­zil­me­gi aý­ra­tyn bel­lär­lik­li­dir. Bu bol­sa mil­li gym­mat­lyk­la­ryň yn­san kal­byn­da orun al­ýan­dy­gy­ny aň­lad­ýan aý­ra­tyn­lyk­la­ryň bi­ri­dir.

«Ýiten topuň» eýesi

Geçen ýylyň dekabrynda — hemişelik Bitaraplygymyzyň 27 ýyllyk baýramynyň öň ýanynda hödürlenen «Ýiten top» atly täze multfilm körpe tomaşaçylaryň söýgüsine mynasyp boldy. Oguzhan adyndaky «Türkmenfilm» birleşigi tarapyndan döredilen bu multfilm ýokary terbiýeçilik ähmiýetine eýe bolup, onda dogruçyllygyň adamyň iň gowy häsiýetleriniň biridigi beýan edilýär.

Siziň üçin duşuşyk Gülälek Babakulowa

Gurjakly dünýä Biz dürli gurjaklary ýasap, milli lybaslar bilen bezemegi özüne kär edinen Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň Çagalar we ýetginjekler döredijilik öýüniň ýolbaşçysy bolup zähmet çekýän Gülälek Babakulowa paýtagtymyzyň Söwda-senagat edarasynda geçirilen sergide gabat geldik. Onuň bezän diwarlygyndaky milli eşikli gurjaklarda nazarymyz eglendi. «Nebit-gaz» gazetiniň okyjylaryny milliligi öz el işlerinde janlandyrýan bu zehinli zenanyň döredijiligi bilen tanyşdyrmagy maksat edinip, Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň agzasy Gülälek Babakulowa bilen söhbetdeş bolduk.

Täze döwrüň döwrebap şäheri

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen Gökdepe etrabynyň mukaddes topragynda gurlan Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkezine «Arkadag şäheri» diýlip at dakylmagy külli türkmen halkyny buýsandyrdy. Bu waka mynasybetli şu gün — 9-njy ýanwarda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde «Arkadag şäheri — bagtyň şäheri» atly aýdym-sazly dabaraly maslahat geçirildi. Oňa ýurdumyzyň Hökümet agzalary, medeniýet we ylym-bilim ulgamynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýokary okuw mekdepleriniň talyplary hem-de döredijilik işgärleri gatnaşdy. Dabaranyň dowamynda Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Gahryman Arkadagymyzyň belent maksatly başlangyçlaryny üstünlikli dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda asuda, abadan ýurdumyzda gazanylýan ösüşler barada buýsançly gürrüňler edildi. Dabaranyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar tarapyndan hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň adyna Ýüzlenme kabul edildi. 

Ýer şary we çaga

Halypa suratkeş Annadurdy Almämmedowyň nakgaşlyk eserini synlap Suratyň burçundaky ýazgy oňa hasam haýbat beren ýaly. Synçylaryň esere gaýta-gaýta seredäýmesem bar. Onda: «Ýer şaryny çagalara bereliň!» diýilýär.

Türkmen aýdym-saz sungaty - milli ruhumyzyň miwesi

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow durmuşymyzyň ähli ugurlary bilen bir hatarda, halkymyzyň ruhy dünýäsiniň baýlaşmagy üçin hem yzygiderli aladalanýar. Halkymyzyň ruhy dünýäsiniň ganaty bolan aýdym-saz sungatyny ösdürmek täze eýýamyň eşretli günlerinde uly rowaçlyklara beslenýär. Ata-babalarymyz aýdym-sazy durmuşda hemişelik hemrasyna öwrüpdirler. Aýdym-saz äleminiň ussatlarynyň her bir aýdym-sazy uly yhlas bilen döredendikleri mälim hakykatdyr. Meşhur sazanda Mylly Täçmyradowyň şägirtlerine: “Bir sazy döretmek bir daragty ösdürip ýetişdirençe bardyr, hatda ondanam kyndyr, azap ediň” diýen sözleri, Sary bagşy ýaly halypalaryň: “Türkmeniň aýdym-sazy giden akabadyr, azabyny çekmeseň, ondan saňa agyzsuwam ýetmez” diýen pentleri ykbalyny sungat älemine baglan adamlar üçin hemişelik durmuş ýörelgesi bolupdyr. Halkymyzyň durmuşynda asyrlaryň orta çykaran ussatlarynyň çeken zähmeti netijesinde, türkmen aýdym-sazlary kämillik derejesine eýe bolupdyr.

Aýdym bolup galan ömür

«7/24. tm», № 02 (137), 09.01.2023 Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň ta­gal­la­sy bi­len Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ýur­du­myz­da ýaş­la­ryň, kör­pe ne­sil­le­riň bag­ty­ýar gel­je­gi ug­run­da ägirt uly iş­ler ama­la aşy­ryl­ýar. Bu ugur­da ýaş­lar üçin döw­let ta­ra­pyn­dan dö­re­dil­ýän müm­kin­çi­lik­ler dün­ýä nus­ga­lyk­dyr.

Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň Gulbaba adyndaky Çagalar baýragynyň ýeňijileri

Güljemal Atabaýewa — Aşgabat şäherindäki 121-nji orta mekdebiň 8-nji synp okuwçysy. Jennet Bakyýewa — Aşgabat şäheriniň Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Nyýazow adyndaky zehinli ýaşlar mekdebiniň 5-nji synp okuwçysy.

Bilbil sesiň dowamatdyr, Gulbaba!

Her gezek täze ýylyň başynda okuwda, sportda, aýdym-saz äleminde, ukyp-başarnykda deň-duşlaryndan saýlanan zehinli çagalara Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Gulbaba adyndaky Çagalar baýragy gowşurylanda, megerem, her birimiziň kalbymyzy üýtgeşik bir tolgunma gurşaýan bolsa gerek?! Bu bir tarapdan, biziň ata-ene, halypa-ussat, mugallymdyr terbiýeçi hökmünde öz körpejelerimize bolan çäksiz uly buýsanjymyzy aňlatsa, ikinji bir tarapdan, gaty kiçijekdigine seretmezden, owazly dünýäde yz goýmagy başaran Gulbabajygyň ýagty ýadygärligine tagzym bolsa gerek?! Entek sekiz ýaşyndaka, «Öz ilimiň bagşysy men» diýip, hoş owazy bilen Moskwany ýaňlandyran oglanjyk şahandaz türkmeniň adyny taryhyň gatlaryna ýazyp gidipdir. Ýaňy dil bitenden eline dutar alyp, uly mähelläniň öňünde «Ýarap borka» aýdymyny aýtmagy başaran saýrak sesli Gulbabajyk barada giňişleýin maglumat bermek bilen, «Nesil» gazetiniň agzybir işgärleri bu baýraga mynasyp bolan çagalary gutlap, döredijilik üstünliklerini arzuw edýärler. Gulbabanyň hakyky ady Möwlamberdi bolup, ol Türkmenistanyň halk artisti, belli bagşy Han Akyýewiň ogludyr. Gulbaba 1956-njy ýylyň 22-nji aprelinde Mary şäherinde dünýä inýär. Bagşynyň maşgalasynda aýdym bilen dünýä inen çagajygyň aň-üşüginiň, hereketleriniň beýleki perzentlerinden saýlanýandygyny Han aga bada-bat duýupdyr. Sebäbi oglanjyk aglasa, saz bilen diňdirilipdir. Duta

Medeniýetiň şanly sahypalary

Döwletiň ruhy sütüni bolan medeniýet ulgamynda alnyp barylýan işler ynsan ruhuny kämilleşdirmäge gönükdirilendir. Çünki döwletiň binýadyny we gülläp ösüşini kämil ruhly, paýhasly, aň-düşünjeli raýatlar berkidip biler. Biz hem gazetimiziň şu sanynda 2022-nji ýyl — «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda medeniýetde we sungatda alnyp barlan işler, gazanylan üstünlikler dogrusynda ajaýyp taryhy wakalary okyjylarymyza ýetirmegi makul bildik. 3-nji fewralda Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan ýurdumyzyň teatrlaryna «Milli» we «Akademiki» hukuk derejesini, döwlet muzeýlerine «Milli» hukuk derejesini bermegiň tertibi we şertleri tassyklanyldy.

Sirk sungaty galkynýar

Baryp-ha Oguz han eýýamyndan bäri türkmen halky atşynaslyk sungatyny durmuşyna siňdiripdir. Şol döwürde türkmen ýigitleri at üstünde dürli hereketleri ýerine ýetirmegiň ussady bolupdyrlar. Şonuň üçin-de «Görogly» şadessanyndaky Görogly begiň we Gyratyň keşbi bitewi bir ruhy güýji emele getirýär. Görogly türkmen halkynyň aňyna hem kalbyna beýik watançylygyň, gaýduwsyzlygyň, merdanalygyň baky nusgasy bolup girdi. Şundan ugur alnyp, Milli Geňeşiň Mejlisiniň kabul eden Karary esasynda Arkadag şäherinde gurulýan Ahal atçylyk sirkine Göroglynyň adynyň dakylmagy halkymyzyň kalbynda buýsanç duýgusyny döretdi.

Türkmen sahnasynyň Otellosy

«E-S-iň» arhiwinden Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň kabul eden Karary esasynda ýakynda Ahal welaýatynyň Arkadag şäherinde gurulýan drama teatra meşhur artist, režissýor hem dramaturg, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Aman Gulmämmedowyň adynyň dakylmagy teatr sungatymyzyň ösüşine uly goşant goşan halypa artistimize belent sarpanyň nyşany boldy.

«Akylly» şäheriň paýhas ojagy

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ata Watanymyz ähli babatda belent ösüşlere, özgerişlere eýe bolýar. Taryhyň sahypalaryna altyn harplar bilen ýazylan 2022-nji ýylda — «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda hem halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak babatda ägirt uly işler amala aşyryldy. Şanly wakalar, hoş habarlar ýürekleri ata Watanymyza, Gahryman Arkadagymyza, Arkadagly Serdarymyza bolan çäksiz söýgüden, buýsançdan doly halkymyzy has-da guwandyrýar, begendirýär. Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkezine «Arkadag şäheri» diýlip at berilmegi hem halkymyzda çäksiz şatlyk duýgularyny döretdi. Munuň özi ýüregi «Halkym!» diýip urýan Gahryman Arkadagymyzyň il-ýurt bähbitli beýik işlerine halkymyzyň alkyşlarynyň we hoşallygynyň aýdyň beýanyna öwrüldi. Täze, döwrebap şäherde ýerleşýän ençeme medeni we durmuş maksatly binalara medeniýetimizde, sungatymyzda, edebiýatymyzda öçmejek yz goýan şahsyýetleriň atlarynyň dakylmagy türkmen halkynyň öz şahsyýetlerine goýýan belent sarpasynyň nyşanydyr. Ahal welaýat kitaphanasyna nusgawy edebiýatymyzyň görnükli wekili Döwletmämmet Azadynyň adynyň dakylmagy, ähli halkymyz bilen birlikde, biz — kitaphanaçylaryň hem göwnüni galkyndyrdy, mukaddes kärimize bolan söýgimizi, yhlasymyzy artdyrdy. Döredijiliginde ynsanperwerligi, agzybirligi, adalatlylygy, parahatçylygy, watansöýüjiligi wagyz eden, nesillere

Ýüzlerde mähir bar, köňüllerde nur

Ýakynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde täze 2023-nji ýylyň «Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly» diýlip atlandyrylmagy mynasybetli dabaraly maslahat geçirildi. Oňa bilim we medeniýet ulgamlarynyň işgärleri, sungat ussatlary, ugurdaş bilim ojaklarynyň mugallymlarydyr talyplary, şeýle hem köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Täze, 2023-nji ýylyň «Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly» diýlip atlandyrylmagy hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda durmuşa geçirilýän ýaşlar syýasatynyň barha rowaçlanýandygynyň aýdyň görkezijisi bolmak bilen bir hatarda, ýaşlaryň durmuşynda iň bir ajaýyp, unudylmajak taryhy wakadyr.