"Türkmenistan Sport" Halkara žurnalynyň elektron goşundysy

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň sport we ýaşlar syýasaty ministrligi
Salgysy: Aşgabat şäheri, B.Saparmyrat Türkmenbaşy şaýoly 54
Telefon belgileri: 22-81-38

Habarlar

Himiýa pudagyndaky üstünlikler

Himiýa senagaty ykdysadyýetimiziň geljegi uly pudaklarynyň biridir. Garaşsyzlyk ýyllary içinde bu senagat pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmakda, ýerli çig mal serişdelerini senagat taýdan gaýtadan işlemekde we olardan dünýä bazarlarynda ýokary islege eýe bolan önümleri öndürmekde giň mümkinçilikler döredildi. Munuň özi öndürilýän ýokary hilli himiýa önümleriniň durnukly artýan möçberlerini üpjün edýär. Geçen ýylyň jemleri boýunça welaýatymyzyň himiýaçylary tarapyndan öndürilen önümleriň anyk görkezijileri muny aýdyň görkezýär. Şol döwürde ýoduň 763 tonna golaýy öndürilip, 102,3 göterim zähmet üstünligi gazanyldy. Bu gymmatly çig malyň 254 tonnadan gowragynyň döwlete degişli bolmadyk ulgam tarapyndan öndürilendigini bellemek gerek. Geçen ýylda tehniki uglerod öndürmekde hem 102,3 göterim ösüş gazanylyp, bu himiýa önüminiň 875 tonna golaýy çykaryldy. Öndürilen natriý sulfatynyň umumy möçberi bolsa 1010 tonna barabar boldy hem-de ösüşiň depgini 100,2 göterim ýokarlandy. Mineral dökünler babatda zähmet görkezijisi 1 million 38 müň tonna golaýlap, ösüşiň depgini 104,9 göterime deň boldy.

Geljegi nazarlaýan özgertmeler

Maýa goýum syýasaty ýurdumyzyň mundan beýläk hem ýokary depginli ösüşini üpjün etmäge, täze iş orunlaryny döretmäge we ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmaga giň mümkinçilikleri döredýär. Şol sebäpden, maýa goýum işjeňliginiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hem ýurdumyzyň milli ykdysadyýetine daşary ýurt maýa goýum serişdelerini giňden çekmekdir. Bu işleriň durmuşa geçirilmegini nazara almak bilen, köptaraply işewür gatnaşyklarynyň çägini yzygiderli giňeltmek üçin zerur şertler we giň mümkinçilikler döredilýär. Gazanylýan üstünlikler ýurdumyzyň milli ykdysadyýetine maýa goýmagyň ähmiýetini dabaralandyrýar hem-de maýa goýujylaryň ynamyny artdyrýar. Ýurdumyzyň milli ykdysadyýetinde maýa goýumlaryny artdyrmagyň ýollarynyň kämilleşmegi jemi içerki önümiň ösüşine uly täsirini ýetirýär. Bu görkeziji netijeli häsiýete eýe bolup, ýurdumyzyň hojalyk subýektlerine goýlan maýa goýumlaryň netijesinde şol subýektleriň önümçiliginiň ýokarlanmagyna getirýär.

Türkmenbaşy halkara deňiz porty arkaly özbek maşyngurluşyk tehnikalary üstaşyr Azerbaýjana daşalýar

Özbegistanyň «Uz AWTO MOTORS» paýdarlar jemgyýetiniň öndüren awtomobil tehnikalary we şaýlary Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň üsti bilen Azerbaýjana üstaşyr daşalýar. Maşyngurluşyk şaýlary we tehnikalary her biri 40 futluk 101 sany konteýnerde ýük gämileri arkaly Azerbaýjanyň Alýat deňiz portuna eltilýär. Bu barada SalamNews.com habar berýär. Azerbaýjanyň «AZERMAŞ SP» jogapkärçiligi çäkli jemgyýetiniň sargydy bilen Özbegistanda öndürilen maşyngurluşyk tehnikalary ýurdumyzyň çäginden Türkmenistanyň Ulag-logistika merkezi açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti tarapyndan üstaşyr geçirilýär.

Russiýadan 130 müň tonna ýük Türkmenistanyň demir ýollary arkaly Günorta iberildi

Geçen 2022-nji ýylda Russiýa Federasiýasyndan 600 müň tonnadan gowrak ýük «Demirgazyk – Günorta» halkara ulag geçelgesi arkaly iberildi. Şonuň 130 müň tonnasy halkara ulag geçelgesiniň gündogar şahasy arkaly – Gazagystanyň we Türkmenistanyň demir ýollary arkaly Günorta iberildi. Bu barada «Interfax» habarlar agentligi mälim edýär. Geçen ýylda «Demirgazyk – Günorta» halkara ulag geçelgesiniň 3 şahasy – gündogar, deňiz we günbatar ugurlary arkaly umumy ýükleriň geçirilişi 36,3 göterim ýokarlandy. Halkara ulag geçelgesiniň gündogar şahasy Gazagystanyň, Türkmenistanyň we Eýranyň demir ýol düzümlerini özara birleşdirýär. Bu demir ýol şahasy arkaly geçen ýylyň dowamynda Russiýadan daşalan ýükleriň möçberi 2021-nji ýyldakydan 2 esse artdy.

Türkmen-özbek ulaglar arkaly söwda dolanyşygy $926,3 milliona deň boldy

Özbegistanyň Türkmenistan bilen ulaglar arkaly daşary söwda dolanyşygy 2022-nji ýylda 926,3 million ABŞ dollaryna deň bolup, 2021-nji ýyl bilen deňeşdirilende 2,7 göterim ýokarlandy. Bu barada Özbegistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň anna güni çap eden hasabatynda maglumat berildi. Geçen ýylyň on iki aýynda Özbegistanyň Türkmenistandan importy 731,5 million ABŞ dollaryna barabar bolup, 2021-nji ýyl bilen deňeşdirilende 3 göterim artdy. Şol bir wagtyň özünde ýurduň Türkmenistana eksporty 1,5 göterim ýokarlanyp, 194,8 million ABŞ dollaryna deň boldy. Şeýlelikde, Türkmenistan Özbegistanyň söwda hyzmatdaşlarynyň ilkinji onlugyna girdi.

Russiýa we Türkmenistan Hazaryň ugry boýunça awtomobil ýoluny gurmagy maslahatlaşýar

Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygy Mihail Mişustin Russiýa bilen Türkmenistanyň Hazar deňziniň gündogar kenarýakasynda awtomobil ýoluny gurmak taslamasyny durmuşa geçirip biljekdigi barada aýtdy. «Halkara ulag ýollarynyň emele gelmegine aýratyn ähmiýet berýäris we biziň bu babatdaky wezipämiz türkmen kärdeşlerimiziň çemeleşmelerine doly laýyk gelýär. Bilelikde «Demirgazyk — Günorta» halkara ulag geçelgesiniň üstünde işleýäris we kämilleşdirýäris. Bu bolsa işewürlik üçin gurluşyk infrastrukturasy, hyzmatlar we söwda-logistika merkezleri, deňiz portlaryny döwrebaplaşdyrmak bilen baglanyşykly giň mümkinçilikleri açar» - diýip, RF-niň Hökümetiniň Başlygy Aşgabatda geçirilen Rus-türkmen işewürlik maslahatynyň dowamynda eden çykyşynda belledi.

Gaýtadan işleýän senagatyň ösüşleri

Soňky ýyllarda döwlet Baştutanymyzyň öňde goýan möhüm wezipelerine laýyklykda, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan milli önümlerimizi öndürmek babatda ägirt uly taslamalar amala aşyrylýar. Bu taslamalary durmuşa geçirmekde gaýtadan işleýän senagat üçin çig malyň öz ýurdumyzda öndürilýändigini aýratyn bellemelidir. Balkan welaýatynyň çäginde ýerleşýän, ýyllyk önümçilik kuwwaty 1 million 155 müň tonna karbamidi öndürmäge niýetlenen «Garabogazkarbamid» zawodynda öndürilýän himiki döküniň aglaba bölegi daşary ýurtly sarp edijilere iberilýär. Doly awtomatlaşdyrylan tertipde işleýän bu zawodyň sebitde deňi-taýy ýokdur. Onda Daniýanyň, Italiýanyň, Niderlandlar Patyşalygynyň we ABŞ-nyň häzirki zaman önümçilik tehnologiýalary ornaşdyrylandyr. Zawodda öndürilen önümiň tiz wagtda iberilmegine bu ýerde gurlan ýörite gämi duralgasy giň mümkinçilikleri döredýär.

Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy

Türk­me­nis­ta­nyň Döw­let ha­ryt-çig mal bir­ža­sy­nyň ge­çen hep­de­dä­ki söw­da­la­ryn­da ge­le­şik­le­riň 13-si hasa­ba alyn­dy. Da­şa­ry ýurt wal­ýu­ta­sy­na BAE-den, Ow­ga­nys­tan­dan, Azer­baý­jan­dan ge­len te­le­ke­çi­ler Türk­men­ba­şy­daky ne­bi­ti gaý­ta­dan iş­le­ýän za­wod­lar top­lu­myn­da ön­dü­ri­len gid­rou­sul­da aras­sa­la­nan di­zel ýan­gy­jy­ny hem-de Türk­me­nis­ta­nyň Dok­ma se­na­ga­ty mi­nistr­li­gi­niň kär­ha­na­la­ryn­da ön­dü­ri­len dür­li öl­çeg­li or­ta öwüş­gin­li bo­ýa­lan sü­tük­li önüm­le­ri sa­tyn al­dy­lar. Ge­le­şik­le­riň je­mi ba­ha­sy ABŞ-nyň 49 mil­li­on 582 müň dol­la­ryn­dan gow­rak bol­dy.

«Ama­zon» dün­ýä­niň iň gym­mat ba­ha­ly söw­da bel­gi­si­ne öw­rül­di

Dün­ýä­niň iň iri in­ter­net dü­kan­la­ry­nyň bi­ri «Ama­zon» kom­pa­ni­ýa­sy «Brand Fi­nans Glo­bal 500»-iň sa­na­wyn­da dün­ýä­niň iň gym­mat ba­ha­ly söw­da bel­gi­si diý­lip yg­lan edil­di. «Brand Fi­nance Glo­bal»-yň mag­lu­ma­ty­na la­ýyk­lyk­da, 2022-nji ýy­lyň de­giş­li döw­rün­den bä­ri, ABŞ-nyň 51 mil­liard dol­la­ry­na ba­ra­ba­r ýit­gi çe­ken­di­gi­ne ga­ra­maz­dan, «Ama­zon» kom­pa­ni­ýa­sy dün­ýä­niň iň gym­mat ba­ha­ly öň­ki söw­da bel­gi­si «App­le» kom­pa­ni­ýa­syn­dan oz­ma­gy ba­şar­dy.

Rowaçlyga barýan ýollar

Türkmenistany ykdysady we durmuş taýdan üstünlikli ösdürmegiň möhüm şerti hökmünde köp şahaly ulag düzümini döretmek hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň alyp barýan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Şu nukdaýnazardan döwletimiziň durmuş-ykdysady ösüşine çäksiz goşant goşýan ulag-logistika ulgamynyň kämilleşdirilmegine milli we halkara derejede uly üns berilýär. Bu ulgamda Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan iri möçberli taslamalary, şol sanda hereket edýän we gurulýan täze awtomobil hem-de demir ýollary döwrebaplaşdyrmak, raýat awiasiýasynyň, gämi gatnawynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny düýpli täzelemek hem-de giňeltmek boýunça taslamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär. Ulag ulgamynda alnyp barylýan işler ykdysady mümkinçilikleri durmuşa geçirmäge ýardam etmek bilen, parahatçylygy pugtalandyrmaga, ählumumy howpsuzlygy, durnukly ösüşi üpjün etmäge hem uly goşant goşýar. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda», «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda», «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini ösdürmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynda» ulag ulg

Energetika — ykdysadyýetiň möhüm ugry

Elektrik energiýasynyň öndürilýän möçberini we eksportyny artdyrmak, energiýa üpjünçiliginiň hilini ýokarlandyrmak, ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak maksady bilen, ony ulanmak arkaly senagat önümçiligi kärhanalarynyň gurulmagy pudagy ösdürmek strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlary hökmünde kesgitlendi. Alnyp barylýan işleriň netijeliligini artdyrmak üçin gysga wagtyň içinde iri taslamalar amala aşyryldy. Täze kuwwatly elektrik beketleri gurlup ulanmaga berildi. Ýurdumyzyň çäklerinden müňlerçe kilometr uzap gidýän elektrik geçirijileriň birnäçesi täzelendi. Täze energetika enjamlary oturdyldy. Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen gurluşygyna badalga berlen Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisi dünýä we sebit energetika ulgamynda ägirt uly ähmiýete eýedir. Özümizde sebitde we dünýäde deňi-taýy bolmadyk senagat kärhanalary hereket edýär.

Birža täzelikleri

Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 13-si hasaba alyndy. Daşary ýurt puluna Birleşen Arap Emirlikleriniň we Owganystanyň işewür toparlarynyň wekilleri “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň kärhanasynda öndürilen ЕСO-93 kysymly awtobenzini satyn aldylar. Owganystanly telekeçiler Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen dizel ýangyjyny, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen gidroarassalanan dizel ýangyjyny we binýatlyk ýagy satyn aldylar.

Türkmenistan we Russiýa iki sany gury ýük daşaýjy gämisini gurmakçy

Türkmenistanyň “Balkan” gämi gurluşyk we abatlaýyş zawody” AGPJ Tatarystanyň “Ak Bars” korporasiýasy bilen bilelikde iki sany gury ýük daşaýjy gämisini gurmagy maksat edinýär. Bu barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory Mämmethan Çakyýewiň penşenbe güni Aşgabatda geçirilen türkmen-rus işewürlik forumynyň dowamynda aýdanlaryna salgylanyp, TASS habarlar gullugy habar berdi. “Balkan” gämi gurluşyk we abatlaýyş zawodymyz bilen “Ak Bars” korporasiýasynyň arasynda iki sany gury ýük daşaýjy gämisiniň gurluşygy barada bilelikdäki Memoranduma gol çekildi. Häzirki wagtda şertnama düzmek we bu taslamany durmuşa geçirip başlamak üçin amallaryň üstünde işlenilýär” diýip, Mämmethan Çakyýew belledi.

Owganystan Akina gury portyndan Türkiýä haryt eksport edip başlady

Owganystan ilkinji gezek demirgazyk Farýab welaýatynyň Akina gury portynyň üsti bilen Türkiýä haryt eksport edip başlady. Bu barada Owganystanyň “Ariana” agentligi çarşenbe güni habar berdi. “Ýük ulaglary Türkmenistanyň we Eýranyň ýerüsti böleginden geçip Türkiýä baryp ýeter” diýip, Owganystanyň ulag we raýat awiasiýasy ministri aýtdy.

Demirgazyk-Günorta halkara ulag geçelgesi boýunça ýük iberilmeginiň mukdary 36,3% ýokarlandy

Demirgazyk-Günorta halkara ulag geçelgesi boýunça Demirgazyk demir ýol menzillerinden 2022-nji ýylda 0,6 million tonnadan gowrak ýük iberildi. Bu görkeziji 2021-nji ýyl bilen deňeşdirilende 36,3 göterim ýokarlandy. Bu barada “Interfax-Russiýa” agentligi duşenbe güni habar berdi. Demirgazyk-Günorta halkara ulag geçelgesiniň günbatar şahasynyň (Azerbaýjanyň üsti bilen) garaýollarynyň awtomenzilleri boýunça 448 müň tonna (+18,5%), gündogar şahasy boýunça (Gazagystan bilen Türkmenistanyň üsti bilen) 130 müň tonna (2 esse ýokarlandy) ýük iberildi. Mundan başga-da, Hazar deňziniň portlaryndan 26,6 müň tonna ýük ugradyldy (14 esse artdy).

Yhlasly zähmetiň miwesi

Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzda birnäçe döwrebap önümçilik, dokma kärhanalary hereket edýär. Bu kärhanalaryň önjeýli işledilmegi bilen halkymyzyň diňe bir tikin önümlerine bolan islegleri doly kanagatlandyrylman, eýsem, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň mukdarynyň hem artmagyna getirýär. Şeýle kärhanalaryň hatarynda Daşoguz şäherindäki «Çeper» tikin fabrigini görkezmek bolar. Fabrikde tikilýän dürli görnüşli, ýokary hilli önümler halkymyzyň isleglerini doly derejede kanagatlandyrýar. Munuň şeýledigine biz tikin fabriginiň önümçilik bölüminiň başlygy Gülsere Seýilhanowa bilen söhbetdeş bolanymyzda hem aýdyň göz ýetirdik. Ol geçen «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda kärhana boýunça 19694892 manatlyk iş edilip, bellenilen meýilnamanyň 181,1 göterim ýerine ýetirilendigini gürrüň berdi. Kärhanada tikilýän dürli görnüşli önümleriň matalary ýurdumyzda ýetişdirilýän pagta hasylynyň önümi bolup, özüniň ýokary hilliligi, arassalygy bilen tapawutlanýar. Şonuň üçin hem bu önümler alyjylarda ýakymlylygy we elýeterligi bilen uly gyzyklanma döredýär. Öndürilýän önümleriň 100-den gowrak görnüşi bolup, häzirki wagtda olaryň aglaba bölegi Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň, Döwlet serhet gullugynyň buýurmalary esasynda esgerler we serkerdeler üçin ýörite tikilen eşiklerden ybaratdyr. Şeýle-de tikin fabriginde bölek satuw üçin, uly ýaşdaky adamlara hem-de çagalara niýetlenen dürli görnüşli e

Milli ykdysadyýetiň kuwwatly pudagy

Dünýäniň kuwwatly energetika döwletleriniň hataryna girýän eziz Watanymyz baý uglewodorod serişdelerini netijeli peýdalanmak babatda maksatnamalaýyn işleri toplumlaýyn esasda durmuşa geçirýär. Hormatly Prezidentimiziň ykdysady strategiýasyna laýyklykda, tutuş halk hojalyk toplumyny diwersifikasiýalaşdyrmagy maksat edinýän wezipeleriň çözülmegi ýurdumyzda öndürilýän, daşary ýurtlarda uly isleg bildirilýän önümleriň möçberini artdyrmaga we görnüşlerini giňeltmäge gönükdirilendir. Milli ýangyç-energetika toplumynyň öňünde durýan giň möçberli wezipelere laýyklykda, daşary ýurt maýadarlary hem-de öňdebaryjy tehnologiýalara eýe bolan kompaniýalar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlyk giňden ösdürilýär. Ýurdumyzyň içerki bazaryny özümizde öndürilýän ýokary hilli önümler bilen doly üpjün etmek boýunça täze senagat pudaklarynyň sany barha artýar, uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemäge ýöriteleşdirilen ägirt uly döwrebap kärhanalaryň kuwwaty artdyrylýar. Olaryň hatarynda polietileniň we polipropileniň dürli görnüşlerini öndürýän Gyýanly şäherçesindäki polimer zawodyny, Ahal welaýatynda tebigy gazdan sintetiki benzin öndürýän zawody görkezmek bolar. Ahal welaýatyndaky bu kärhana dünýäde tebigy gazdan benzin öndürýän ilkinji zawod hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi we Şweýsariýanyň Federal tehnologiýa institutynyň hem-de ABŞ-nyň Daşky gurşawy goramak gaznasynyň degişli güwänamal

Ulag ulgamyndaky netijeli işler

Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyz rowaçlyklaryň ýoly bilen okgunly öňe barýar, günsaýyn ösýär, özgerýär, üstünlikleriň täze sepgitlerine eýe bolýar. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli syýasaty netijesinde, ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda döwlet bähbitli beýik işler durmuşa geçirilýär, durnukly ösüş gazanylýar. Ýurdumyzyň ähli ulgamlary bilen bir hatarda, ulag ulgamynda hem netijeli işler alnyp barylýar. Berkarar Watanymyzda ägirt uly taslamalar durmuşa geçirilip, mähriban halkymyzyň bagtyýar geljeginiň binýady berkden tutulýar. Eziz Diýarymyz özüniň ägirt uly ykdysady mümkinçiliklerini görkezip, ählumumy integrasiýa goşulyşýan ýurt hökmünde tanalýar. Türkmenistan döwletimiz bilen daşary döwletleriň hyzmatdaşlygy has-da giňeldilýär.

Türkmenistan bilen Eýranyň arasyndaky ulaglar arkaly söwda dolanyşygy 35,34% ýokarlandy

Eýranyň Türkmenistana eksporty häzirki Eýranyň senenamasynyň birinji dokuz aýynda (21-nji martdan 21-nji dekabra çenli) geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 35,34% ýokarlandy. Bu barada Eýran Yslam Respublikasynyň gümrük gullugynyň maglumatlaryna salgylanyp, “Iranian Mehr” agentligi geçen duşenbe güni habar berdi. Şu ýylyň dokuz aýynda Türkmenistan bilen Eýranyň arasyndaky söwda dolanyşygy 358,85 million ABŞ dollaryna barabar boldy we 1,03 million tonna ýetdi.

Türkmenistanda B-92 kysymly awiabenzin öndürilip başlandy

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň geçen hepdäniň anna güni geçirilen mejlisinde wise-premýer Ş.Abdrahmanow hasabatynyň çäklerinde «Türkmennebit» döwlet konserniniň Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň öndürýän nebit önümleriniň görnüşlerini artdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hem aýdyp, döwlet Baştutanyna täze, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümiň — B-92 kysymly awiabenziniň öndürilip başlanandygy baradaky hoş habary ýetirdi. Hasabatda bellenilişi ýaly, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy hem-de Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezi tarapyndan bilelikde önümiň bu görnüşini öndürmek boýunça tehniki şertler işlenip taýýarlanyldy we degişli işler ýerine ýetirildi.