"Türkmen sporty" gazeti

Esaslandyryjysy: "Türkmen Sporty" gazetiniň redaksiýasy
Salgysy: Aşgabat şäheri, 1995-nji köçe 66 jaýy
Telefon belgileri: 22-33-91, 22-33-72

Habarlar

Sport – dost-doganlyk köprüsi

Hormatly Prezidentimiz: «Biz sportuň mümkinçiliklerini parahatçylygyň hem-de dostlugyň bähbitlerine gönükdirmek bilen, hoşniýetlilik, dost-doganlyk ýörelgelerimizi mynasyp dowam etdirip, dünýä bileleşiginiň bähbitlerine, ählumumy parahatçylygyň we abadançylygyň maksatlaryna doly laýyk gelýän syýasaty alyp barýarys» diýip nygtaýar. Arkadagly Serdarymyzyň bu dürdäne sözleriniň döwrümiziň ajaýyp hakykatydygyna 3-nji dekabrda bolup geçen şanly wakanyň mysalynda ýene bir ýola aýdyň göz ýetirdik. Şol gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Kataryň Emiri Şeýh Tamim bin Hamad Al Taniniň çakylygy boýunça Katar Döwletine sapary amala aşyryp, türkmen-katar gatnaşyklaryny hemmetaraplaýyn ösdürmek bilen bagly ýokary derejede duşuşyk geçirdi hem-de ol ýerde dowam edýän Futbol boýunça dünýä çempionatynyň oýunlarynyň biriniň hormatly myhmany boldy. Döwlet Baştutanymyzyň sport baýramçylygyna bildirýän gyzyklanmasy ýurdumyzda sporty ösdürmäge hem-de wagyz etmäge, bu ulgamda netijeli halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga uly üns berilýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr. Bu sport baýramçylygy Ýer ýüzüniň dürli sebitlerinden futbolçylary we sportuň örän özüne çekiji bu görnüşiniň janköýerlerini bir ýere jemledi.

Bagtyýar durmuşyň gözbaşy

Hemişelik Bitaraplyk halkymyzyň parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetlilik, ynsanperwerlik ýörelgeleriniň dabaralanmasydyr. Hemişelik Bitaraplyk – Türkmenistan döwletimiziň dünýä ýüzündäki belent abraýynyň gözbaşy. Hemişelik Bitaraplyk – halkymyzyň umumadamzat ýörelgeleri bilen sazlaşýan ruhy binýady. Hormatly Prezidentimiziň, eziz Arkadagymyzyň alyp barýan beýik işleriniň netijesinde gazanylýan taryhy ösüşler, Garaşsyzlyk, hemişelik Bitaraplyk – bu mukaddeslikler bir-birinden üzňe göz öňüne getirip bolmaýan milli gymmatlykdyr. Hemişelik Bitaraplyk – ata Watanymyzyň sarsmaz, hemişelik mizemez sütüni. Hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli syýasaty, Gahryman Arkadagymyzyň paýhasy – hemişelik Bitaraplygyň dünýä ýalkym saçýan şamçyragy. Hemişelik Bitaraplyk – türkmeniň milli ruhunyň täzeden dabaralanmasy, ata-baba taryhy kökleri bilen sazlaşýan ajaýyp ýörelgesi. Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, Bitaraplyk bize ynamly ädimler bilen öňe gitmäge ýardam edýän, halkymyzyň ynsanperwerlik, parahatçylyk ýörelgelerini dabaralandyrýan, kuwwatly döwletimiziň, agzybir milletimiziň adyny, şöhrat-mertebesini dünýä ýaýýan gymmatlykdyr.

Bitaraplyk toýun toýlaýar halkym

«Bitaraplyk!» diýmek parahat döwrüm,Tarapdary – nurun paýlar çar ýana.Uzaldyp dostlugyň bagtyýar ömrün,Uzadar gollaryn okap, gurýana –Ýardam bolar ösüşlere barýana. Ýüreginde mydam raýdaşlyk bagty,Ynsanperwer ýollary bar mähriban.Türkmen ýörelgesi ýagtydan-ýagty,Ak bagt berip Arkadagym Gahryman –Arkadagly Serdarymyň mähri bar.

Türkmen karateçisiniň bürünç medaly

7-8-nji dekabrda Italiýa Respublikasynyň Ýesolo şäherinde karatedo boýunça ulularyň hem-de 21 ýaşa çenli (U21) türgenleriň arasynda geçirilen Wenesiýanyň Kubogyny almak ugrundaky halkara ýaryşdan hoş habar gelip gowuşdy. Türkmen türgeni bu abraýly ýaryşyň bürünç medalyna eýe boldy. Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň 2-nji ýyl talyby Dawut Nazmyradow 21 ýaşa çenli türgenleriň 75 kilograma çenli agramdaky ýaryşyna çykdy. Şeýlelikde, ynamly çykyş eden türkmen türgeni Wenesiýanyň Kubogy ugrundaky halkara ýaryşyň hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykmagyň hötdesinden geldi.

Ýaryşlara beslenýän dekabr

Şu günler sportuň birnäçe görnüşi boýunça Türkmenistanyň çempionatlarydyr birinjilikleri geçirilýär. Şol ýaryşlar türkmen türgenleriniň mümkinçiliklerini açmakda, milli ýygyndy toparlarymyzyň düzümini kämilleşdirmekde uly ähmiýete eýedir. Golaýda şol ýaryşlaryň çäklerindäki adaty karate hem-de badminton bäsleşikleri jemlendi. Diýseň dartgynly geçen pauerlifting ýaryşynyň gutarnykly netijeleri düýn kesgitlendi. Onda agyrlygy galdyrmagyň ussatlarynyň birnäçesi ýurdumyzyň çempionlygy ugrunda ýiti göreş alyp bardylar.

Okuw-türgenleşik sapagy

Kikboksing ýetginjekleriň hem-de çagalaryň iň söýgüli sport görnüşleriniň biridir. Bu görnüş eziz Diýarymyzda hem uly meşhurlyga eýedir. Kikboksing bilen meşgullanýan çagalaryň hem-de ýetginjekleriň ajaýyp üstünliklere eýe bolmagy sportuň bu görnüşinden ussatlaryň täze nesliniň kemala gelýändigini görkezýär. Golaýda Aşgabat şäheriniň bedenterbiýe we sport baradaky Baş müdirliginiň 4-nji sport mekdebiniň tälimçi-mugallymy Döwlet Nurmyradowyň sportuň şu görnüşi bilen meşgullanýan çagalar bilen geçiren görkezme okuw-türgenleşik sapagy hem bu hakykatyň beýanyna öwrüldi. Çünki Döwlet mugallymyň Diýarymyzda kikboksingiň meşhurlygyny artdyrmak maksady bilen, paýtagtymyzyň 3-nji sport mekdebinde geçiren sapagy oňa gatnaşyjylara düýpli täsirini ýetirdi. Munuň özi sapaga gatnaşýan ýaşlaryň ruhubelentliginde, ynamly hereketlerinde aýdyň şöhlelendi.

Ýeňişli ýollar

Hormatly Prezidentimiz Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň dünýädäki sport abraýyny belende götermek ugrunda beýik işleri amala aşyrýar. Talyp türgenlerimiz ýurdumyzyň milli ýygyndy toparlarynyň düzüminde sportuň görnüşleri boýunça Olimpiýa şäherçesinde, sport toplumlarynda we beýleki sport maksatly binalarda geçirilýän okuw-türgenleşik ýygnanyşyklaryna yzygiderli gatnaşýarlar. Ýokary okuw mekdebimiziň sportuň olimpiýa görnüşleri fakultetiniň täze binalar toplumynda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti bilen bilelikde talyp türgenlerimize berilýän nazary bilimleriň hilini ýokarlandyrmak, olaryň halkara ýaryşlarda üstünlikli çykyş etmeklerini gazanmak boýunça degişli işler utgaşykly alnyp barylýar. Institutymyzda dünýä we sebit derejesindäki iri halkara sport çärelerine, şol sanda Olimpiýa oýunlaryna taýýarlyk işleri guramaçylykly dowam etdirilýär.

Iňlis dili hepdeligi

Türkmenistanyň Bedenterbiýe we sport baradaky döwlet komitetiniň «Olimp» orta sport mekdebinde iňlis dili hepdeligi geçirilýär. Hepdelik ýurdumyzyň olimpiýa ätiýaçlygyny ýetişdirýän mekdebiň okuwçylarynyň iňlis dili boýunça kämillik derejesini görkezdi. Mekdebiň iňlis dili mugallymlary Maýa Amandurdyýewanyň hem-de Aýnagül Babaýewanyň okuwçylar bilen geçen gyzykly sapaklary geljekki ussatlaryň bu ugurda has-da kämilleşmeklerini şertlendirdi.

Bilýard bäsleşigi

«Türkmenistan — ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy» atly XII Uniwersiadanyň gyzykly ýaryşlary Diýarymyzyň sport durmuşyny özboluşly öwüşgine besleýär. Golaýda bu sport baýramçylygynyň çägindäki bilýard bäsleşigi jemlendi. Ýaryşa ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň 17-siniň toparlary gatnaşdy. Turuwbaşdan has ynamly çykyş eden Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň bilýardçy ýaşlary ýeňşi elden bermediler. Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň topary ikinji orna mynasyp boldy. Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň talyplaryndan düzülen topar bolsa öňdäki üçlügi jemlemegiň hötdesinden geldi.

Sakasy – saglyk

Gyşyň gelmegi bilen howanyň sowamagy ýiti respirator kesellerinden goranmagyň düzgünlerini berk berjaý etmegi talap edýär. Çünki şeýle keseller näsaglardan töwerekdäkilere diýseň aňsatlyk bilen ýokuşýar. Olardan goranmak üçin bedeniň kesellere garşy göreşip bilmek ukybynyň ýokary bolmagy möhümdir. Munuň üçin bolsa ynsanyň sagdyn durmuş ýörelgesini gündelik hemrasyna öwürmegi diýseň ähmiýetlidir. Sebäbi gündelik fiziki hereketler bilen yzygiderli berkidilýän beden ykjam hem-de kesellere garşy göreşmäge ukyply bolýar. Galyberse-de, gündelik arassaçylyk kadalarynyň ünsden düşürilmezligi diýseň peýdalydyr. Çygly süpürgiçler bilen arassaçylyk işleriniň yzygiderli geçirilip durulmagy maslahat berilýär. Üzärligiň tütedilmegi bolsa otaglaryň wiruslardan tämizlenmegini şertlendirýär. Şondan soň penjireleri açyp, otagyň howasyny çalyşmalydyr.

Mergenlik mekdebi

Nyşana ok atmak sportuň gadymy görnüşleriniň biridir. Ol öz gözbaşyny ýaýdan we arbaletden ok atmak boýunça ýaryşlardan alyp gaýdýar. XIV asyryň ortalarynda sportuň bu görnüşi kämilligiň möhüm tapgyryna gadam goýýar. Sportuň bu görnüşinde mergenlik zerurdyr. Elbetde, munuň hemmeler üçin elýeterlidigini bellemek gerek. Emma sportuň bu görnüşinden ussatlyga ýetmek üçin nyşana ok atmagyň nazaryýetiniň esaslaryny bilmek, tehnikasyna eýe bolmak, onuň elementlerini yzygiderli kämilleşdirmek, gazanylan endikleri berkitmek, şu ugra kän zähmet, wagt sarp etmek gerekdir. Has uly netijelere ýetmek bolsa diňe nyşana ok atmagyň kämil tehnikasyny däl, eýsem, öz duýgularyňa eýe bolmak başarnygyny hem talap edýär.

Bedenterbiýe boýunça usuly maslahatlar

Türkmenistanyň Bedenterbiýe we sport baradaky döwlet komiteti tarapyndan ýurdumyzyň bilim ulgamynda zähmet çekýän bedenterbiýe mugallymlary bilen guralýan usuly maslahatlaryň Lebap we Mary welaýatlaryndaky tapgyrlary hem ýokary guramaçylykly geçirildi. Bedenterbiýe mugallymlarynyň we tälimçileriň gatnaşmagynda geçirilen usuly maslahatlar möhüm many-mazmuny bilen tapawutlandy. Maslahatlarda Watana wepaly, zähmetsöýer, sagdyn we ruhubelent ýaş nesilleri terbiýeläp ýetişdirmekde bedenterbiýäniň we sportuň ähmiýeti, sport mekdepleri bilen umumy bilim berýän orta mekdepleriň ysnyşykly işlemekleriniň netijesinde gazanyljak üstünlikler, sagdyn durmuş ýörelgesini hem-de fiziki işjeňligi ýaşlaryň durmuşyna giňden ornaşdyrmagyň wajyplygy barada gürrüň edildi. Bulardan başga-da, sport mekdepleriniň ýolbaşçylaryna we tälimçi-mugallymlara ýörite tassyklanan resminamalaryň, has takygy «Bedenterbiýe we sport çäreleri geçirilende berjaý edilmeli howpsuzlyk kadalary», «Bedenterbiýe we sport babatda okuwçylaryň goşmaça biliminiň bilim maksatnamalary boýunça okuwa kabul etmegiň hem-de okaýanlaryň jemleýji synagyny geçirmegiň görnüşiniň we tertibiniň», «Bedenterbiýe we sport guramasy tarapyndan türgeni hasaba almagyň, türgeniň hasaba alnandygy hakynda şahadatnamany bermegiň, çalyşmagyň, türgeniň hasaba alnandygy hakynda maglumatlary bermegiň hem-de bedenterbiýe we sport guramasy tarapyndan hasaba

Welaýatlardan habarlar

Hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda ýaşlary sporta höweslendirmek, olaryň arasynda sporty wagyz etmek ugrunda durmuşa geçirilýän işler miwesini berýär. Ýurdumyzda Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen gurlup, ulanylmaga berlen, ähli döwrebap şert-mümkinçilikleri özünde jemleýän sport mekdepleri bu günki gün ýaş nesilleriň iň bir gelim-gidimli ýerine öwrüldi. Gökdepe etrabynyň Tagan Baýramdurdyýew adyndaky geňeşligindäki sport mekdebinde hem okuwçylaryň okuwdan boş wagtlarynda türgenleşmekleri, bedenlerini berkitmekleri üçin ähli şert-mümkinçilikler döredilendir. Bedenterbiýe mugallymlarynyň gurnaklaryna çagalardyr ýetginjekler uly höwes bilen gatnaýarlar. Çagalar mugallymlaryň her bir görkezmesini ýerine ýetirmek üçin yhlas-başarnyklaryny gaýgyrmaýarlar. Munuň üçin ýaş nesil Gahryman Arkadagymyza, Arkadagly Serdarymyza tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýdýarlar. Goçmyrat BAÝRYÝEW,

Sporty kämilleşdirýän tehnologiýalar

Tehnologik ösüşiň iň täze gazananlary sport ulgamynyň kämilleşmegine ýardam edýär. Bu tehnologiýalar maglumatlaryň seljermesinden başlap, oýnuň işjeňligine hem-de janköýerleriň oýundan lezzet almagyna çenli güýçli täsirini ýetirýär. Soňky 10 – 20 ýylyň dowamynda tälimçiler öz türgenleriniň görkezijilerini seljermek üçin sanly ulgamyň mümkinçiliklerinden işjeň peýdalanýarlar. Eminler çylşyrymly ýagdaýlarda adalatly netije çykarmak üçin tehnologik «kömekçiler» bilen iş salyşýarlar.

Futbol täzelikleri

Türkmenistanyň futbol çempionatynyň 25-nji tapgyrynyň çäginde myhmançylykda «Şagadam» toparyndan 4:2 hasabynda üstün çykan «Ahal» topary taryhynda ilkinji gezek Türkmenistanyň futbol çempionatynyň ýeňijisi boldy. Mergen Orazowyň tälim berýän topary bu abraýa çempionatymyzyň tamamlanmagyna üç tapgyr galanda mynasyp boldy.

Zenanlaryň dünýä çempionaty

Millionlaryň söýgüli oýny bolan futbol zenanlaryň arasynda-da sportuň iň meşhur görnüşleriniň biridir. Şu günler Katarda dowam edýän erkekleriň arasyndaky dünýä çempionatyna zenanlaryň emin, hünärmen, galyberse-de, janköýer hökmünde işjeň gatnaşýandyklary munuň aýdyň mysallarydyr. Zenanlaryň arasynda Halkara Futbol federasiýasynyň howandarlygyndaky ilkinji dünýä çempionaty 1991-nji ýylda Hytaýda geçirildi. Şondan bäri her dört ýyldan bir gezek guralýan ýaryşyň meşhurlygy barha artýar. Ilkinji dünýä çempionatynyň jemleýji tapgyryna 12 ýygyndy gatnaşan bolsa, soňlugy bilen olaryň sany 24-e ýetdi. Indiki ýyl bolsa futbol baýramçylygynda 32 topar çykyş eder.

Suwda ýüzmek hakda söz

Arheologlar: «Suwda ýüzmek – gadymy döwürlerde dörän sport görnüşi» diýip, gadymy Müsürde, Finikiýada, Assiriýada we beýleki ýerlerde toplan maglumatlaryna esaslanyp aýdýarlar. Italiýanyň Turin şäheriniň muzeýinde saklanyp galan, ýüzüp barýan adamyň şekilini görkezýän barelýef hem munuň şeýlediginden habar berýär. Ýüzüjiniň görnüşi bu işiň 3 müň ýyl mundan ozal müsürli heýkeltaraşyň elinden çykandygyny görkezýär. Suwda ýüzmek boýunça Ýewropanyň ilkinji mekdeplerinde türgenleşikler ýüzüş ýodalaryna bölünmedik açyk suwda geçirilipdir. Hatda 1900-nji ýylyň Pariž Olimpiadasynda hem suwda ýüzmek boýunça ýaryşlaryň geçirilen ýerinde hiç hili kesgitli aralyk ýa-da bölünen ýodajyklar bolmandyr. Hoşboý ysly howaly, arassalanan we ýyly suwly, ýörite ýagtylandyryş hem-de ýüzüji üçin zerur bolan beýleki şertler bilen üpjün edilen döwrebap howuzlar sportuň bu görnüşiniň has-da ösmegine getirdi. Suwda ýüzmek boýunça diňe bir şertler däl, eýsem, ýüzüjileriň resmi egin-eşikleriniň görnüşleri-de ýyllaryň geçmegi bilen düýpgöter üýtgedi.

«Formula–1» ýaryşynyň taryhyndan

Ýarym asyry arka atan «Formula–1» ýaryşy häzirki wagtda dünýäde uly meşhurlykdan peýdalanýar. Ýeňijisi bir ýylyň dowamynda geçirilýän tapgyrlaryň netijesinde kesgitlenilýän bu bäsleşik dürli ýurtlarda «Gran Pri» ady bilen guralyp, ýylyň ahyrynda köp utuk toplan sürüji ýeňiji diýlip yglan edilýär. Ýaryşda diňe bir sürüjiler däl, eýsem, awtoulag öndüriji şereketler hem öz aralarynda bäsleşýärler. FIA (Halkara awtomobil federasiýasy) tarapyndan geçirilýän «Formula–1»-iň taryhyndaky ýaryşlaryň aglabasy Ýewropada guralan hem bolsa, ol soňky ýyllarda dünýäniň beýleki yklymlarynda hem giň gerime eýe boldy. «Formula» sözi, ýaryşa gatnaşyjylaryň ählisiniň berjaý etmeli düzgünleriniň jemi diýmegi aňladýar. Diýmek, ähli ugurlarda bolşy ýaly, bu bäsleşikde hem tertip-düzgün ilkinji orunda goýulýar.

Taryhda şu gün

Şol gün dünýäniň dürli künjeklerinde futboly ýaýbaňlandyrmak boýunça çäreler guralýar. Käbir çeşmelerde Bütindünýä futbol gününiň 1988-nji ýyldan, käbirlerinde bolsa 1992-nji ýa-da 2009-njy ýyldan bäri geçirilip gelinýändigi aýdylýar. Ýöne her ýylyň 10-njy dekabrynyň halkara futbol güni hökmünde bütin dünýäde kabul edilendigini bellemek gerek.

Watanymyzyň sport abraýy barha beýgelýär

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ähli ugurlarda ösüşiň täze belentliklerine tarap öňe barýan Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimizde sport ulgamy hem düýpli özgerişlere beslenýär, uly ösüşlere eýe bolýar. Gahryman Arkadagymyzyň parasatly başlangyçlary esasynda ata Watanymyzyň dünýäde sport döwleti hökmünde ykrar edilmeginiň bu günki gün ýurdumyzyň her bir raýatynyň kalbyny çäksiz buýsanja besleýändigini nygtasak, elbetde, diňe hakykaty sözledigimiz bolar. Paýtagtymyz Aşgabat şäherinde geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary, Agyr atletika boýunça dünýä çempionaty, şeýle-de «Amul – Hazar 2018» halkara awtorallisi we beýleki halkara sport ýaryşlary dünýä sportunyň taryhyna altyn harplar bilen ýazylan wakalar bolup, ýurdumyzyň şan-şöhratyny täze belentliklere göteripdi. Hawa, bedenterbiýäni we sporty ösdürmek bilen bagly işler ajaýyp zamanamyzda hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda has-da rowaçlanýar. Türkmenistanyň dünýäniň sport giňişligindäki abraý-mertebesi öňküden hem belende göterilýär. Arkadagly Serdarymyzyň taýsyz tagallalarynyň, durmuşa geçirýän beýik işleriniň netijesinde raýatlaryň saglygyny goramak we berkitmek, şeýle hem jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak, köpçülikleýin bedenterbiýäni, sporty ösdürmek boýunça öňde goýlan wezipeler üstünlikli amala aşyrylýar. Eziz Diý