"Standart, hil we howpsuzlyk" žurnaly

Esaslandyryjysy: Türkmen Standartlar maglumat merkezi
Salgysy: Aşgabat şäheri, Oguzhan köçesi 201-nji jaýy
Telefon belgileri: 39-25-76

Habarlar

“Senden soňkulara ýadygär bolar”

Bagtyýar türkmen halky bu gün beýik akyldar, şirin dilli söz ussady Magtymguly Pyragynyň arzuwlan zamanasynda - berkarar döwletde ýaşamak bilen, nusgawy şahyryň döredijiligine, edebi-mirasyna uly sarpa goýýar. Hormatly Prezidentimiziň 2024-nji ýylda Gündogaryň beýik akyldary we nusgawy şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny bellemek bilen baglanyşykly Karara gol çekmegi hem munuň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. Gündogaryň nusgawy şahyry we beýik akyldary Magtymguly Pyragynyň halkyna miras goýan dürdäneli mirasyny dünýä ýaýmakda yzygiderli alada edýän Gahryman Arkadagymyz: “Magtymguly Pyragy adamzada tämiz ruhly, sagdyn ahlakly, şirin zybanly, ajaýyp şygyrlary miras galdyran akyldar şahyrdyr. Bu günki gün bütin adamzat türkmen halkynyň beýik akyldar ogly Magtymguly Pyragynyň hatyrasyny belentde tutup, beýik söz ussadynyň şygyrlaryndan egsilmez ylham, ruhy güýç alýar” diýip, örän jaýdar belleýär. Hormatly Prezidentimiz Magtymguly Pyragynyň eserleriniň dürli dillere terjime edilmegi, dürli ýurtlarda dana şahyrymyzyň ýadygärliginiň dikeldilmegi, baý edebi mirasynyň çuňňur öwrenilmegi ugrunda hem uly tagalla edýär. Türkmeniň milli buýsanjy, şygryýet äleminiň şamçyragy beýik akyldar şahyr Magtymguly Pyragynyň şahyrana poeziýasyny türkmeniň hut öz milli ruhunda öwrenmek bagtynyň bize berkarar eýýamda miýesser edendigini guwanç bilen belläsimiz gelýär.

Akyl­dar şa­hy­ryň paýhas ummany

Türk­men hal­ky­nyň ga­dym­dan gel­ýän mil­li mi­ra­sy, baý ede­bi­ýa­ty bar. Nus­ga­wy ede­bi­ýa­ty­my­zyň baý­ly­gy, giň ma­ny-maz­mu­ny yl­my esas­da öw­re­nil­ýär. Çün­ki mil­li ede­bi­ýa­ty­my­zy wa­gyz et­mek, dün­ýä ýaý­mak esa­sy ugur­la­ryň bi­ri­dir. Nus­ga­wy ede­bi­ýa­ty­my­zyň gör­nük­li we­ki­li bo­lan Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň dö­re­di­ji­li­gi, aja­ýyp goş­gu­la­ry yn­san kal­by­ny ruh­lan­dyr­ýar. Şo­nuň üçin hem şa­hy­ryň goş­gu­la­ry dün­ýä­niň dür­li kün­jek­le­rin­de oky­jy­lar ta­ra­pyn­dan uly hö­wes bi­len okal­ýar. Mag­tym­gu­ly­nyň goş­gu­la­ry­ny ede­bi­ýat­çy­lar, dil­çi­ler, dün­ýä alym­la­ry yl­my esas­da öw­ren­ýär­ler.

Buý­sanç­na­ma

Wa­tan was­py dö­nüp dil­de des­sa­na,Çar ýan­lar öw­rü­lip gül­li bos­sa­na,Aý­dym-saz­lar dol­ýar ze­min-as­ma­na,Hal­kyň Ar­ka­dag­ly za­ma­na­sy bu. Ber­ka­rar­lyk — buý­san­jy­myz bag­ty­myz,Bag­ty­ýar­lyk gad­ryn bil­ýär hal­ky­myz,Pa­ra­hat aý-gün­ler saç­ýar ýal­ky­myn,Hal­kyň Ar­ka­dag­ly za­ma­na­sy bu.

Bu duralga – dekabr

«7/24. tm», № 49 (132) Durmuş, wagt bir otly mysaly. Bir ýylyň dowamynda on iki sany duralga bar diýip göz öňüne getirsek, biziň indiki garşy alan duralgamyz — dekabr atly ülke. Bu mesgeniň özboluşly tebigaty, aýratynlyklary bar. Dekabr – gyşyň ilkinji aýy. Ýagmyr Pirgulyýewiň goşgusynda gyş özüni şeýle suratlandyrýar:

Türkmeniň

Jeýhun bilen bahry-Hazar arasy,Çöl üstünden öser ýeli türkmeniň.Gül-gunçasy – gara gözüm garasy,Gara dagdan iner sili türkmeniň. Hak sylamyş bardyr onuň saýasy,Çyrpynşar çölünde neri-maýasy,Reňbe-reň gül açar ýaşyl ýaýlasy,Gark bolmuş reýhana çöli türkmeniň.

Mä­hir da­rag­ty­nyň gü­li

(Aksona SAPARMEDOWANYŇ çeken suratlary.) Osmanjygyň jäk-jäk sesine Mahym gelin sünnäläp, keşdeläp oturan daraýy donuny ýerde goýdy-da, haýdap sallançakda aglap ýatan çagajygy eline alyp, köşeşdirmäge durdy.

Türkmen prozasynyň ussady

Türkmen realistik prozasynyň başyny başlanlaryň biri, 1906-njy ýylda Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Gökdepe obasynda dünýä inip, 1944-nji ýylda Beýik Watançylyk urşunda wepat bolan Nurmyrat Saryhanowyň döredijilik mirasy 70 — 80 ýaşaýança öndümli işlän ýazyjylaryňky ýaly tom-tom galyň kitaplardan ybarat däl. Ýöne türkmeniň «Az bolsun, uz bolsun» diýen nakylyna görä, ajaýyp ýazyjynyň sany az eserleri türkmen edebiýatyna örän uly goşant goşdy. Nurmyrat Saryhanowyň bize galdyran edebi mirasynda iň gymmatlylary «Şükür bagşy» powesti bilen «Kitap» hekaýasy bolsa gerek. Men ýazyjylaryň döredijilik ýoly hakda oýlanyp, kän ýyllar mundan ozal çeper döredijilik meýdanynda bolup geçýän bir özboluşlylyga üns berdim. Ol hem, gowy proza eseriniň gowudygyna okyjydan, edebiýaty öwreniji alymdan öňürti kinorežissýorlaryň baha bermegi. Üns berseňiz, halkyň halan proza eserleriniň aglabasy kinoteatrlaryň ekranlaryna çykandyr. Berdi Kerbabaýewiň «Aýgytly ädimi», Gylyç Kulyýewiň «Gara kerweni», Naryman Jumaýewiň «Ýuwaş gelni», Nurmyrat Saryhanowyň «Şükür bagşysy»... Bu sanawy uzaltsaň, uzaldyp oturmaly. Nurmyrat Saryhanowyň döredijiligi hakda oýlansaň, ýene bir aýratyn dörän sowala jogap tapmaly bolýarys. ХХ asyryň ikinji ýarymynyň iň ýörgünli režissýorlarynyň biri, psihologik eserleriň muşdagy Bulat Mansurowyň dek düýn — şu gün ýazylan onlarça gowy proza eserleri barka, asyryň ýe

Duýguly dünýä

GARAŞ, EJE! Garaşýan ýok senden başga,Sen bir maňa garaş, eje! Barmaz öýtme diýip: «Daş-la»,Sen bir maňa garaş, eje!

Şygryýet bossany

SEN MENI IDEME! Gözlerme seretme! Tapmarsyň ondanSaplygyň, Saglygyň alamatyny.Bir eleşan geçip gitdi deňimden,Okladym gülberne garamatymy.

Şygryýet çemeni

HÜWDI Sallançagyň bagynyÇekeýin men, jan bala.Gül boýnuňa alajaDakaýyn men, jan bala.

Ýetip gelýär Täze ýylymyz

GADYRLY OKYJYLAR, EZIZ WATANDAŞLAR! Sizi ýetip gelýän Täze ýyl baýramy bilen gyzgyn gutlaýarys! Goý, ýetip gelýän täze — 2023-nji ýyl uly üstünliklere, bagtyýarlyga beslensin! Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiziň durmuşa geçirýän tutumly işleriniň netijesinde Garaşsyz, baky Bitarap ýurdumyzyň şan-şöhraty has-da belende galsyn!

Şygryýet

«Her şahyr öz Watanynyň aýdymçysydyr». * * *

Zerli köýnek (Gülküli kyssa)

Arada köne tanşymyň dükanyna bardym. Ol meni gadyrly garşylady. Didarlaşmadygymyza esli wagt bolaýanam ekeni. Oturyp birki käse çaý içdik. Gaýtjak wagtymda ol: — Dost jan, täze, owadan mata getirdim. Heniz hiç kime satamok. Amatly bahadan gelnejeme bir kişilik bereýin. Äkit, ilden öň geýsin-le — diýip, bir top matany görkezdi.

Harby habarçy ýazyjylar

Edebiýat, sungat adamlarynyň ykballarynyň harby durmuş bilen baglanyşýanlary-da az däl. Biz hem harby habarçy bolup, jeň meýdanlarynyň wakalaryny döwürleýin metbugatda, soň bolsa öz eserlerinde suratlandyran ussatlaryň käbirleri hakda durup geçmegi makul bildik. Alekseý Tolstoý 1882-nji ýylyň 29-njy dekabrynda Samara guberniýasynyň Nikolaýewsk obasynda dünýä inýär. Ol öz döwürdeşleriniň ykbaly bilen baglanyşykly ençeme eserleri, ylmy makalalary ýazýar. A.Tolstoýyň harby habarçylyk döwri birinji jahan urşy bilen baglanyşykly. Saglyk ýagdaýy bilen harby durmuşdan daşlaşmaly bolan ussat «Görgüden gözi açylmadyk», «Ikatýogyň gözýaşlary», «Pýotr I», «Aelita», «Inžener Gariniň giperboloidi», «Çörek», «Uýalar» ýaly eserleri okyjylara ýadygär goýdy.

Gyşda çözülen mesele (Rus tymsaly)

Bir adamyň üç ogly bar ekeni. Olaryň üçüsiniňem kän-bir zähmet bilen ugry ýok ekeni. Olary zähmete imrindirjek bolup, kakalary dürli usullary gözläpdir, ýöne känbir gazanan netijesi bolmandyr. Aýlar aýlanyp, ýyllar dolanýar, oglanlaryň welin daş keşbi özgerse-de, häsiýetleri öňküligine galypdyr. Emma kakalaryna wagt mazaly täsirini ýetiripdir. Halys garrap, tapdan düşensoň, ol bir kagyzyň ýüzüne wesýetnama ýazypdyr-da, ogullaryna: «Muny men dünýäden ötenimden soň, oba kethudasynyň ýanynda okarsyňyz» diýipdir.

Kanagat baý eýlär, nebis har eýlär

Obadan saýlanyp, gum depeleriniň arasyndan uzak ýola rowana bolan kerweniň gapdalyndan atly-ýaragly barýan bir ýigit, täze donunyň owadan nagyşlaryny sypalap, çalaja hiňlenip gelýärdi. Düýäniň üstünde ýigidiň bu bolşuny synlap oturan oba ýaşulusy mylaýym sesi bilen: «Ogul, kerweniň çepinden ýöreme!» diýip, at üstündäkä ýüzlenýär. Ýaşulynyň bu sözlerinden soň, ýigit derrew atyny debsiläp, kerweniň sag tarapyna geçýär.  Emma, silkme telpegini eline alyp, onuň buýra-buýra bolup duran ýüňlerini synlap başlan ýigide täzeden ýüzlenen ýaşuly: «Balam, kerweniň sagyndan ýöreme!» diýip,  hoşamaýlyk bilen garaýar. Ýaşula söz gaýtarmagy uslyp bilmedik ýigit kerweniň öňüne geçip, täze guşagynyň seçeklerini yhlas bilen sypalany hem şoldy welin, ýaşulynyň: «Ýaş ýigit, kerweniň öňünden ýöreme!» diýen sözleri ony biraz bimaza edýär. Ýöne töweregine syr bildirmeýär-de, ýigit kerweniň yzyna geçýär. «Indi ýaşuludan gep eşitmesem gerek» diýip pikir edip, arkaýynlaşyp, täzeje gara ädiginiň gonjuna çalaja kakyp goýbereni hem şoldy welin, synçy ýaşuly bu gezegem ýakymly sesi bilen ýigidiň ünsüni bölýär: «Jan balam, kerweniň yzyndan ýöreme ahyryn!». Bu gezek atynyň başyny çeken ýigit oňa: «Ýaşuly, kerweniň sagyndan, çepinden, yzyndan ýa-da öňünden ýöremeli däl bolsa, onda men nähili ýöremeli?!» diýip ýüzlenýär. Ýaş ýigidiň bu soragyna dana ýaşuly çalaja ýylgyryp, şol bir mylaýym we açykgöwün

Türkmenistanym

Döwletim berkarar, döwrüm bagtyýar,Adalatyň ýurdy  Türkmenistanym.Hukuga täze ýol açdy Arkadag,Adalatyň ýurdy  Türkmenistanym. Rowaçlygyň Watanydyr Diýarym,Munda hasyl bolýar arzuw-hyýalyň,Soňsuzdyr tarypyň,                           waspyň,                                       beýanyň,Adalatyň ýurdy  Türkmenistanym.

Dünýä ýollar salan ädimleriňden

Ýeriň ýüzünde, dünýäniň düzünde ata Watanyny, ene topragyny bar eýleýänler, at-abraýyny belende göterýänler Hakyň nazary düşen Ogullardyr, çyn ägirtlerdir. Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Serdarymyzyň şu zeýil Beýiklerdigini bir gezek däl, yzygiderli saýrap-saýrap aýdandyryn, aýdarynam.

«...Sözlär tili türkmeniň»

Dil — aragatnaşyk serişdesi. Ol özara düşünişmegiň, jemgyýetde sazlaşygy döretmegiň, aňyýeti ösdürmegiň, taryhymyzy, däp-dessurlarymyzy, ata-babalarymyzyň durmuş tejribesini, müňýyllyklaryň dowamynda toplan pähim-paýhasyny geljekki nesillere ýetirmegiň serişdesidir. Gahryman Arkadagymyzyň belleýşi ýaly, biziň dilimiz ähli türki dilli halklar üçin düşnükli bolmak bilen, ol öz tebigaty boýunça dünýäniň esasy dilleriniň hatarynda durmaga mynasyp dildir. Ol söz baýlygy, sözleriniň many goýazylygy, täsirliligi, grammatik gurluşynyň kämilligi taýdan dünýä dilleriniň hiç birinden kem oturmaýar. Ýurdumyzyň Konstitusiýasynda ene dilimize döwlet dili hukugy berlip, ol sözüň doly manysynda döwleti dolandyryşyň, ylym-bilimiň, metbugatyň, syýasy, çeper, ylmy edebiýatlaryň, resminamalaryň ýazylýan diline, köp stilli, ösen milli edebi dile öwrüldi. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşinde türkmen dili ýurdumyzyň ähli bilim edaralarynda, okuw-terbiýeçilik mekdeplerinde okatmagyň we terbiýe bermegiň esasy dili hökmünde kesgitlenildi. Garaşsyz Diýarymyzyň ähli ýerinde iş dolandyrylyşy türkmen dilinde alnyp barylýar, olardaky ulanylýan ähli resminamalar döwlet dilinde ýazylýar. Hatda döwletara gatnaşyklarda-da milli dilimiziň mynasyp orny bar, sebäbi daşary ýurtlar bilen baglaşylýan dürli döwletara şertnamalar düzülende-de döwlet dili ulanylýar.

Ylym-bilim durmuşa ýagty saçýar

Türkmen obalarynyň birinde agaç ussasy ýaşapdyr. Ol örän tygşytly ýaşaýan ekeni. Bir günem goňşusy onuň ýanyna gelip: — Näme üçin ýöne pul toplap ýörsüň? Özüň üçin haýry bolmasa, ol pullary näme etjek? — diýip, nagarasyny döwüpdir. Ussa oňa: