"Türkmenistan" gazeti

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-60-88, 39-95-06, 39-95-67
Email: turkmenistan-gazeti@online.tm

Habarlar

Ylhamyň sazlaşygy — ruhuň birligi

Aýry-aýry ynsanlara döredijilik zehininiň berilýändigini durmuş bize subut edip gelýär. Şeýle ynsanlaryň döreden eserleri pähim-parasada öwrülip, dilden-dile geçip, bakylyga eýe bolýar. Sözümizi tassyk etmek üçin Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet guşy» romanyndan bir mysala ýüzleneliň: «Ylhamyň Alla tarapyndan berilýändigi çyn bolmaly, Mälikgulynyň serine goşgy setirleri yzly-yzyna geldi durdy, olary kagyza geçirere ýagdaýynyň — ne galamynyň, ne-de kagyzynyň ýokdugyna Mälikguly gynanmak gynandy. Asyl, ol setirler ömürlik saklanmak üçin gelen eken». Biz şu makalamyzda ylahydan ylham berlen döredijilik adamlarynyň durmuşynda biri-birine ýakyn käbir meňzeşlikleriň bolýandygy, şeýle-de şygryýetde ussatlyga ýeten şahyrlaryň döreden eserleriniň özünden soňkulara ylham ganaty bolýandygy hakynda Gahryman Arkadagymyzyň beýik mertebä eýe bolan kyblasy Mälikguly Berdimuhamedowyň döredijiliginiň käbir pursatlarynyň Magtymguly Pyragynyň döredijilik ýoly bilen ýakyn baglanyşyga eýediginiň mysalynda söhbet açmakçy bolýarys. Umuman alnanda, bu ýagdaý beýik şahsyýetleriň ruhy taýdan biri-birine ýakyndygynyň netijesidir.

Milli oýunlar — terbiýeçilik mekdebi

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe nesil terbiýesi hakyndaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Häzirki wagtda ylymly-bilimli, giň dünýägaraýyşly, ýokary ahlak düşünjeli we sagdyn ruhly nesilleri terbiýeläp ýetişdirmekde mynasyp işler durmuşa ornaşdyrylýar. Ýurdumyzda iň kämil tehniki serişdeler bilen üpjün edilen çagalar baglarynyň, umumy bilim berýän we ýöriteleşdirilen mekdepleriň, ýokary okuw mekdepleriniň ençemesiniň gurulmagy, öňden hereket edýänleriniň bolsa döwrebaplaşdyrylmagy nesil terbiýesine ýurt derejesinde nähili uly ähmiýet berilýändiginiň subutnamasydyr. Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabynda türkmeniň inim-çykymy, dowamata öwrülen kada-düzgünleri baradaky ajaýyp ýörelgeleri giňden beýan edilýär. Kitapda türkmençilikde 7 zady ýüze sylmagyň parz hasap edilýändigi barada hem örän gyzykly maglumatlar berilýär. Alym Arkadagymyzyň jaýdar belleýşi ýaly her bir türkmen maşgalasynda çaga dünýä inende ony ýüze sylyp, mähir bilen gurşap alýarlar. Ol çaganyň ulalyp, ilhalar, edep-terbiýesi ýetik, zähmetsöýer adam bolup ýetişmegi üçin çagalygyndan alada edilýär. Çünki, çaga her öýüň şatlygy, guwanjy, geljegi, maşgalanyň dowamaty.

Nalaç baba ýadygärlikler toplumy

Üstýurt gyrynyň uzyn dilkaw şekilli bir çüňki ýurdumyzyň demirgazyk çäginde ýarym aýlaw şekilli uzap gidýär. Şol dilkaw şekilli gyryň içki bölegine Aýböwür diýilse, günorta gündogara uzap gutarýan bölegine Nalajyň gyry diýilýär. Şol ýerde Nalaç baba ady bilen gadymy gonamçylyk hem-de ýadygärlikler toplumy ýerleşýär. Ýeri gelende, Üstýurt gyrynyň Aýböwüriň daşyndan aýlanýan böleginde, düzlük bilen gyryň sepleşýän ýerinde gurlan Döwkesen, Şamahy galalary bilen Nalaç baba ýadygärlikler toplumyndaky köp sanly meňzeşlikler şeýle synlanyňda hem bildirýär. Oňa Bötendagdaky Ybraýym Edhem ýadygärlikler toplumyny hem degişli etmek mümkin. Nalajyň gyrynyň gündogar eňňidindäki Şirwan galasy ýokarda sanalan galalardan diwarynyň pagsadan galdyrylanlygy bilen tapawutlanýar. Bulara Döwkeseniň golaýynda düzlükde gurlan Akgalany, Bötendagyň etegindäki Adak galasyny hem goşmak bolar. Bötendagda Adak ady bilen iki sany gala bolup, onuň Tüni derýanyň köne hanasynyň gündogar tarapyndakysy abat diýen ýaly saklanyp galypdyr. Bötendagyň etegindäkisi bolsa ýumrulyp, haraba öwrülipdir. Bu galalar baradaky käbir maglumatlar orta asyr çeşmelerinde duşýan hem bolsa, olar barada ylmy jähetden çemeleşilen maglumatlar geçen asyryň başyndan başlanýar. Rus alymy S. P. Tolstow 1936-njy ýylda uçardan alnan suratlar esasynda bu galalaryň köpüsi baradaky maglumatlary ilkinji ylmy dolanyşyga girizýär. Öňki çeşmelerde

Dünýäde ykrar edilen sungat

«Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynyň ganatly habarlary, buşluk sözleri dilden-dile geçip, bagtyýar watandaşlarymyzyň kalbyny heýjana salýar. Neneň buýsanmajak, neneň begenmejek?! Uzak ýollar aşyp gelen şeýle hoş habarlar ýöne bir buşluk bolman, eýsem, olar Watanymyzyň at-abraýyny, şan-şöhratyny dünýä ýaýýar. Ministrler Kabinetiniň geçen hepdäniň anna güni sanly ulgam arkaly geçirilen nobatdaky mejlisinde beýan edilen hoş habar hem halkymyzda uly buýsanç döretdi. ÝUNESKO-nyň Maddy däl medeni mirasy goramak boýunça komitetiniň Marokkonyň Rabat şäherinde geçirilen 17-nji mejlisinde döwletimiziň hödürnamasy esasynda, türkmen keşdeçilik sungatyny Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizmek baradaky çözgüt biragyzdan kabul edildi. Bu habarda zenanlarymyzyň kalbynyň bahar bilen bäsleşýän sungaty bolan el keşdesiniň belent abraýy, şan-şöhraty bar. Bu hoş habar enelerimiziň döredijilik zehinine ýokary bahadyr. Zenanlary belent daglar deýin beýgeldýän, olaryň döreden sungatyny dünýä tanadan derejedir.

Keşdeçilik sungaty — mirasymyň zynaty

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň başlangyjy bilen, şu ýylyň 1-nji dekabrynda ÝUNESKO-nyň Marokkonyň Rabat şäherinde geçirilen Maddy däl medeni mirasy goramak boýunça komitetiniň 17-nji mejlisinde ýurdumyzyň hödürnamasy esasynda türkmen keşdeçilik sungatyny Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizmek baradaky çözgüdiň kabul edilmegi zenan edebine ýugrulan milli lybaslarymyzyň gözelligini dünýä ýaýmakda örän uly ähmiýete eýedir. Halkymyzyň baý medeni mirasy hasaplanýan keşdeçilik sungatynyň bu gün dünýä derejesinde belent ykrarnama eýe bolmagy gelin-gyzlarymyzyň el hünäriniň nepisliginiň haýrana goýýandygynyň aýdyň mysalydyr. Türkmen zenanynyň el hünärinden kemal tapan halyçylyk sungatynyň hem abraýly halkara gurama tarapyndan ykrar edilendigini bellemek möhümdir. Irki döwürlerden bäri dünýä halklary tarapyndan uly gyzyklanma bildirilýän türkmen zenanynyň el hünärinden dörän halyçylyk we keşdeçilik sungatynyň önümleriniň gymmaty hiç haçan egsilmezdir.

Aýdyma öwrülen goşgular...

Iki ägirt hakynda söz Türkmenistanyň halk ýazyjysy, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Kerim Gurbannepesowyň goşgulary halkylygy, çuňňur manylylygy, ýokary çeperçiligi, akgynlylygy hem owazlylygy bilen tapawutlanýar. Şahyryň goşgularynda türkmen nusgawy poeziýasynyň iň gowy däpleri bilen häzirki zaman şygryýetiniň täzeçillik ruhy utgaşýar. Tüýs şahyrana duýgulara ýugrulan ol goşgular özüniň durky bilen mukama eýlenen. Şonuň üçinem Türkmenistanyň halk bagşysy Sahy Jepbarow aýdym ýazanda, köplenç, meşhur şahyryň goşgularyna ýüzlenipdir. Ol goşgular Sahy agany täze döredijilik gözleglerine hyjuwlandyrypdyr.

Türkmen keşdeçilik sungaty Adamzadyň maddy däl medeni mirasy hökmünde ykrar edildi

Ministrler Kabinetiniň geçen hepdäniň anna güni geçirilen mejlisinde ýurdumyzyň «Türkmen keşdeçilik sungaty» atly hödürnamasynyň ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilendigi baradaky hoş habar aýdyldy. Bu çözgüt ÝUNESKO-nyň Maddy däl medeni mirasy goramak boýunça komitetiniň Marokko Patyşalygynyň Rabat şäherinde geçirilen 17-nji mejlisinde biragyzdan kabul edildi. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow watandaşlarymyzy bu şanly waka bilen gutlap, Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy boýunça köp ýyllaryň dowamynda Türkmenistanda umumadamzat gymmatlyklarynyň hazynasyna ägirt uly goşant goşan halkymyzyň medeni we ruhy mirasyny saklamak, baýlaşdyrmak, ony dünýäde giňden wagyz etmek boýunça ägirt uly işleriň alnyp barylýandygyny belledi. Bu ýörelge Watanymyzyň döwlet syýasatynyň we daşary syýasy strategiýasynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Şunda döwletara derejede bolşy ýaly, abraýly halkara düzümleriň, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklaryň ösdürilmegine aýratyn üns berilýär.

Türkmen nakyllarynyň terbiýeçilik ähmiýeti

Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň «Ömrümiň manysy» atly ajaýyp kitabynyň girişinde şeýle ýazýar: «Döwletliligimizi mundan beýläk-de ösdürmek, berkitmek, onuň hiç mahal mizemezligini gazanmak biziň mukaddes borjumyzdyr, iň belent wezipämizdir. Muňa hötde gelmek üçin halkymyzyň ynanjyny hem mertebesini kesgitleýän milli ruhy gymmatlyklarymyzyň gadyryny bilmegimiz, olary aýawly saklamagymyz we ösdürmegimiz zerur». Şol milli ruhy gymmatlyklarymyzyň biri-de türkmen nakyllarydyr. Nakyllar halkymyzyň sözde galyplanan pähim-parasadydyr, dünýägaraýşydyr, durmuş mekdebiniň iň kämil, örän gysga we diýseň düşnükli sapaklarydyr. Gysga ömrüňi durmuşda goýberen ýalňyşlyklaryňy düzetmäge sarp edenden, başda şol ýalňyşlyklary goýbermezlik ýagşy. Kyn wezipe, elbetde, ýöne çynyňy etseň, ýalňyşsyz ýaşamak mümkinçiligi-de bar. Allatagala adama akyl, aň, üşük beripdir. Ata-babalarymyz bolsa bize nakyl beripdir hem-de ätiýaçdan: «Akylyň bolsa akyla eýer, akylyň bolmasa — nakyla» diýipdir. Halkymyzyň nakyl (nakyllar) hakda, nakyl döretmeginiň hikmeti barasynda oýlanmagy okyjylara goýup, sözümizi dowam etdireliň!

Keşdeçilik — kämil sungat

Ýurdumyzda halkymyzyň gadymyýetden gözbaş alyp, sungat derejesine ýetirilen milli senetkärçiligi ösdürmek, wagyz etmek maksady bilen geçirilýän dürli çäreler, festiwallar mirasa goýulýan beýik sarpanyň nyşanydyr. Milli gymmatlyklarymyzy wagyz etmek ylym, bilim, medeni diplomatiýamyzyň möhüm guraly hasaplanylýar. Hormatly Prezidentimiz mukaddes Garaşsyzlygymyzyň öň ýanynda geçirilen Döwlet maslahatynda eden çykyşynda ÝUNESKO derejesinde bellenilýän şanly seneleriň sanawyna Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny goşmak, ýokary okuw mekdeplerinde ÝUNESKO kafedralaryny döretmek, orta mekdeplerimiziň birnäçesini ÝUNESKO-nyň mekdepler bileleşiginiň düzümine girizmek boýunça işleri öňde durýan möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitledi. Ine, 2-nji dekabrda hormatly Prezidentimiziň sanly ulgam arkaly geçiren Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde ÝUNESKO-nyň Marokkonyň Rabat şäherinde geçirilýän Maddy däl medeni mirasy goramak boýunça 17-nji mejlisinde ýurdumyzyň hödürlän «Türkmen keşdeçilik sungaty» atly hödürnamasynyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna goşmak barada çözgüdiň biragyzdan kabul edilendigi baradaky hoş habary aýdyldy. Hormatly Prezidentimiziň watandaşlarymyzy bu möhüm halkara çözgüdiň kabul edilmegi bilen tüýs ýürekden gutlamagy ähli ildeşlerimizde uly ruhubelentlik döretdi.

Buýsandyran habar

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe milli mirasymyza we medeni gymmatlyklarymyza uly üns gönükdirilip, ene-mamalarymyzyň parasatly ýörelgelerini özünde jemleýän, durşuna zenan edebine ýugrulan keşdeçilik sungatyny dünýä ýaýmak babatda buýsanja mynasyp tagallalar edilýär. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2-nji dekabrda sanly ulgam arkaly geçirilen nobatdaky mejlisinde Türkmeniň keşdeçilik sungatynyň ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna girizilendigi bilen baglanyşykly aýdylan hoş habar hem bu ugurdaky tagallalaryň rowaçlanýandygynyň özboluşly dabaralanmasy boldy. Keşdeçilik halkymyzyň iň meşhur sungatlarynyň biridir, nesilden-nesle geçirip gelýän gadymy däbidir, özboluşly senedidir. Bu ajaýyp sungatymyzy geljekki nesillere nusgalyk miras galdyrmak we dünýä ýaýmak babatda köp işler durmuşa geçirilýär. Şonuň çäginde, hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen türkmeniň keşdeçilik sungatyny ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna girizmek boýunça uly işleriň geçirilendigini bilýäris. «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda Gökdepe etrabynyň Yzgant şäherçesiniň Mälikguly Berdimuhamedow adyndaky Medeniýet köşgünde geçirilen «Türkmen keşdeçilik sungaty — umumadamzat mirasy» atly halkara maslahaty hem muňa aýdyň mysaldyr.

Depbe — ýag küýzesi

Ata-babalarymyz ir döwürlerden bäri häzirki wagtda mirashana gymmatlyklaryna öwrülen küýzeleriň dürli görnüşlerini ulanyp gelipdirler. Olar türkmeniň humly hazynasy bolan gözel Garagum sährasyna süri-süri mallary bilen ýazlaga çykar ekenler. Ýazlag döwründe goýundyr-geçi süýdünden taýýarlan ýaglary küýzelere guýup, agzyny bekläp, birnäçe metr çuňlukda çägä gömüp goýupdyrlar. Çägäniň astynda duran küýzelerdäki ýag arassa saklanypdyr. Depbe, golça ýaly ata-babalarymyzyň, ene-mamalarymyzyň gündelik durmuşynda ulanyp gelen küýzeleri dürli ululykda ýasalyp, olar diňe bir ýag däl-de, eýsem, gowurma, toşap ýaly önümleri saklamak üçin-de ulanylypdyr. Golçalaryň agzy giň, boýy pesräk bolansoň, olar ulanmaga has-da amatly bolupdyr. Şonuň üçin-de ir döwürde maşgalada hojalyk gaby bolup hyzmat eden golçalarda pederlerimiz duz hem saklapdyrlar. Ene-mamalarymyz ýazlag günleri taýýarlan saryýaglaryny golçalara guýup, daşyny suwap, bokurdagyna çenli ýere gömüp saklapdyrlar.

Keşdeçilik sungaty – köňüllere nagyş salýar

Türkmen zenanlarynyň müňýyllyklaryň dowamynda sünnäläp, sungat derejesine ýetiren el işleriniň arasynda keşdeçilik iň kyn, şol bir wagtda iň inçe, nepis iş hasaplanylýar. Muňa garamazdan, ene-mamalarymyz gadym döwürler sap ýüpek ýüplükleri gyl ýaly, inçeden egrip, dürli tebigy reňklere boýap, keşde iňňesine sapyp, köýnekleriniň ýakalaryny, ýeňlerini, donlaryny, çabytlaryny, kürtelerini dürli nagyşlar bilen keşdeläpdirler. Şol keşdelerde tebigatyň gözellikleri aýratyn orny eýeläpdir. Uly zähmeti, ünslüligi, ýatkeşligi, erjelligi talap edýän keşdeçilik işi türkmen zenanlarynyň iňňe bilen döreden ajaýyp eserleridir diýsek öte geçmeris. Haýsydyr bir hysyrdyly, nepis iş edilende, halk arasynda «Iňňe bilen guýy gazan ýaly» diýlen aýtgynyň aýdylmagy hem hut keşdeçilik sungaty bilen baglydyr. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Arkadagly Serdarymyzyň milli sungatymyza, senedimize goýýan çäksiz sarpasy esasynda enelerimizden miras galan çeper el işleri döwrebap dowam etdirilýär. Halkara festiwallarynda, sergilerinde sergilenilýän, zenanlarymyzyň sülük barmaklarynyň astyndan çykýan nepis keşdeleriň, nagyşlaryň özboluşly gözelligi olary synlaýan her bir ynsanda ýatdan çykmajak täsirleri galdyrýar. Şeýlelikde, milli sungatymyz dünýä ýaýylýar. Munuň şeýledigine «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynyň 2-nji dekabrynda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda sanly ulgam arkaly ge

Türkmen keşdeçilik sungaty ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi

2-nji dekabrda hormatly Prezidentimiziň geçiren Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri ÝUNESKO-nyň Marokkonyň Rabat şäherinde geçirilýän Maddy däl medeni mirasy goramak boýunça komitetiniň 17-nji mejlisinden gelip gowşan hoş habar barada aýtdy. Ol şu ýylyň 1-nji dekabrynda Türkmenistanyň «Türkmen keşdeçilik sungaty» atly hödürnamasyny bu gurama tarapyndan Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizmek baradaky çözgüdiň biragyzdan kabul edilendigini belläp, döwlet Baştutanymyzy bu ajaýyp waka bilen tüýs ýürekden gutlady. Hormatly Prezidentimiz habary kanagatlanma bilen kabul edip hem-de mejlise gatnaşyjylara, ähli ildeşlerimize ýüzlenip, mähriban halkymyzyň ruhy we medeni gymmatlyklaryny mundan beýläk-de ösdürmek boýunça işleriň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny nygtady.

Keşde çeken elleriňe döneýin!

«Hoş habaryň ganaty bar» diýleni. «Türkmen keşdeçilik sungaty» ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilendigi hakyndaky hoş habar ähli adamlar bilen birlikde, biz — zenanlaryň hem göwün guşuny Göge uçurdy. Çünki el işleri bilen meşgullanýan zenan üçin keşde çekmek inçeden iň bir lezzetli hünärleriň biri bolup, oňa zenanyň ýüreginiň söýgüsi, zehini, höwesi, yhlasy siňýär. Çünki «Iňňe bilen guýy gazan ýaly» diýlip baha berilýän keşde çekmek sungaty sünnäligi, sabyrlylygy, irginsizligi... talap edýär. Oý-hyýallara berlip, arasynda-da hiňlenip keşde çekip oturan gelin-gyzlara gözüň düşende dünýäňi ýakymly duýgular gurşap alýar. Göz öňüňde döräp barýan gözellik seni maýyl edip, täsinlikler dünýäsine alyp gidýär. Eli çeper zenanlarymyz ähli döwürde-de keşde çekmek bilen meşgullanypdyrlar. Gündiz öý işleri bilen gümra bolan bolsalar, gijelerine ýagly pelteli çyralaryň ýagtysyna keşde çekip, gaýma gaýapdyrlar. Edil şu günki günlerde hem şol döwürlerdäki ýaly, aýagyna sallançagyň bagyny ildirip, keşde çekip oturan zenanlara gözüň düşende olary iň bagtyýar zenanlar hasaplaýarsyň. Ol ajaýyp görnüş sungat eserlerine siňip, ýüreklerde ýakymly ýatlamalary oýarýar. Ýadyňyza düşýän bolsa, «Aýgytly ädim» kinofilmindäki Aýnanyň keşbinde-de şeýle pursatlary synlamak bolýar. Sallançak, el keşde, hüwdi. Olar bir-biri bilen sazlaşyp, zenanyň durmuşyna özboluşly gözellik çaýý

Kejebesi keşdeli (Mizemez miras)

Bu waka geçen asyryň altmyşynjy ýyllarynda bolup geçipdi. Ol pursatlar ýadyma düşende, geçip giden ýyllaryň süýji ýatlamalarynyň goýnunda gulaçlaýaryn. Ýyllar näçe uzaklaşsa-da, barha şol süýji günlere golaýlaşýaryn. Dogduk depäm, bu dünýäde meniň üçin iň mähriban adamlar hakyndaky süýji ýatlamalary aňymda aýlap oturyşyma, Tumar gelnejemli ýaşan döwürlerimize bir pursatlyk dolanasym gelýär. Syrdamdan uzyn boýly, saryýagyzdan merdemsi keşpli gelnejemiň, bir seretseň, ýylgyryp, birdenem, geplemän gamgyn dymyp oturmasy bir zatlary ýadyňa salýan ýaly bolýar. Onuň el işleriniň hemme görnüşlerinden başy çykýardy. Gapdalynda hemişe ik, ikbaşy, ýüň, dokma sapaklary bolardy. Güýz pasly gelende, erkek adamlar üçin agarçäkmen, türkmen halkynyň mukaddesligi hasaplanýan düýeýüň saçak dokardy. Ol ilki şol ýüňi küýzäniň içine salyp, agzyny demirgazyga bakdyryp goýýardy. Meniň sowallaryma: «Demirgazykdan gelýän şemal çygly bolýar, ýüňe gowy siňýär, onsoň düýe malynyň ýüňüni islegiňçe inçejik egrip bolýar» diýerdi. Ýüňi ýüpek ýaly ederdi, eden işi inçedi. «Eden işi nusgalyk» diýilýän zenandy.

“El hünäri – il gezer”

Eneleriň edebinden, mährinden geçmişimiz, geljegimiz, ömrümiz şuglalydyr. Gadymyýetden gözbaş alyp gaýdýan milli gymmatlyklarymyzyň dowamat-dowam bolmagyna eneleriň goşan goşantlary ägirt uludyr. Eneler öz kalbynyň owadanlygyny keşdeleriň üsti bilen beýan etmek arkaly ruhy gözelligi hem döredijilerdir. Gelin-gyzlar bolsa milli hünärmentçiligimizi dowam etdirijilerdir. Gözbaşyny has irki döwürlerden alyp gaýdýan inçe we nepis keşdelenen el işleri zenanlaryň zehininden dörän ýürek owazlarydyr. Keşde çekmek - gelin-gyzlarymyzyň arzuwyndan, on barmagynyň täsin gudratyndan dörän sungat. Halk arasynda «El hünäri il gezer» diýilýär. Halkymyzyň gadymdan gelýän el hünäri nesillere ýetirilip, aýal-gyzlaryň çeper ellerinden çykan işleri döwrebap keşdelerde, ýakalarda, dürli biçüwlerde täze-täze nusgalar bilen baýlaşdyrylýar. Keşdeçilik türkmen halk sungatynyň iň gadymy görnüşleriniň biri bolup, ol türkmen gelin-gyzlarynyň arasynda giňden ýaýrandyr. Gözellige maýyl bolan we şol gözelliklerden sungat eserini döreden ene-mamalarymyz bu sungaty nesilden-nesle geçirip, biziň häzirki günlerimize çenli gelip ýetmegini gazanypdyrlar. Olar dürli nagyşlary döredip, olaryň sazlaşykly bolmagyna üns beripdirler. Keşde çekmek üçin ýüpekleri ýüpek gurçugynyň pilesinden alypdyrlar. Pileden alnan süýümleri bolsa, sary, gyzyl, gara, goňur reňklere boýapdyrlar.

Mil­li mi­ras — ru­hy baý­ly­gy­my­zyň çeş­me­si

Türk­me­nis­tan me­de­ni hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mä­ge mö­hüm äh­mi­ýet ber­ýär. Şo­nuň ne­ti­je­sin­de hem ýur­du­myz­da hal­ka­ra de­re­je­sin­de me­de­ni çä­re­ler, yl­my mas­la­hat­lar yzy­gi­der­li gu­ral­ýar. Şo­nuň bi­len bir ha­tar­da, ýur­du­myz öza­ra dü­şü­niş­mek we yna­nyş­mak ýag­da­ýyn­da hyz­mat­daş­lyk et­me­k hem-de me­de­ni­ýet­le­riň köp­dür­lü­li­gi­ne hor­mat goý­mak bi­len, hal­ka­ra de­re­je­sin­de pa­ra­hat­çy­ly­gy we howp­suz­ly­gy gol­da­ýar. Ata Wa­ta­ny­myz Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy we onuň dü­züm bir­lik­le­ri bi­len bir­nä­çe ýyl­la­ryň do­wa­myn­da hyz­mat­daş­lyk edip gel­ýär. Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Bi­lim, ylym we me­de­ni­ýet bo­ýun­ça gu­ra­ma­sy­nyň (ÝU­NES­KO) do­ly hu­kuk­ly ag­za­sy bo­lan Türk­me­nis­tan 1993-nji ýyl­dan bä­ri bu gu­ra­ma bi­len iş­jeň gat­na­şyk sak­lap gel­ýär. Hyz­mat­daş­ly­gyň çäk­le­rin­de me­de­ni gym­mat­lyk­la­ry, ýa­dy­gär­lik­le­ri, te­bi­ga­tyň, ýa­şaý­şyň gö­zel­lik­le­ri­ni aýaw­ly sak­la­mak bo­ýun­ça ne­ti­je­li iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar. Şu nuk­daý­na­zar­dan, ýur­du­myz hal­kyň me­de­ni we ru­hy baý­lyk­la­ry­ny öw­ren­mek­de, go­ra­mak­da we dün­ýä ýaý­mak­da, ýaş ne­sil­le­riň me­de­ni mi­ra­sa hor­mat goý­mak duý­gu­la­ry­ny ter­bi­ýe­le­mek­de uly iş­le­ri dur­mu­şa ge­çir­ýär.

«Gü­lüň owa­dan»

Gözbaşyny gadymy döwürlerden alyp gaýdýan türkmen halkynyň beýik medeniýeti, ajaýyp sungaty bar. Taryha ser salanymyzda milletimiziň el hünäri müňýyllyklaryň dowamynda gaýtalanmajak gözellik hökmünde ykrar edilip gelinýär. Çünki türkmen inçe egrip, syk dokamagy başarýan ussat halkdyr. Muny biz ene-mamalarymyzyň galdyran mirasyndan hem bilýäris. Halkymyzyň arasynda «Azapsyz ýeriň ady ýok» diýlişi ýaly, gujur-gaýratly gelin-gyzlaryň azabyndan, yhlasyndan dörän halydyr palasy, dürli görnüşli torbalardyr çuwallar, sypaýy matasydyr sünnälenip keşdelenen çyrpylardyr kürteler uly bir sungat derejesindäki milli gymmatlyklarymyzdyr. Şolaryň biri-de milli özboluşlylygyny, aýratynlygyny saklap, ýokary kämillik derejesine ýetirilen türkmeniň keçe sungatydyr. Žurnalymyzyň şu sanynda gadymyýetden biziň günlerimize gelip ýeten türkmeniň gülli keçesi barada söhbet etmegi makul bildik.  Türkmeniň amaly-haşam sungaty. Ol başy asmana uzap duran daragt mysaly. Ol daragtyň islendik şahasyna diň salyp, onuň geçmişi, şu güni hakda oýlananyňda, seniň kalbyňy müň bir dürli öwüşginiň gaplap almasy ýöne ýerden däl. Çünki dünýäde deňi-taýy bolmadyk türkmen halylarydyr haly önümleriniň şöhraty ençeme asyrlap älemi baglap gelipdir. Türkmeniň ruhy dünýäsi inçelik bilen şöhlelendirilýän bu zynatda milletiň beýik taryhy, gaýtalanmajak kämilligi, egsilmez buýsanjy bar. Ussat zenanlar halydyr

Köpugurly gadymy sungat

Türkmen epiki eserleri asyrlaryň dowamynda döredilip, onda halkyň esasy durmuş pursatlary şöhlelendirilipdir. Halk il-gününi, Watany ýowuz duşmandan gorap, söweşlerde taýsyz edermenlik görkezen gahrymanlaryna bagyşlap rowaýatlar, kyssalar döredipdir. Wagtyň geçmegi bilen olaryň üsti ýetirilip, taraşlanyp, halk eposlaryna, dessanlaryna öwrülip gidipdir. Aýdym türkmen dessançylyk sungatynyň özenidir. Gadymy eposyň ýordum hereketleri kyssa bölümlerinde beýan edilýän bolsa, aýdym-sazyň üsti bilen gahrymanlaryň içki duýgulary ýüze çykarylýar. «Gorkut ata», «Görogly» ýaly gahrymançylykly eposlar türkmeniň milli guwanjy bolmak bilen, ýaşlarda watansöýüjilik, agzybirlik, ynsanperwerlik, myhmanparazlyk, ula hormat goýmak, kiçini sylamak ýaly asylly häsiýetleri terbiýelemekde örän ähmiýetlidir.

Damananyň Mämmet bagşysy

«Al, Senemi» aýdanda Täzelenýär bu dünýäniň howasy,Mämmet bagşy «Al, Senemi» aýdanda.Kalba kürsäp urýar yşkyň owazy,Mämmet bagşy «Al, Senemi» aýdanda.