"Garagum" žurnaly

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-61-83, 39-96-05, 39-96-07
Email: garagum-zurnaly@online.tm

Habarlar

Şygryýet bossany

Zamana geldi Watanyma söýgim gursaga sygman,Şirin sözler bolup zybana geldi!Hiç bir kynçylyga başymyz egmän,Durus, kynçylyklar amana geldi,Halkyň Arkadagly zamany geldi!

Şygryýet bossany

Kyblam atam, käbäm enem Dünýä beren, eklän, saklanKyblam atam, käbäm enem.Bagryna basyp gujaklanKyblam atam, käbäm enem.

Şygryýet bossany

Kalba barýan ýol Bu ýoldan barýaryn menziller aşyp,Men bu ýolda bagta-ýara sataşdym.Pasly-bahar içre Jeýhun deý joşup,Seni söýüp, dünýäm, dolup hem daşdym.

Şygryýet bossany

Damjalar Şekilli

Şygryýet bossany

Küýsedim Sähelçe görmesem, sygman jahana,Aglamaga gözleýärin bahana.Adyňy gaýtalap her dem dahanda,Gözlerimiň gözleýänin duýsadyň,Men bu gün şeýlebir seni küýsedim.

Şygryýet bossany

Türkmen dutary Gudratmy, keremmi, bilemok näme? Goşa tardan çykar bir ajap nama. Şüküri ataran hatarly ýola, Kesgitli permandyr türkmen dutary.

Şygryýet bossany

Maksat Yzyňa kän garama,Sen öňe git, öňe git!«Niçik bor?» diyip sorama,Sen öňe git, öňe git!

Şygryýet bossany

Käbämiň pentlerinden Göwherden gymmatdyr gyzlaň edebi,Iň belent baýlygyň ejabyňdyr, bil!Ene-mama miras goýup gideni,Maňlaýyňa syljak togabyňdyr, bil!

Şygryýet bossany

Rubagylar Saglyk hem näsaglyk agyzdan bilgil,Hergiz iýýän zadyň saýgaryp iýgil.Bu zatlara gaty ykjam bolmasaň,Netijesin diňe özüňden görgül.* * *Köp iýmeklik keselleriň başydyr,Az iýmeklik dermanlaryň başydyr.Köp sözlülik gözden salsa adamy,Az sözlülik danalygyň başydyr.* * *Bagtly gün adama ýylgyryp bakar,Gaýgy-gam adamy seljermän ýykar.Ýagşy-ýaman zatlar ýürege ýeter,Ýürekde gaýnan zat ýüzüňe çykar.* * *Danalyk gymmatdyr altyn, kümüşden,Gymmatdyr danalyk jöwherden zerden.Dünýäde hiç bir zat oňa taý gelmez,Ýakymly söz çykar danaň dilinden.* * *Ýürek gara bolsa üýtgedip bolmaz,Sabyn bilen ýuwup agardyp bolmaz.Ägä boluň gara ýürek adamdan,Oň ýüregin aga çalşyryp bolmaz.* * *Edep-ekram müdimilik mirasdyr,Biperwaýa betbagtlyk sebäpdir.Ömürboýy oka, öwren, bilim al,Bu dünýäde sowatsyzlar garypdyr.* * *Suw damjasy dama-dama daş deşer,Ejize sataşan gözden ýaş döker.Sag adama her gün iňňirdäp dursaň,Tebibi duşmadyk näsaga döner.* * *Dana adam öz diline erk eder,Dogry sözläp, adam ogly hak eder.Ýalan söz ahyry bir gün bilinse,Şol ýalan eýesin masgara eder.* * *Içiňde saklasaň seniň syryňdyr,Şonda ähli syryň seniň guluňdyr.Başarmasaň sen gulusyň öz syryň,Gulçulyga iten seniň diliňdir.* * *Nähili daňs

Şygryýet bossany

Ýadyma salýar Güýzüm geldi ýagyşlydyr ýumrugy,Ol hemişe seni ýadyma salýar.«Hasylyňyzy ýygnaň!».                    Berer buýrugy,Hasyl ýygnalanda ýadyma salýar.

Şygryýet bossany

Ejeme Eje jan, sen hakda ýazýaryn goşgy,Kalbymda arzuwlan sözlerim bilen.Gasyn-gasyn bolan mährem ýüzüňe, Doýamok seredip gözlerim bilen.

Köz keteniniň sary ýoly (hekaýa)

Ogullanyň ketenisi diýseň gowudy. Meni esasan-da onuň ysy beýhuş edýärdi. Dogry, obamyzda başga-da jana ýaramly yslar bar: Howalygyryň sagrysynyň ysy, Akmaýa janawaryň gäwüş gaýtarandaky ysy, sähralaryň ysy. Ýöne olaryň ysyny keteniniň ysy bilen deňäp boljak ýeri ýok. Keteniniň bozgunç ysy düýbünden başga. Şeýle ysyň hemişe gelip durmagy üçin Ogulla-da az alada edenok. Ol sähralaryň ilkinji güli gülläp başlandan şeý diýýär: — Öwekge, bar ýene öňkiň ýaly, sähra güllerini ýolup gelsene!

Güýz (hekaýa)

Güýzüň gyzylymçyk, goňras, sary ýapraklary Jelal aganyň duşundan şemalyň ygyna eýläk-beýläk gaýmalaklaşyp aşyrym atdylar. Ýapraklaryň doýgunlyk tagamy kükeýän ysy onuň başyny sämetdi. Kellesine symyljyk agyry geldi. Ýapraklaryň möwriti hem oňa juda uzak göründi. Ýüregi gysdy. Dynç alşa çykaly bäri, uzakly gününi howlynyň içinde aýlaň-çaýlaň edip geçirendigi üçinmi, haýsy gündügi hem kellesine gelmedi. Lapykeçligini bulutly güýz howasyndan gördi. Birdenem öňler diňe käteler goh-galmagallaryny eşidýän agtyklarynyň otagyna boýnuny uzatdy. Kiçijikleri hem onuň birdenkä öýden çykmaýan adam bolup galmagy geňirgendirýän bolara çemeli, olar:

Garaşylmadyk duşuşyk (hekaýa)

Döwran bilen Selbiniň arasynda tas bäş ýyla çeken yşky gatnaşyklary tasdanam bulaşypdy. Munuňam sebäbi Döwranyň okuwy tamamlap, öz dogduk obasyna iki ýyl işlemäge ýollanma alanlygy, öň gepleşilişi ýaly, güýzüň ortalarynda Selbä sawçylyga gelinjekdigini aýdanlygy boldy. Kesirje Selbi Döwrana şol birwagtky näzlije tasanjyramasyny edip, kese bakyp durşuna sowal berdi:

Çopan ýaýlasy (hekaýa)

Çakym çak bolsa, 1990-njy ýyllaryň başlarydy.Ýagyşly-ýagmyrly gelen mart aýy ýylyň rysgal-bereketli geljekdiginden habar berýärdi. Türkmen tebigatynyň dagy-deresi, baýry-düzi, sährasy ýaşyl begrese bürenip başlapdy. Garaguma, türkmen düzüne bahar joşup gelende nurana müşk ysyny çar tarapa bolluk bilen seçip gelýärdi. Owadan lybasa geýnip gelen bahar tebigata öz hökümini ýöredip ýördi. Erkin suratkeşdim. Garagumuň tebigy keşbini, onuň täsin özboluşly gözelligini çekmek üçin öri meýdanlara gitmegi ýüregime düwdüm. Dogrusy, tebigatyň döreden gözelligini synlamak, ony kagyz ýüzüne geçirmek höwesi mende ozaldan bardy. Her ýyl tomusky dynç alyşda, sährada çopançylyk edýän agam Berdimyradyň ýanyna gidip, Garagumuň juda üýtgeşik gözelligini synlap doýup bilmeýärdim. Men orta mekdepde okaýan wagtlarym hem surat çekmek bilen içgin gyzyklanýardym. Ýönekeý galam bilen, durmuşyň özümde galdyrýan täsin pursatlaryny başardygymça ak kagyzyň ýüzüne geçirýärdim. Oba mekdebini gutaryp, şol ugur boýunça ýokary okuw mekdebine okuwa girip, ony tamamladym. Özümiň Garaguma gidip, sähranyň keşbini çekmek baradaky göwün islegimi, ýürekde orun alan arzuwlarymy amal etmegiň wagtynyň gelendigi barada oýlanyp oturyşyma, guma aşmagyň ugruna çykdym. Surat çekmek üçin gerekli enjamlarymy toplap ýola düşdüm. Gumy ýassanyp oturan çetki maldarçylyk bilen meşgul bolýan obalaryň birine maňlaýymy diräp, ferma müdiri

WEPALYLYK (bolan waka)

Orazmuhammet aga ömrüniň köpüsini Köpetdagyň baýyrlyklarynda goýun bakyp geçirdi. Günleriň birinde ýagyş ýagyp, suw joşup, dagdan akyp gelýän siliň öňünde durar ýaly bolmady. Onuň wepaly ýoldaşy Alabaý şonda-da çalasynlyk bilen goýun sürüsiniň daşyndan aýlanyp, olary bir menzilden gaýtaryp getirip, agyla salmaga kömekleşipdi. Şeýdip ol mallaryň uly bir beladan sag-aman galmagyna goşandyny goşupdy. Wagt geçip dur. Ömrüni çopançylyga bagyşlan Orazmuhammet aga ogullary: «Indi dynç alşa çykaý» diýseler-de, olaryň pikirini oňlamandy. Ol mallaryndan, wepaly itlerinden aýrylsa bir zady kem boljaga meňzäp durdy. Şol günem irden zerurlyk ýüze çykanlygy sebäpli çolugy Çary oba gidipdi. Orazmuhammet aga adatdakylary ýaly, itleri bilen sürini bakmaga çykdy. Öri meýdana çykan mallar hezil edip, otlamaga durdular. Giň meýdanda aga-ýana otlaşyp ýören goýun-guzulara äňedip duran Orazmuhammet çopanyň birden taby gaçyp, gözleriniň öňi garaňkylady. Ol taýagyna daýanyp, aşak oturdy. Biraz oturyp, ýerinden turmak islese-de, ysgynsyz göwre onuň aýdanyny etmedi. Ol bir tarapa ýykyldy. Muny gören Alabaý onuň ýanyna gelip elinden, ýüzünden ýalady. Emma, ýaşuly gözüni açmady. Onuň ýagdaýynyň gowy däldigini duýan Alabaý belentlige çykyp, alyslara seretdi. Olara golaý ýerde Myrat çopanyň hem sürüsi bardy. Alabaý uzak eglenmän şol tarapa ýola düşdi. Myrat çopan hem mallaryny örä çykaran ekeni. Çolugy bil

Ene arzuwy (hekaýa)

Didar bu okuw ýylyndaky synaglarynyň iň soňkusyny tabşyran güni umumyýaşaýyş jaýyna geldi-de, goş-golamlaryny jemlemek bilen boldy. Ol bu güne sabyrsyzlyk bilen garaşypdy. Ynha, nobatdaky dynç alşa-da çykdy. Dogduk obasyna tarap ýola düşübermeli. Otly üçin ýol petegini ozalyndan alyp goýupdy. Şonda-da demir ýol menziline irgözinden geldi. Otlynyň ugramagyna entek sagat ýaryma golaý wagt bardy. Ol el goşlaryny ýanynda goýdy-da, oturgyçlaryň birine geçip oturdy. Az-owlak oturdam welin, ençeme günden bäri kalbyny gaplan duýgulardan saplanyp bilmän, begençdenmi, tolgunmadanmy laňňa ýerinden turdy. Töweregine garanjaklap, bir ýerde durmaga takady ýetmedi. Hyýalynda ol eýýäm dogduk obasyna, enesiniň ýanyna barypdy. Onuň bilen söhbet edip, enesiniň berýän sowallaryna öz ýanyndan jogap berýärdi. «Ene, siziň wesýetleriňizi hiç ýadymdan çykarmadym. Dutar, aýdym-saz maňa abraý-hormat getirdi. Durmuşda öz mynasyp ornumy tapmaga kömek etdi. Ýaşlaryň arasynda geçirilen «Ýaş dessançy bagşylar» atly bäsleşikde birinji orun aldym» diýip, mähriban enesine golaýda geçirilen bäsleşikde gazanan üstünligini buşlamaga howlugýardy. Otlynyň geljek tarapyna tiz-tizden göz aýlap, wagtyň nädip geçenini-de duýman galdy. Garaşylan otly-da geldi... Demir ýol menzilinden Günbatara ýüzüni tutduran otly, ýuwaş-ýuwaş gözýetimden uzaklaşyp, şäherden ganymat arany açandan soň, ürgün çäge alaňlaryny külterläp, gij

Döredijilik kerweni

Bir ýerlerden jaň sesi eşidilýär. Oglanjyk Kiçik depä çykyp, töwerek-daşa ser salýar. Iňlär siňek ýok, hiç zat görnenok, diňe jaň sesi gelýär... * * *

Kämil kyssanyň nusgasy

Ata Watanymyz Türkmenistanyň Garaşsyzlygyna eýe bolmagy bilen halkymyzyň ýaşaýyş durmuşynda täze döwür başlandy. Halkyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda bolup geçýän özgerişler, ykdysady galkynyşlar, millilige ýugrulan ýörelgeler ýurdumyz­da täze nesliň kemala gelmek zerurlygyny orta çykardy. Mahlasy, täze döwür Garaşsyz­lyk eýýamynyň edebiýatynyň döremegini şertlendirdi. Täze jemgyýetçilik gurluş çeper edebiýata täze ruhly milli gahrymanynyň kemala gelmegini duýdurdy. Täze döwür milli gahrymanyň arzuw-islegini kanagatlandyrmak üçin ähli şertleri döretmegi gerekdi. Halkyň gündelik durmuşynda bolup geçýän täzelenişi çeper beýana geçirmek edebiýatyň gaýragoýulmasyz wezipesi bolup durýar. Çeper edebiýat täze döwrüň täze gahrymanyny açmalydy. Edebiýata täze gahryman gelmelidi. Elbetde, bu wezipäniň ýeňil däldigi, döredijilik işgärlerinden edebi üşükliligi, täzeçil oýlanmagy, iň esasy hem zamananyň jaňyny duýmagy başarmagy, munuň üçin bolsa ýazyjynyň duýgur hem inçe synçy bolmalydygy düşnüklidir. Çünki Garaşsyz­lyk edebi ösüşiň öňünde anyk talaplar goýýardy. Çeper edebiýatyň döwür täzeliklerine wagtynda seslenmegi gerekdi. Şunda şygryýete seredeniňde, kyssada döredijilik başlangyjyň hem tejribäniň uly ussatlygy talap edýändigi bellärliklidir. Sebäbi kyssa edebi döredijiligiň agyr hem juda jogapkärli žanry bolup durýandygy edebiýatyň teoriýasyndan mälimdir.

Ykbalyny döredijilige baglan

Ykbalyny haýsydyr bir hünäre baglap, şondan bagt tapyp, abraý alan adamlar örän kän. Ýöne durmuşda köp taraply adamlara hem gabat gelýärsiň. Kakajan Baýramow hem şeýle kişileriň biri. Biz ony suratkeş, şahyr, binagär, taryhçy, syýahatçy hökmünde tanaýarys. Ol Türkmen politehniki institutynyň (häzirki Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň) binagärlik we gurluşyk fakultetinde okap, arhitektura hünäri boýunça ýokary bilim alýar. Ol şekillendiriş sungatynyň inçe tär-tilsimlerini belli suratkeş, sungaty öwreniş ylymlarynyň kandidaty Aýhan Hajyýewden öwrenýär. Elbetde, islendik kişiniň durmuşynda-da, kär saýlamakda hem onuň ata-enesi, maşgalasy uly orun eýeleýär. Kakajanyň hem kakasy Baýram Hakberdi ogly sowatly, giň düşünjeli adam hökmünde tanalypdyr. Ol öz ene dilinden başga hem alty dili bilipdir. Kakasynyň daşary ýurt dillerini bilmegi, onuň öý kitaphanasynda dürli ugurlara degişli ençeme kitaplaryň bolmagy Kakajanda çagalykdan okamaga höwes döredip, bilesigelijigini has-da artdyrypdyr. Halk döredijilik eserlerini, nusgawy şahyrlaryň kitaplaryny yzygiderli okan Kakajan olardan täsirlenip, ilkinji goşgularyny döredipdir. Olaryň käbiriniň şol wagtky çagalar neşiri bolan «Mydam taýýar» gazetinde çap edilmegi onuň göwnüni has-da galkyndyrypdyr. Ol kakasynyň kitaphanasyndaky türkmeniň taryhy, geçmişimiziň sanly sahypalary bilen baglanyşykly kitaplary örän gyzyklanma bilen o