"Saglyk" žurnaly

Esaslandyryjysy: Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi
Salgysy: Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 100, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekany
Telefon belgileri: 38-61-65, 38-61-67
Email: saglyk-zurnaly@sanly.tm

Makalalar

Konditer önümleri

Bereketli hasyldan datly sowgat

Geçen hepdäniň şenbe güni Köpetdagyň etegindäki ajaýyp Gökdere jülgesinde ýerleşýän «Çynar» çagalar dynç alyş merkezinde Döwletliler köşgünde terbiýelenýän çagalara edermen gallaçy daýhanlarymyzyň zähmet ýeňşi mynasybetli Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň hem-de Gahryman Arkadagymyzyň adyndan sowgatlar gowşuryldy. Häzirki wagtda bu ýerde ýurdumyzyň ähli künjeklerinden gelen mekdep okuwçylary bilen bir hatarda, Döwletliler köşgünde terbiýelenýän çagalar hem tomusky dynç alyş möwsüminde wagtlaryny şatlykly geçirýärler.

Paýtagtymyzda iri saglygy goraýyş edaralary gurulýar

«7/24. tm» №29 (216), 15.07.2024 Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň baş­tu­tan­ly­gyn­da ýur­du­my­zyň dur­mu­şy­nyň äh­li ugur­la­ryn­da Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň ba­şy­ny baş­lan giň ge­rim­li öz­gert­me­le­ri üs­tün­lik­li do­wam et­di­ril­ýär. Paý­tag­ty­myz­da yn­san sag­ly­gy­nyň ber­ki­dil­me­gi bi­len bag­la­ny­şyk­ly me­se­le­ler döw­le­ti­mi­ziň he­mi­şe­lik üns mer­ke­zin­de sak­lan­ýar. Şun­da ak mer­mer­li Aş­ga­ba­dyň çäk­le­rin­de hal­ka­ra ül­ňü­le­re do­ly la­ýyk gel­ýän luk­man­çy­lyk eda­ra­la­ry­nyň gu­rul­ma­gy­na, ola­ryň ýo­ka­ry de­re­je­de en­jam­laş­dy­ryl­ma­gy­na hem uly üns be­ril­ýär. Tä­ze gu­rul­ýan sag­ly­gy go­ra­ýyş eda­ra­la­ry hal­ka­ra de­re­je­le­ri­ne do­ly la­ýyk ge­lip, on­da hal­kyň sag­ly­gy­ny ber­kit­mek­le­ri üçin äh­li döw­re­bap şert­ler dö­re­dil­ýär.

Çagalar hakyndaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugrudyr

Arkadag şäheri, 12-nji iýul (TDH). Şu gün Arkadag şäherindäki Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde bejergi alýan we saglyklaryny dikeldýän çagalara edermen gallaçylaryň gazanan ajaýyp zähmet ýeňşi mynasybetli hormatly Prezidentimiziň we Gahryman Arkadagymyzyň adyndan ýörite sowgatlar gowşuryldy. Häzirki wagtda ýurdumyzda hormatly Prezidentimiziň ynsanperwer ýörelgelere esaslanýan durmuş ugurly syýasaty rowaçlyklara beslenýär. Dabaranyň dowamynda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde bejergi alýan çagalaryň çykyşlaryna giň orun berildi. Olar sazlaşykly ösüşi we sagdyn bolmaklary ugrunda yzygiderli alada edilýändigi üçin lukman Arkadagymyza, hormatly Prezidentimize hoşallyk sözlerini beýan etdiler. Munuň özi Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen işlenip taýýarlanylan “Saglyk” Döwlet maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleriň hormatly Prezidentimiziň tagallalary esasynda üstünlikli amala aşyrylýandygynyň aýdyň güwäsidir.

Çagalar hakyndaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugrudyr

Arkadag şäheri, 12-nji iýul (TDH). Şu gün Arkadag şäherindäki Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde bejergi alýan we saglyklaryny dikeldýän çagalara edermen gallaçylaryň gazanan ajaýyp zähmet ýeňşi mynasybetli hormatly Prezidentimiziň we Gahryman Arkadagymyzyň adyndan ýörite sowgatlar gowşuryldy. Häzirki wagtda ýurdumyzda hormatly Prezidentimiziň ynsanperwer ýörelgelere esaslanýan durmuş ugurly syýasaty rowaçlyklara beslenýär. Dabaranyň dowamynda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde bejergi alýan çagalaryň çykyşlaryna giň orun berildi. Olar sazlaşykly ösüşi we sagdyn bolmaklary ugrunda yzygiderli alada edilýändigi üçin lukman Arkadagymyza, hormatly Prezidentimize hoşallyk sözlerini beýan etdiler. Munuň özi Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen işlenip taýýarlanylan “Saglyk” Döwlet maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleriň hormatly Prezidentimiziň tagallalary esasynda üstünlikli amala aşyrylýandygynyň aýdyň güwäsidir.

Melhem suwly şypahana

Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň çäginde ýerleşýän «Arçman» şypahanasy diňe bir ýurdumyzda däl, dünýäde hem uly meşhurlyga eýedir. Bejerijilik, saglygy dikeldiş we keselleriň öňüni alyş ähmiýetli dergäh häzirki günlerde has-da köp adamly. Zähmet dynç alşyna çykyp, güneşli Diýarymyzyň dürli künjeginden gelen ildeşlerimiz ýokary hilli hyzmatlardan, ajaýyp mümkinçiliklerden netijeli peýdalanýarlar. Hoştap howaly dag eteginiň gözel künjeginde, Köpetdagyň Degirmendag diýen ýeriniň eteginde deňiz derejesinden 157 metr belentlikde ýerleşýän şypahananyň esasy aýratynlygy jana şypa beriji melhem suwudyr. Ol himiki düzümi boýunça kükürtli-hlorly, gidrokarbonatly, natrili, kalsiý-magnili suwlar toparyna degişli bolup, ençeme dertleriň dermanydyr. Mineral suw içmek, suwa düşmek we içegeleri ýuwmak üçin ulanylýar. Ol içilende we wanna kabul edilende, düzümindäki kükürtli wodorod we beýleki mikroelementler bedende bütinleý özgeriş döretmek bilen, dokumalaryň işjeňligini ýokarlandyrýar. Gan aýlanyşygyny kadalaşdyrýar. Şoňa görä-de, ildeşlerimiziň bu mümkinçiliklerden peýdalanyp, şypa tapýanlary az däl. Eli ýeňil lukmanlaryň degerli maslahatlary, häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen bölümleriň ýokary derejeli hyzmatlary köpe ýaraýar. Saglyg

Gawunyň saglyga peýdasy

«Müň bir derdiň dermany» diýlip tarypy ýetirilýän, türkmen topragynyň datly nygmaty bolan gawunlar diňe bir süýji iýmit bolman, eýsem, ynsan saglygy üçin hem melhem hasaplanylýar. Gawundan taýýarlanylýan toşap, kak ýaly peýdaly önümler hem saglyk üçin örän peýdalydyr. Gadymy döwürlerden bäri halk lukmançylygynda giňden ulanylyp gelinýän gawunyň bejerijilik häsiýeti barada Abu Aly ibn Sinanyň, Muhammet Huseýiniň we beýleki alymlaryň işlerinde hem giňişleýin beýan edilýär. Gawun, köplenç halatda, gany az ýa-da tapdan düşen hassalara berlipdir. Bu nygmat bagyr kesellerini bejermekde hem peýdalanylypdyr. Böwrekde daş bolanda, gawun çigidini gyzgyn suwda owradyp içipdirler.

Luk­man He­ki­miň sar­gyt­la­ryn­dan

Görk agyzdan

■ Sagdyn bolmak üçin esasy şertleriň biri-de sagdyn iýmitlenip, fiziki taýdan işjeň ýagdaýda bolmakdyr. Sagdyn iýmitlenme süýjüli diabetden, ýürek gan-damar kesellerinden, insultdan hem-de beýleki ýokanç däl kesellerden adam bedeniniň goragyny üpjün edýär. ■ Bütin dünýäde ilat arasynda artykmaç agramyň görkezijileri artýar. Bu ýagdaýyň öňüni almak üçin iýýän iýmitimize aýratyn üns bermeli. Her gün möwsümleýin bişýän ter gök önümleri, miweleri köpräk iýmeli hem-de iýmitiň düzümine kösükli, däneli önümleri, maňyzlary goşmaly. Kösükliler we maňyzlar ösümlik beloklarynyň esasy çeşmesidir. Şekeriň, ýaglaryň we duzuň ulanylmagyny mümkin boldugyndan çäklendirmeli.

Plastik we polimer önümlerini ulanmagyň düzgünleri

Dürli keselleriň öňüni almak maksady bilen, azyk önümleriniň iýmitlik gymmatyny we olary terligine, howpsuz saklamak üçin saklanyş düzgünleriniň pugta berjaý edilmegi zerurdyr. Şunda azyk önümleri bilen galtaşýan önümleriň biri hem polimer materiallardan ýasalan gaplardyr. Gap-çanak plastikasy 40 ýyla golaý mundan öň peýda boldy. Ylmyň häzirki ýeten derejesi azyklyk harydyň görnüşine, daşamak, saklamak şertlerine, ulanyş aýratynlyklaryna, maksadyna baglylykda, islendik görnüşdäki gaplama materiallaryny öndürmäge mümkinçilik berýär. Häzirki wagtda azyk önümlerini gaplamakda polietilen, polipropilen, polistirol, poliamidler, poliwinilhlorid, polimetilmetakrilat, aminoplastlar, penoplastlar, fenoplastlar, ftoroplastlar, rezinler ýaly polimer materiallar ulanylýar. Esasy polimerden başga polimerli materiallaryň aglabasynyň düzüminde plastifikatorlar, dolduryjylar, gatadyjylar, reňkleýjiler, eredijiler, bug döredijiler, çalgy maddalary we polimerleriň ulanyş häsiýetlerini gowulaşdyrýan, berkligini güýçlendirýän, deformasiýasyny peseldýän, ýygrylmagyna päsgel berýän, çeýeligini, himiki durnuklylygyny, ýanmazlygyny ýokarlandyrýan maddalar bolýar. Bu goşundylar we pes molekulýar garyndylar polimer bilen himiki bagly däl. Bu bolsa olaryň aýratyn şertlerde galtaşýan gurşawyna

Tomsuň jöwzaly yssysyndan goranyň!

Tomus möwsüminiň howanyň aşa gyzýan günlerinde Günüň ýiti şöhlesinden goranmaly, şeýle-de şahsy, jemgyýetçilik arassaçylyk tertip-düzgünlerini doly we dogry berjaý etmeli. Gartaşan we dowamly keselleri bolan adamlar maşgala lukmanynyň gözegçiliginde bolmaly. Kiçi ýaşly çagalara howanyň aşa gyzan mahalynda daşary gezelenje çykmak maslahat berilmeýär.

Sag­lyk mak­sat­ly önüm­ler ýo­ka­ry hil de­re­je­sin­de

Arkadag şäheriniň açylmagynyň bir ýyllygynyň giňden bellenilen gününde «Arkadag Medisina Klasteri Menejment» kärhanasyna Türkmenistanyň sertifikatlaşdyryş ulgamy tarapyndan hil ulgamynyň laýyklyk güwänamasy berildi. Ol bu ýerde öndürilýän önümleriň «Hil menejmentiniň ulgamy» diýen ugur boýunça TDS ISO 9001-iň bellenen talaplaryna laýyk gelýändigini tassyklaýar. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň ýol­baş­çy­ly­gyn­da iş­le­nip taý­ýar­la­nan «Sag­lyk» Döw­let mak­sat­na­ma­syn­dan ugur al­nyp, ýur­du­my­zyň luk­man­çy­lyk eda­ra­la­ry üçin eko­lo­gik taý­dan aras­sa, hal­ka­ra hil gör­ke­zi­ji­le­ri­ne la­ýyk gel­ýän, ýer­li çig mal­lar­dan ön­dü­ril­ýän önüm­le­riň möç­be­ri­ni art­dyr­mak hem-de sag­ly­gy go­ra­ýyş eda­ra­la­ry­nyň de­giş­li se­riş­de­le­re bo­lan is­le­gi­ni ka­na­gat­lan­dyr­mak mak­sa­dy bi­len, Ar­ka­dag şä­he­rin­de «Ar­ka­dag Me­di­si­na Klas­te­ri Me­nej­ment» kär­ha­na­sy dö­re­dil­di. Kär­ha­na­da sag­ly­gy go­ra­ýyş ul­ga­myn­da gün­de­lik ula­nyl­ýan luk­man­çy­lyk se­riş­de­le­ri­niň dür­li gör­nüş­le­ri­ni, ýo­ka­ry eko­lo­gik ta­lap­la­ra la­ýyk gel­ýän pa­myk­la­ry, do­kal­ma­dyk ma­ta­dan taý­ýar­la­

Kalplary şatlyga beslän pursatlar

Durmuşda kähalat garaşylmadyk şatlykly wakalar bolup geçýär. Şeýle şatlykly wakalar, hoş habarlar aýratyn ýatdan çykmajak pursatlary bagyş edip, ynsan ömrüni uzaldýar. Daşoguz welaýatynyň Görogly etrabynyň Balyş Öwezow adyndaky geňeşliginiň ýaşaýjysy Tawus Öräýewa hem garaşylmadyk pursatda uly şatlyga eýe boldy. Ol indi on ýyla golaý wagt bäri oguljygy Mekanyň derdi bilen «dertdeşdi». Dogabitdi näsag oglunyň derdine şypa gözläp edilen emler, alnan bejergiler kän bir haýyr bermese-de, ene umydyny üzmedi. Onuň bar arzuwy çagajygynyň deň-duşlarynyň hataryna goşulyp, ýöräp, ylgap gezmegidi. Ynha, bir günem ýaş ene Daşoguz welaýatynyň Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkezinde oguljygy Mekanyň Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň serişdeleriniň hasabyna operasiýa ediljekdigi baradaky hoş habary eşitdi. Tawusyň gözlerinde umyt uçgunlary alawlady. Ol indi Mekanjygyň sagalyp, aýaga galjakdygyna ýüregi bilen ynanýardy. Çünki lukman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalary bilen döredilen haýyr-sahawat gaznasynyň serişdeleriniň hasabyna ýurdumyzda onlarça çaganyň çylşyrymly operasiýalary geçirip, deň-duşlarynyň arasyna goşulandygyndan teleýaýlymlar, metbugat sahypalary arkaly habarlydy. Uly umyt hem s

«Awaza» şypahanasy

Hazar deňziniň ekologiýa taýdan arassa kenarynyň keşbini göreniňde göwnüň göterilýär. Awazanyň çäginde sagaldyş toplumlarynyň, oýun attraksionlary bolan seýilgäh zolaklarynyň, köpugurly sport toplumlarynyň, şeýle-de Awazanyň görküne görk goşýan «Awaza» şypahanasynyň peýda bolmagy bilen, eziz Diýarymyzyň raýatlaryna dynç almaga we saglyklaryny dikeltmäge uly mümkinçilikler döredi. «Awaza» şypahanasynda raýatlary gije-gündizleýin tertipde kabul edýärler. Şypahana diňe bir ýurdumyzyň ilatynyň arasynda däl, onuň çäklerinden daşarda hem uly meşhurlyga eýedir. Şunuň bilen baglylykda, şypahana dynç alyş ulgamy döwletiň durmuş-ykdysady syýasatynyň möhüm bölegi bolmak bilen, häzirki zaman şertlerinde ilat üçin bejeriş-öňüni alyş hyzmatlarynyň giňden elýeterliliginiň üpjün edilmegine, syýahatçylygyň bejeriş-sagaldyş görnüşiniň ösdürilmegine gönükdirilendir.

Gün şöhlesiniň ähmiýeti

Akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragy: «Dertli gullar asla salmaz ýadyndan, lukmanynyň eden emi nep bolsa» diýip, ynsanlaryň saglygyny goramakda lukmanlaryň maslahatynyň uludygyny nesihat edýär. Biz hem tomus paslynyň dowam edýän günlerinde ildeşlerimize Gün şöhlesinden ýerlikli peýdalanmak barada maslahatlarymyzy ýetirmegi makul bildik. Tomus bedeniň goraglylygyny ýokarlandyrmak, endamy taplamak üçin iň amatly wagtdyr. Çünki Gün şöhlesi bilen kuwwatlanan myşsalar bedenimiziň işjeňligini artdyrýar. Günüň täsiri bilen ynsan bedeninde D witamini emele gelip, boýuň ösmegine we bedeniň gorag ulgamynyň berkemegine oňyn täsir edýär. Gün şöhlesi bedeniň gorag (immun) ulgamyny pugtalandyrýar, gan aýlanyşygyny gowulandyrýar. Ol ynsanyň duýgy damarlaryna örän oňat täsir edýär.

Görk agyzdan

Sagdyn bolmak üçin esasy şertleriň biri sagdyn iýmitlenmek we fiziki işjeň ýagdaýda bolmakdyr. Sagdyn iýmitlenme süýjüli diabetden, ýürek gan-damar kesellerinden, insultdan we beýleki ýokanç däl kesellerinden goraýar. Häzirki wagtda dünýäde ilat arasynda semizligiň we artykmaç agramyň görkezijileri artýar. Bu ýagdaýyň öňüni almak üçin iýýän iýmitimize aýratyn üns bermeli. Her gün ter gök önümleri, miweleri köpräk iýmeli.

Artykmaç agram nädip döreýär?

Semizlik, adatça, maddalaryň alyş-çalşygynyň bozulmagy bilen baglanyşykly ýüze çykýar. Hünärmenleriň bellemegine görä, muňa bedeniň dogabitdi aýratynlyklary (nesil yzarlama), aşa köp iýmek we az hereket etmek endikleri sebäp bolýar. Bedeniň artykmaç agram almagynyň ýene bir sebäbi uky kadasynyň bozulmagydyr. Näçe geňem bolsa, ukynyň bozulmagy hem adamyň semremegine getirip bilýär. Ýaglaryň ýakylmagyna we dokluk duýgusynyň döremegine sebäp bolýan käbir gormonlar, meselem, leptin bedende gije işlenip çykarylýar.

Gün urmadan goranyň!

Tomus aýlarynda käbir adamlar Günüň şöhlesine gyzyp ýatmagy halaýar. Ultrafiolet şöhlesi adamda begenç gormonynyň (serotoniniň) bölünip çykmagyna kömek edýär. Şonuň üçin ýyly, aýdyň howada adamyň keýpi göterilýär. Mundan başga-da, Günüň şöhlesiniň täsiri astynda adamda «D» witamin sintezirlenýär, bu bolsa adamyň kesele garşy immun ulgamynyň birsydyrgyn işlemegine ýardam berýär. Gynansak-da, Günüň aşagynda köp gezilmeginiň Gün urma bilen gutarmagy mümkindir. Bu ýagdaý — Gün şöhlesiniň kelläniň üstüne uzak wagtlaýyn täsir etmegi merkezi nerw ulgamynyň işiniň bozulmagyna getirip bilýär. Gün urmada esasy urgyny kellebeýni çekýär:

DEŇIZ PIŞIKGUÝRUGY/ Многобородник морской

Häsiýeti. Dagetek-düzlük derman ösümligi. Deňiz pişikguýrugy - däneliler maşgalasynyň adybir urugynyň boýy 5 — 40 sm birýyllyk otjumak wekili. Oky çuň iki kepjeli, ujy teňňelije. Gül teňňejigi gylçyksyz ýa-da gysga näzik okly, uzynlygy 10 (15) millimetrden geçmeýär, käte ol uzynrak. Aşaky gül teňňejigi gylçyksyz. Okunyň başjagazy teňňejikli, ondan 3-4 esse uzynrak. Oky başjagazly ýa-da gül teňňejikli. Başy azda-kände tüýlüje, seýrek tüýsüz.

Owadan görnerin diýseňiz...

Tomus aýlarynda ýüzüňize nähili ideg etmeli? Bu gyz-gelinleri gyzyklandyrýan esasy sowallaryň biridir. Güneşli günlerde derä ideg etmekligi, hakykatdan hem, ünsden düşürmeli däl. Diňe şeýle ýagdaýda öz gözelligiňizi gorap, ýaşlygyňyzy saklamak mümkin bolar. Owadan, parlak deriniň esasy syry ýüze gündelik ideg etmekdir. Ideg üç basgançakdan ybarat: derini arassalamak, nemlendirmek we Günden goramak. Derini günde iki wagtyna irden we agşam arassalamaly we nemlendirmeli. Tomus möwsüminde ýüzüň derisiniň ýagdaýyna we daşky görnüşine ýaramaz täsir edýän birnäçe faktorlardan gaça durmaly. Olaryň biri ultramelewşe şöhleleridir. Olaryň täsiri astynda deriniň reňki garalyp, öýjükleriň garrap, ýygyrtlaryň emele gelmegi çaltlanýar. Şonuň üçin telefony hem-de kompýuterleri ýeterlik derejede ulanmaly. Güneşli howalarda gözüňize äýnek dakynyp, saýawan götermeli.