HABARLAR

Seýil etseň eziz diýara

Eziz Watanymyzyň ajaýyp taryhy we tebigy ýadygärlikleri, özboluşly däp-dessurlary syýahatçylygy ösdürmek üçin giň mümkinçilikleri açýar. Gahryman Arkadagymyz sentýabr aýynda geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde tebigatymyzyň ajaýyp ýerlerinde dynç alyş, şypahana-saglyk merkezlerini döretmelidigi barada belläp geçdi. Häzirki wagtda ekologiýa syýahatçylygy iň çalt ösýän ugurlaryň biri hasaplanylýar. Ekologiýa syýahatçylygy — bu jahankeşdeler üçin tebigy gurşawa, taryhy we medeni gymmatlyklara hem-de adamlaryň ýaşaýşyna, däp-dessurlaryna zeper ýetirmezden guralýan gezelençdir. Gözel ýurdumyzda ekologiýa syýahatçylygyny ösdürmegiň mümkinçilikleri uludyr. Şonuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz milli syýahatçylygy has hem giňden ýaýbaňlandyrmak wezipesini öňde goýýar. Hazar deňzi, dünýäniň iň uly sähralarynyň biri bolan Garagum sährasy, Sumbaryň subtropiki dereleri we Köpetdagyň dag depeleri, palçyk patlawuklary, haýran ediji şarlawuklary, Köýtendag jülgesiniň ajaýyplygy, Arçmanyň we Mollagaranyň jana şypaly suwlary, derýalar hem-de köller, beýleki täsinlikler jahankeşdeler üçin hemişe gyzykly ýerlerdir. Haýwanat we ösümlik dünýäsiniň dürli-dürlüliginiň, landşaftyň özboluşlylygynyň, tebigy zolaklaryň, milli mirasymyzyň, aýdy

Dünýäniň meşhur seýilgähleri

Kalplara joşgun «Ylham» «Ylham» seýilgähi ak mermere bürenen paýtagtymyz Aşgabadyň iň gözel ýerleriniň biridir. Türkmen edebiýatynyň taryhynda öçmejek yz goýan şahsyýetleriň heýkellerini özünde jemleýän bu seýilgäh 2010-njy ýylyň oktýabr aýynyň 10-una dabaraly ýagdaýda açyldy. Haçan-da, «Ylham» seýilgähinde seýil edeniňde türkmeniň şöhratly ogullary, taryh hakynda pikir edeniňi özüň hem duýman galýaň. Özboluşly seýilgäh şanly senelerde, baýramçylyklarda has-da ajaýyp keşbe eýe bolýar. «Ylham» seýilgähiniň ýaşyl bossanly, owadan güllere beslenip oturmagy aşgabatlylaryň hem-de myhmanlaryň kalbynda ajaýyp duýgulary döredýär.

Sekwoýanyň milli seýilgähi

Äpet sekwoýa agaçlary barada hemmämiz eşiden bolsak gerek. ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatynyň Serra – Newoda dag ulgamynda sekwoýa milli seýilgähi ýerleşýär. Bu uly tokaýda indi uzak ýyllardan bäri Ýer togalagynyň iň äpet sekwoýa agaçlary ösýär. Olaryň içinde iň seýrek duş gelýäni we meşhury General Şerman agajydyr. Bu seýilgähde syýahatçylary özüne çekiji başga-da, täsin gözelliklere duş gelmek bolýar. Olaryň içinde ajaýyp ýerasty ulag geçelgesi hem bar. Ol tutuşlaýyn ýola ýykylan sekwoýadan ybarat. Amerikanyň owadan daglyk meýdanynda ýerleşen seýilbag 1890-njy ýylda döredilýär. Hut şol wagtlar bu ýerde galan «Äpetleri» goramak hem saklamak barada ýiti zerurlyk ýüze çykypdyr. Häzir bu ýerde sekwoýanyň 2 görnüşi ösýär. Olaryň biri hemişe ýaşyl öwüsýän sekwoýa, beýlekisi äpet sekwoýa.

Bulary bilmek gyzykly

“Ýaşyl” gaplar Sanly tehnologiýalaryň ösmegi bilen, dünýäde täze-täze açyşlaryň sany hem köpelýär. Adamzat durmuşynyň gowulaşmagynyň, ekologiýanyň aýawly saklanmagynyň hatyrasyna geçirilýän ylmy-barlag işleriniň üstünliklere beslenmegi begendiriji ýagdaýdyr. Niderlandiýaly alym-hünärmenleriň geçiren barlaglary netijesinde ösümliklerden plastik çüýşe gaplarynyň ýasalyp bolýandygy anyklanyldy. Indiki ýyl Niderlandiýada şeýle gaplarda dürli içgileri köpçülige hödürlemek üçin taýýarlyk işleri alnyp barylýar.

Dünýäniň täsin desgalary

Alyslardan öwşün atýan bina Gözel paýtagtymyzyň günorta-günbatar böleginde bina edilen «Bagt köşgi» özüniň ajaýyp binagärlik aýratynlygy bilen tapawutlanýar. Özboluşly täsin bina 2011-nji ýylyň oktýabr aýynyň 28-ine gurlup, ulanylmaga berildi. «Bagt köşgüniň» binasy — dört tarapyndan Oguzhanyň sekizburçly ýyldyzyny ýatladýan gurluşlar bilen aýlanýan Ýer şary görnüşindäki togalagyň diametri 32 metr bolup, onuň daşky örtgüsi üçin ýokary derejede ýagtyny serpikdirýän ýörite ýylmanak metal plastinalar ulanylan. Togalagyň ýüzünde Türkmenistanyň kartasy suratlandyrylan. Altyn çaýylan bu karta Gün doganda alyslardan lowurdap görünýär. Köşgüň daşky hem içki gurluşynda we bezeginde milletimiziň gadymdan gelýän binagärlik mirasy häzirki zaman biçüwleri bilen sazlaşygy emele getirýär.

Bulary bilmek gyzykly

Soçi seýilgähi (dendrariý), Russiýa Dürli görnüşdäki agaçlaryň we gyrymsy ösümlikleriň birgiden toplumy ösdürilip ýetişdirilýän Soçi seýilgähiniň düýbi XIX asyrda tutulýar. Bu gözel künjek 49 gektar meýdany tutýan subtropiki ösümlikleriň, seýilgähiň gurluş binagärliginiň, bagbanlar tarapyndan ösümliklere berlen täsin şekilleriň sazlaşygynyň gaýtalanmajak utgaşmasydyr. Bu ýerde palma, dub, sosna we dagda bitýän owadan gülli gyrymsy ösümlik bolan rododendron ösümliklerine duş gelmek bolýar. Seýilgäh dagyň ýapgydynda ýerleşmek bilen özüniň gurluşy boýunça fransuzlaryň eýwan baglaryny ýatladýar. Seýilgähiň dagyň gerşinde ýerleşen bölegine barmak üçin ýörite asma ýoldan peýdalanan tomaşaçylar, seýle gelen adamlar onuň ähli gözelligini guş uçar belentlikden synlamaga mümkinçilik alýarlar.

Täsinlikler

Piramidalar barada nämeleri bilýärsiňiz? Piramidalaryň her bir kerpiji 20 tonna agyrlykda bolup, kesilen daşlardan gurlandyr. Bu daşlary piramidanyň ýerleşýän ýerine getirmek üçin bolsa, takmynan, 100 — 150 kilometr ýol geçmeli bolupdyr.

Bulary bilmek gyzykly

Ýerasty köl Meksikanyň Marieta adasyndaky ýerasty köl suwunyň arassalygy bilen tapawutlanýar. Oňa uzyn ötük boýunça gaýykda ýüzüp baryp bolýar.

Täsin jaýlar

Bilşimiz ýaly, dünýäde emeli usulda döredilen, biri-birinden tapawutly täsin ýerler bar. Şolaryň biri hem Islandiýa döwletindäki aýratyn otluk bilen gurşalan jaýlardyr. Norwegiýa, Grenlandiýa, Gollandiýa, Şwesiýa, Irlandiýa we Faroe adalarynda we başga-da birnäçe döwletlerde gurulmagy däp bolup galan bu jaýlaryň döreýşi demir asyryna çenli uzap, häzirki wagtda olaryň iň ajaýyp nusgalary Islandiýada saklanýar. Tebigat bilen ajaýyp sazlaşygy emele getirýän bu täsin jaýlar sowuga çydamlylygy bilen tapawutlanýar. Şeýle-de olar IX asyrda demirgazykly söweşijiler tarapyndan kämilleşdirilipdir.

Bu­la­ry bil­mek gy­zyk­ly

Dün­ýä­de tä­sin ösüm­lik­ler diý­seň köp­dür. Olar hak­da gür­rüň be­ril­se, ynan­ja­gy­ňy-da bi­le­ňok, ynan­ma­ja­gy­ňy-da. Şeý­le geň-taň ösüm­lik­le­riň ady-da öz­le­ri ýa­ly üýt­ge­şik. Ola­ryň kä­bi­ri­niň daş keş­bi­ne, kä­bi­ri­niň-de ösü­şi­ne, hä­si­ýet­li aý­ra­tyn­ly­gy­na ga­rap at goý­lup­dyr. Ge­liň, şeý­le ösüm­lik­le­riň kä­bi­ri bi­len ta­nyş bo­la­lyň. Ýu­murt­ga ba­gy