HABARLAR

Suw — ýaşaýşyň gözbaşy

Suw — adam bedeniniň her öýjüginiň 75 göterimini tutýar. Başlangyç synplarda okaýan çagalaryň suwa bolan talaby günde 1-2 litr bolsa, ýetginjek ýaşlar üçin ol günde 1,5 — 3 litre deň. Esasan-da, çagalara we ýaşlara arassa suw içmek hem-de gazly içgilerden daşda durmak maslahat berilýär. Çünki irki ýaşlarda çaganyň akyl ýetirijilik we okuwa bolan ukyby onuň içýän arassa suwunyň mukdaryna bagly bolýar. Beden doly ganýança, suwuň mukdarynyň köpeldilmegi beýni ulgamynyň işjeňligini berkidýär. Lukmanlaryň bellemeklerine görä, suwsuzlyk duýgusy aşakdakylar bilen kesgitlenýär, ýagny bedende suwuň mukdary azalýar, ganda duzlaryň mukdary ýokarlanýar. Munuň özi merkezi nerw ulgamyna suw içmegiň zerurlygy barada habar ýollaýar. Kähalatlarda agzyň guramagy suwsuzlygyň alamaty bolup durýar, ýöne ony suw içmek üçin hakyky habar hökmünde hasap etmeli däl. Yssy howada, çyglylyk ýokary bolanda, sport bilen meşgullanylanda, bedende suwuň ýitgisi köpelýär. Adam dem almak we derlemek arkaly 40 göterime golaý suw ýitirýär.

Sagdyn jemgyýeti kemala getirmek

Dana halkymyz «Saglygym – baýlygym» diýýär. Ynsan üçin jan saglykdan ýokary baýlyk ýok. Ony goramak öňi bilen her bir ynsanyň özüne bagly bolup durýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň ilatynyň saglygyny goramak ugrunda işleýän edaralaryň maddy-tehniki binýadyny pugtalandyrmakda, Diýarymyzdaky şypahanalaryň durkuny täzelemekde, hyzmatlaryň görnüşlerini artdyrmakda, dermanlyk ösümlikleri lukmançylyga ornaşdyrmakda birnäçe işler alnyp barylýar. Muňa şu ýylyň 10-njy oktýabrynda ýurdumyzda köpugurly saglyk düzüminiň üstüni ýetiren lukmançylyk ulgamynyň iri desgalarynyň açylmagy hem aýdyň mysaldyr. Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe gabatlanyp, paýtagtymyzda açylan Halkara ýanyk şikeslerini bejeriş merkeziniň binasy, Estetiki merkezi Gahryman Arkadagymyzyň saglyk ulgamynda amala aşyrýan beýik işleriniň oňyn netijelere beslenýändigini görkezýär.

Saglyk — ähli üstünliklerimiziň gözbaşy

Belent mertebeli Prezidentimiz «Biz gelejekde hem raýatlarymyzyň saglygyny berkitmek, ömür dowamlylygyny uzaltmak, abadan durmuşda ýaşamagyny üpjün etmek bilen bagly işleri giň gerim bilen alyp bararys. Ilat arasynda howply keselleriň öňüni alyş çäreleri elmydama güýçlendiriler» diýmek bilen, raýatlaryň saglygyny goramakda, keselçiligiň öňüni almakda uly işleri durmuşa geçirýär. Şeýle üstünliklere ýetmegiň esasy ugurlary asly käri lukman bolan hormatly Prezidentimiziň döwlet Baştutany wezipesine saýlanan ilkinji günlerinde öz halkyna sowgat beren “Türkmenistanda saglygy goraýşy ösdürmegiň ylmy esaslary” kitabynda beýan edildi. Ol ugurlar dünýä ülňülerine laýyk gelýän hassahanalary, şypahanalary we derman kärhanalaryny gurmagy, olarda keselleriň öňüni almagyň, anyklamagyň we bejermegiň iň täze usullaryny ornaşdyrmagy, ilat arasynda sagdyn durmuş ýörelgelerini kemala getirmegi maksat edinýär. Kadaly iýmitlenmek, zyýanly endiklerden daş durmak, kämil we başarjaň saglygy goraýyş hünärmenlerini taýýarlamak, lukmançylyk ylmyny döwrebap ösdürmek, ýurtda arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreş gullugynyň işini kämilleşdirmek, daşky gurşawyň abadançylygyny goramak esasy wezipeler hökmünde kesgitlenendir. Lukmançylyga dünýäniň öňdebaryjy tejribes

Iň uly bagt

Haýyrly işleriň ählisiniň gözbaşy, durmuşyň manysynyň özeni — saglyk. Abadan maşgalaňa, rysgal-döwletli öý-ojagyňa, mähriban Watanyňa jan saglygynda guwanyp ýörmegiň özi iň uly bagtdyr. Bagtyýar durmuşyňa şükür edip, eziz Diýarymyzyň ösmegi ugrunda gaýratyňy görkezip, aman-esenlikde zähmet çekmek, şeýdip ýurduň rysgal-berekedine goşant goşmak — sogaply işlerdir. Her gün irden turup, maşgala agzalaryna, daşda-içde gabat gelen goňşularyna: «Sag-aman ördüňizmi?» diýmegi ýa-da ýatyljak bolnanda: «Sag-aman ýatyp-turuň!» diýip, ýagşy niýet etmegi asyrlar boýy ýaşaýyş-durmuşynyň hemrasyna öwrüp gelen türkmeniň syna sagatlyga, ruhy sagdynlyga biparh garamandygyna şaýatlyk edýär. Bu meselä uly ähmiýet beren halkymyzyň bu babatdaky edim-gylymlary asyrlar aşyp, häzirki günlerimize gelip ýetipdir.

Saglygym — baş baýlygym

Bi­ziň ýur­du­myz ge­çen san­ly­ja ýyl­da äh­li ul­gam­lar bo­ýun­ça, şol san­da sag­lyk ul­ga­myn­da-da uly üs­tün­lik­le­re eýe bol­dy. Hä­zir­ki za­ma­nyň kä­mil luk­man­çy­lyk en­jam­la­ry bi­len en­jam­laş­dy­ry­lan has­sa­ha­na­la­ryň, köp san­ly sa­gal­dyş-dynç alyş öý­le­ri­niň, sport des­ga­la­ryň, şy­pa­ha­na­la­ryň, anyk­la­ýyş-be­je­riş eda­ra­la­ryň gur­lup ula­nyl­ma­ga be­ril­me­gi Türk­me­nis­tan döw­le­ti­mi­zi ha­ky­kat­dan-da, sag­dyn­ly­gyň we ru­hu­be­lent­li­giň ýur­du­na öwür­di. Bu asyl­ly iş­le­riň sa­ka­syn­da Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň taý­syz ta­gal­la­la­ry bar­dyr. Hä­zir­ki gün­de ýur­du­my­zyň dür­li kün­je­gin­de adam sag­ly­gy we sag­dyn­lyk, sag­dyn dur­muş ýö­rel­ge­le­ri­ne eýer­mek ba­bat­da wa­gyz-ne­si­hat iş­le­ri al­nyp ba­ryl­ýar. Aras­sa ho­wa­da ge­zim et­mek, sag­dyn dur­muş ýö­rel­ge­le­ri­ni ýö­ret­mek, ýo­kum­ly iý­mit­ler bi­len iý­mit­len­mek, dür­li be­den­ter­bi­ýe maşk­la­ry­ny ýe­ri­ne ýe­tir­mek ýa­ly sag­lyk bi­len bag­ly ge­çi­ril­ýän jem­gy­ýet­çi­lik çä­re­le­rin­de, ýyg­nak­lar­da we mas­la­hat­lar­da hor­mat­ly ­Pre­zi­den­ti­mi­ziň a

Arassaçylyk ýaşaýşymyzyň mazasydyr

Dana pederimiz Magtymguly Pyragy «Bar nygmatdan ýeg saglygyň mazasy» diýip, ynsan üçin, ýaşaýyş-durmuş üçin saglykdan gymmatly nygmatyň ýoklugy, saglyk bolmasa hiç zatda maza bolmajakdygy barada aýdyp geçýär. Bilşimiz ýaly, saglyk üçin ilkinji zerur zatlaryň biri arassaçylykdyr. Biziň halkymyzyň edim-gylymy-da arassaçylyga, arymsylyga juda üns berýänligi bilen häsiýetlendirilýär. Şahsy arassaçylyk düzgünleriniň berjaý edilmegi her möwsümde ýüze çykyp biljek birnäçe ýokanç keselleriň öňüni alýar. Biz hapaçylygyň birnäçe ýaramaz keselleriň sebäpkäri bolup bilýändigini, şeýle-de nädogry iýmitlenmegiň ençeme keselleriň başy bolup bilýändigini bilýäris. Aýratyn hem, ýokanç keseller, esasan, hapa ellerden, çig-çarsy iýmitlerden, we doly arassalanmadyk ýa-da gaýnadylmadyk suwdan geçýär. Adamlar köçeden we köpçülik ýerlerinden gelenlerinde hökman ellerini sabyn bilen ýuwmalydyrlar. Arassa howada gezelenç etmeklik hemmämiz üçin endige öwrülmelidir. Şeýle-de şu günler howanyň düzüminde tozan bölejikleriniň möçberiniň kadadan artmagy bilen baglanyşykly häzirki wagtda howa şertleriniň adam bedenine ýetirýän oňaýsyz täsirleriniň öňüni almak üçin, köçelerde we beýleki jemgyýetçilik ýerlerinde agyz-burun örtüklerini ulanmalydygyny ýatdan çykarmaly däld

Bathyz Badamy

Häsiýeti. Dagetek derman ösümligi. Dünýäde, takmynan, 40, GDA ýurtlarynda 13 (17), Türkmenistanda 6 görnüşi duşýar. Bathyz badamy — bägüller maşgalasynyň adybir urugynyň boýy 1—1,5 metr gyrymsyja wekili. Ýapragynyň ýokarysy we aşagy azda-kände gür tüýlüje. Okaraýapragynyň daşy uzyn ýumşak tüýlüje. Gipantisi inçe silindrik, esasy azda-kände çişen; tyçinkalary 10—18 sany.

Ellerimize nähili ideg etmeli?

Güýz aýlarynda daşaryk çykanyňyzda ele çalynýan kremi ýanyňyzdan goýmaň. Elleriňiziň derisiniň guraklygyny duýan badyňyza ony ulanyň. * * *

Lukmanlar maslahat berýär

Agyz-burun örtüklerini ulanyň! Adamlar bilen howpsuz

Ajaýyp eseriň söhbedi

Şu günler eziz Diýarymyzyň ähli ýerinde hormatly Prezidentimiziň jöwher paýhasyndan kemala gelen ýene-de bir ajaýyp eseriň — «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-ensiklopedik kitabynyň XII jildiniň tanyşdyrylyş dabaralary uly ruhubelentlige beslenip geçirilýär. Esenguly etrabynyň jemgyýetçilik guramalarynyň etrap hassahanasy bilen bilelikde guran tanyşdyrylyş dabarasy hem ýokary işjeňlik ýagdaýyna beslenip, oňa etrabyň saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleri gatnaşdylar. Tanyşdyrylyş dabarasynda çykyş edenler hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-ensiklopedik kitabynyň ÕII jildine girizilen, ozal öwrenilmedik, eziz Diýarymyzyň gözel tebigatynda duş gelýän 120 sany dürli görnüşli ösümlikler we olaryň aýratynlyklary, dermanlyk häsiýetleri dogrusynda giňişleýin gürrüň etdiler. Bu ylmy esere girizilen ösümlikleriň atlarynyň üç dilde, ýagny türkmen, rus, iňlis dillerinde ýazylmagynyň bolsa, diňe bir türkmen okyjylarynyň däl-de, eýsem, daşary ýurtly okyjylaryň arasynda hem uly gyzyklanma döretjekdigini aýratyn bellediler. Giň okyjylar köpçüligi üçin niýetlenen ylmy kitabyň ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleri üçin bahasyna ýetip bolmajak gollanmadygyny buýsanç bilen nygtadylar. Şular ýaly gymmatly es